Knoops: Wilders had het over 'nationaliteit', niet over 'nationale afkomst'

Advocaat Knoops komt aan bij de rechtbank op Schiphol. Beeld EPA

Hoe groot is de schade die PVV-leider Geert Wilders in de samenleving aanrichtte met zijn 'minder Marokkanen'-uitspraken? Deze vraag kwam vandaag aan de orde in de strafzaak tegen Wilders. Advocaat Geert-Jan Knoops, die vandaag het tweede deel van zijn pleidooi namens Wilders houdt, is die schade veel minder groot dan het Openbaar Ministerie doet voorkomen.

Ga maar na. Het OM verwijst naar het hoge aantal aangiften in deze zaak (6.500) om aan te tonen dat de maatschappelijke impact bijzonder groot is geweest. Maar dat laat onverlet, betoogt Knoops, dat van de 17.000.000 Nederlanders er 16.993.500 géén aangifte hebben gedaan.

Knoops herhaalde in extenso zijn bezwaren tegen het aangifteproces, die hij eerder al tijdens de preliminaire verweren uitte. Aangiften zijn 'geronseld', mensen hebben het formulier ingevuld zonder enig benul van wat ze deden. Knoops noemde vele voorbeelden van onwetendheid en manipulatie. Hij heeft zelfs gehoord van 'politieagenten, kennelijk de PVV niet goedgezind, die met megafoons hebben rondgelopen op straat om mensen op te roepen aangifteformulieren in te vullen'.

Kortom: hoe weet het OM zo zeker dat Wilders' uitspraken een grote, discriminatoire impact hebben gehad in de samenleving? Daar is volgens hem geen gedegen onderzoek gedaan.

Er is ondertussen ook nog een heel ándere impact, zei Knoops. En hij verwees naar de online-petitie 'Ik sta naast Geert Wilders', al ondertekend door meer dan tienduizend mensen ('bezorgde en door politiek correct genegeerde burgers', las Knoops uit de petitie voor) - veel meer dan er aangevers waren. "Wij willen onze afschuw uitspreken over deze schaamteloze poging een gekozen politicus te intimideren en daarmee zijn gehele achterban monddood te maken", staat er in.

Racisme

Meer inhoudelijk was Knoops' betoog over het begrip 'ras', een cruciaal punt in de zaak-Wilders. Volgens het Openbaar Ministerie heeft Wilders zich schuldig gemaakt aan racisme: de aanduiding 'minder Marokkanen' zou onder het juridische begrip van ras vallen. Het OM verwees daarbij naar hét gezaghebbende verdrag over racisme: het VN-verdrag inzake de uitbanning van rassendiscriminatie (het zogeheten IVUR), dat Nederland in 1966 ratificeerde. Nederland paste er de eigen wetgeving op aan. Het IVUR legt racisme ruim uit: ook 'kleur' en 'etnische en nationale afkomst' valt eronder.

Maar volgens Knoops zit het OM mis. Wilders had het over 'nationaliteit', zei hij, niet over 'nationale afkomst'. Dat zijn volgens hem twee verschillende zaken. Nationaliteit, aldus Knoops, verwijst naar iemands staatsburgerschap, zijn paspoort, de huidige stand van zaken. Nationale afkomst gaat over waar iemand oorspronkelijk vandaan komt, en daarbij heb je het ook over kenmerken: taal, cultuur, huidskleur.

Hij liet de rechtszaal enigszins in verwarring achter. In de pauze, bij het koffieautomaat, verzamelden de journalisten zich rond Knoops. Wat bedoelde hij nu precies met dit onderscheid? Had Wilders het volgens Knoops dus alleen over Marokkanen in Nederland met een dubbel paspoort?

En: de misdaadcijfers over Marokkanen die hij telkens opvoert komen van het Centraal Bureau van de Statistiek. En die definieert Marokkanen in Nederland juist niet op grond van hun paspoort, maar van hun herkomst: iedereen met één ouder of meer uit Marokko geldt in de statistieken als 'Marokkaans'. Kan Wilders zich dan wel beroepen op die misdaadcijfers? Niet zijn probleem, vond Knoops. Dat de overheid Marokkanen kennelijk 'etnisch profileert', moet zij zelf weten.

Zijn belangrijkste punt - zei hij bij de koffieautomaat - kwam na die pauze. Knoops ging in op één woordje uit de wet. Namelijk: 'wegens'. Er staat in de twee wetsartikelen waarvoor Wilders wordt vervolgd dat als je een groep beledigt of haat tegen hen zaait 'wegens hun ras', je de wet overtreedt. Maar Wilders benoemde Marokkanen helemaal niet 'wegens' hun ras, zei Knoops - gesteld dat hij het überhaupt over ras zou hebben gehad.

Tweetrapsraket

Zijn argumentatie was dus een tweetrapsraket. Eén: Wilders had het niet over een ras. Twee: mocht de rechtbank daar niet in meegaan, dan nóg was hij niet racistisch. Wilders verwees niet naar de Marokkanen wegens hun ras, maar wegens hun gedrag: ze zijn in Nederland oververtegenwoordigd in de misdaadcijfers. Gedrag bekritiseren is niet strafbaar. Alleen als je een groep 'collectief treft in hetgeen voor die groep kenmerkend is', discrimineer je.

Knoops besteedde veel aandacht aan dat gedrag. Hij haalde statistieken aan en onderzoekers en liet een compilatie zien van nieuwsitems over Marokkaanse drugsbendes, de 'Mocro war' van liquidaties in de Amsterdamse onderwereld - kortom, het 'Marokkanenprobleem'. Dáárover had Wilders het, zei Knoops. Zoals hij dat al sinds 2005 had: iedereen in Nederland, en trouwens ook daarbuiten, weet wat Wilders daarover denkt. Zijn gedachtegoed mag als bekend worden verondersteld, vindt Knoops.

Laatste woord

Wilders, tegen wie 5000 euro geldboete is geëist, zal woensdag gebruik maken van het recht om het laatste woord te voeren. Eerder wilde hij niet naar de rechtbank komen. ,,Het is een gotspe dat ik moet terechtstaan omdat ik heb gesproken over minder Marokkanen'', verklaarde Wilders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden