Knollenman komt naar Amsterdam

AMSTERDAM - Voor antiquaren begint de jaarlijkse 'European Antiquarian Print & Book Fair', die vanaf morgen voor de negentiende keer in de Amsterdamse Rai plaatsvindt, steeds belangrijker te worden. Niet zelden presenteren de antiquaren daar hun mooiste vondsten. Een rondje langs de handelaren leert dat deze beurs vaak voor tientallen procenten van hun jaaromzet moet zorgen.

ONNO BLOM

Het aanbod van boeken en prenten is zeer divers en er valt veel uiterlijk schoon te bewonderen of te kopen (als je over een goedgevulde portemonnee beschikt). Van werk van zeer beroemde beeldend kunstenaars - bijvoorbeeld een prachtige gravure van Hercules uit 1589 van Hendrick Goltzius (24 000 gulden, historisch antiquariaat A. G. van der Steur) -, tot een boek dat niemand in Nederland ooit eerder in handen had: de 'Kelmscott Chaucer' van ontwerper William Morris; in 1896 werd het bij de Kelmscott Press in Hammersmith gedrukt (Antiquariaat Aioloz, 170 000 gulden).

Bewegingsfotografie

Een opmerkelijke nieuwkomer op de beurs is de Utrechtse galeriehouder en handelaar in oude fotografie Ton Peek. Gesterkt door het succes van de beurs 'Foto Paris' in november in de Franse hoofdstad waagt hij het er nu in Amsterdam voor het eerst op. Peek heeft dan ook iets zeer bijzonders te laten zien: een auteursexemplaar van een fotoboek van Eadweard Muybridge (1830-1904), de pionier van de bewegingsfotografie. Muybridge legde in series van opeenvolgende foto's minutieus rennende, kruipende, worstelende mensen vast. 'The human figure in motion', zo luidt de verklarende titel. Het werk moet 35 000 gulden opbrengen. “Helemaal geen gek bedrag”, meent Peek. “In Nederland schrikken ze daar soms nog van, maar in Amerika raak ik het zo voor die prijs kwijt. Fotografie is daar booming business.”

Ronald Jansen, normaal gesproken een specialist op het gebied van grafiek, heeft eveneens een bijzondere serie in de aanbieding. Van de schilder Albert Roelofs (1877-1920) heeft hij 22 proefdrukken van een ets-aquatint. Roelofs experimenteerde met een ets van een moeder, die op de rand van het bed aan haar kind een lepel pap voert. Alle 22 versies hebben net even een andere kleurschakering. Ronald Jansen kocht het werk van de kunsthandel Borso uit Den Bosch, die een aantal jaar geleden ter ziele ging. “De serie proeven werd nog nooit verkocht”, zegt Jansen. “Bij Borso was het direct van de eerste eigenaar afkomstig. Ik vond deze serie zo mooi en bijzonder, dat ik de aankoop niet kon weerstaan.”

Venetië

Persoonlijke voorkeur blijkt nogal eens de reden dat antiquaren overgaan tot de aan- en verkoop van een boek of prent, zelfs als het net iets buiten het specialisme ligt. Zo viel Rita Colognola van Antiquariaat Papyrus, die overwegend in wetenschappelijke werken handelt, voor een 16de-eeuws boek uit Venetië met zijdepatronen. “Ik ben zelf Italiaanse, en toen ik dit boek met prachtige patronen van krullen, bloemen en mythische mensen- en dierenfiguren zag, was ik verkocht. Hier staat het: la vera perfettione del disegno. Inderdaad zou ik aan de perfectie van de ontwerpen niet twijfelen.” Colognola biedt het patronenboek - fatto per Giovanni Ostaus in MDLXXXIV - aan voor 17 500 gulden.

Bij de stand van De Slegte op de beurs - toch de spreekwoordelijke naam voor de antiquaar van boeken - zijn geen grote verrassingen te zien, maar de catalogus 'Peper & zout' bevat wel degelijk een brede selectie aan smaakvol materiaal uit de moderne Nederlandse literatuur. Het bijzonderst is het handschrift van de complete tekst van Gerrit Komrij's toneelstuk 'Het chemisch huwelijk'.

Schijnbaar moeiteloos

“Het is aardig om te zien”, zegt Eric Schneyderberg van De Slegte, “hoe Komrij dit toneelstuk schijnbaar moeiteloos en in één keer heeft opgeschreven. In de manuscripten van zijn gedichten wikt en weegt, schrapt en corrigeert hij. Dit toneelstuk is opgebouwd uit ritmische verzen, lastig te componeren dus, maar is bijna smetteloos op papier gekomen.” Aardig in de catalogus van De Slegte is verder de verzameling met boeken van bijvoorbeeld Boudewijn Büch, Jeroen Brouwers en W. F. Hermans - allemaal met opdrachten aan Hugo Claus. “Ik hoef niet te vertellen uit welke bron dat komt”, zegt Schneyderberg met geheimzinnige stem.

André Swertz ziet de aanprijzingen van zijn concurrent glimlachend aan. “Ik zal eens wat moois laten zien”, zegt hij. Nonchalant schuift hij een eerste druk van Mallarmés beroemdste werk 'L'après-midi d'un faune' met illustraties van Manet naar zich toe. Mallarmé heeft in een zelfontworpen ex libris met lichtroze inkt het boekje voor de eigenaar getekend. “Dat is pas een opdracht”, bromt Swertz. Langzaam bladerend valt het boek bij de laatste bladzijde open. Op de binnenkant van de band zit nog het oorspronkelijke prijskaartje: '15 franc' staat er. Kom daar nu nog maar eens om. De prijs van dit bijzondere exemplaar is inmiddels gestegen tot 20 000 gulden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden