Knokken voor een nieuw leven, maar de demonen blijven

onschuldig | Na meer dan twaalf jaar gevangenschap, onterecht veroordeeld wegens verkrachting, is Romano van der Dussen weer vrij en probeert hij op Mallorca de draad op te pakken. Volgende week verschijnt zijn boek 'Twaalf jaar onschuldig in de cel'.

Het water in het zwembad is vrijwel rimpelloos. Ondanks dat het 27 graden Celsius in Palma de Mallorca is neemt niemand uit het appartementencomplex waar Romano Van der Dussen (43) nu woont, meer een duik. De zomer is nu wel zo'n beetje afgelopen, menen de Mallorquines; de witte plastic strandstoelen rond het bassin blijven daarom leeg.

Dit verlaten zwembad is voorlopig het nieuwe uitzicht van Leidenaar Van der Dussen, die sinds 2003 voornamelijk tegen tralies aankeek. In februari werd hij na het uitzitten van een celstraf van bijna 12,5 jaar vrijgelaten. De hoogste Spaanse rechter sprak hem na een slepende zaak vol juridische blunders vrij voor de poging tot verkrachting en beroving van een vrouw in Fuengirola.

"Ik heb nachtmerries", zegt hij 's ochtends in zijn huis, terwijl hij de was opvouwt. "Soms droom ik dat ik mijn tanden aan het poetsen ben en dan zie ik in de spiegel dat ze van achteren met een geslepen tandenborstel op mij afkomen", vertelt Van der Dussen. "Ik heb de beelden nog in mijn hoofd dat de kop van een jongen werd opengeslagen aan de ontbijttafel met een sok waar vijf batterijen in zaten. Zo gaat dat in Spaanse gevangenissen."

Van der Dussen, die geen naasten op Mallorca heeft, besloot na zijn vrijlating op het Spaanse vakantie-eiland te blijven, waar hij het laatste deel van zijn celstraf uitzat. Onderdak vond hij aanvankelijk in een opvanghuis van de kerk. Maar toen hij eindelijk een appartement kon betrekken, bleek uitgerekend de door hem zo gehate directeur van de gevangenis op Mallorca praktisch zijn buurman te zijn. De gevangenisdirecteur was de Nederlander liever kwijt dan rijk en Van der Dussen pakte zijn boeltje.

Met geld van een welvarende weldoener heeft Van der Dussen nu een jaar vooruitbetaald voor zijn huidige ruime driekamerappartement met zwembad in een rustige buurt van Palma. Van der Dussen loopt er nog een beetje onwennig rond. "Eigenlijk wilde ik zo'n mooi appartement aan het strand aan de boulevard, maar dat mocht niet van mijn vriendin Nati. Zij denkt dat ik mijzelf dan verlies in het nachtleven van Mallorca", vertelt Van der Dussen als hij het eerste biertje van de dag uit de koelkast trekt. "Ik zou ook best in Barcelona willen wonen. Maar ik blijf op Mallorca voor mijn vriendin die hier werkt."

Het appartement is eigenlijk te groot voor hem alleen, maar Nati, die hij in de gevangenis als sociaal werkster leerde kennen, wil nog niet samenwonen. Zij woont in een dorpje elders op het eiland, maar zij zien elkaar regelmatig. "Het huis kan mij niet groot genoeg zijn. Ik zat jarenlang in een krappe cel met andere gedetineerden. En nu heb ik ook nog Nati die voor mij zorgt. Zij is een goede vrouw", vertelt Van der Dussen.

Onrust

Van der Dussen mag dan wel vrij zijn, de demonen van zijn jarenlange opsluiting is hij nog niet kwijt. De onrust die hem in de gevangenis en kort na zijn vrijlating kenmerkte, is er nog steeds; stil zijn vindt hij moeilijk en hij rookt onophoudelijk. Op de ontbijttafel in zijn appartement ligt Van der Dussens dikke psychiatrisch rapport; post-traumatische stressstoornis, paniekaanvallen, depressieklachten enzovoort.

Hij zag dan ook maar liefst zeven Spaanse huizen van bewaring van binnen sinds hij ruim 13 jaar geleden terechtkwam in een nachtmerrie die maar al te werkelijk bleek. "Het lijkt wel een klein horrorfilmpje dat zich maar in mijn hoofd blijft afspelen. Als een cd waar een kras op zit die maar blijft overspringen."

En het had allemaal zo anders moeten lopen. Na een moeilijke jeugd in Nederland vol kleine criminaliteit wilde Van der Dussen schoon schip maken in Spanje. Aan de Costa del Sol zou hij een nieuw leven beginnen. Hij had her en der baantjes en ging graag uit tot dat hij plotseling door de politie van straat werd geplukt op verdenking van betrokkenheid bij een bizarre zedenzaak. Op de vroege ochtend van 10 augustus 2003 had een man in Fuengirola geprobeerd binnen 1,5 uur tijd een vrouw te verkrachten en randde hij twee andere vrouwen aan, de vrouwen werden ook beroofd.

Van der Dussen was toen naar eigen zeggen elders op een huisfeest, maar de vrouwen wezen hem tijdens een Oslo-confrontatie (de verdachte opgesteld tussen een aantal onschuldigen) toch aan als de dader. De rechter schoof het DNA-bewijs - gevonden bij een van de slachtoffers - dat niet van Van der Dussen bleek, terzijde en veroordeelde hem in 2006 definitief tot 15 jaar cel voor de drie zaken. Een deal voor strafvermindering wilde hij niet tekenen, want daarmee zou hij schuld bekennen, terwijl hij altijd heeft volgehouden dat hij niets met de zaak vandoen had.

Vanaf zijn arrestatie liet de ene na de andere Spaanse advocaat steken vallen en zelfs een match van het DNA uit deze zaak met die van de Britse serieverkrachter Mark Dixie in 2006 kon Spanje niet bewegen de zaak direct te heropenen. Van der Dussen is nu woedend op de Spaanse staat voor de jarenlange onterechte detentie - hoewel hij voor de aanrandingszaken nog niet is vrijgesproken. Daarom eist Van der Dussen nu 6,3 miljoen euro van Spanje voor de psychische schade die hij door deze justitiële dwaling ondervond.

Bureaucratie

Maar Van der Dussen voelt zich ook door Nederland in de steek gelaten. Hij vindt dat al veel eerder politieke druk had moeten worden uitgeoefend op Spanje om hem vrij te krijgen. "De Nederlandse overheid verschuilt zich met misselijkmakende zelfgenoegzaamheid achter bureaucratie. Die hele zaak is in de la beland", zegt Van der Dussen als hij in de namiddag langs de badgasten op het strand slentert.

Van der Dussen verwijt Nederland nalatigheid omdat hij vindt dat de staat al in 2004 had kunnen weten dat de zaak van geen kanten klopte. Toen was al duidelijk dat het gevonden DNA bij een van de slachtoffers en de vingerafdrukken niet van hem waren. "Ik moet dus ook gewoon in Nederland een claim indienen voor nalatigheid en hetzelfde bedrag vragen dat ik ook van Spanje heb geëist", zegt hij. Het ministerie van buitenlandse zaken stelt echter dat het zich niet kon mengen in de rechtsspraak van een ander land.

Toch heeft Van der Dussen nu, acht maanden na zijn vrijlating, op Mallorca zijn draai gevonden. Omdat zijn zaak ook volop aandacht heeft gekregen in Spaanse media heeft hij vreemd genoeg een soort van celebrity-status op Mallorca. Soms zwaait er iemand uit een auto naar de Nederlander. En in de buurt waar hij na zijn vrijlating woonde en rond zijn stamkroeg moet hij om de haverklap handjes schudden.

Bovendien komt volgende week 'Twaalf jaar onschuldig in de cel' uit, het verhaal van Van der Dussen, dat hij door schrijver Edwin Winkels liet optekenen. Winkels verwerkte daarin de aantekeningen die Van der Dussen zelf door de jaren heen maakte, aangevuld met interviews. "Toen ik het las moest ik huilen. Dat was voor mij een teken dat het goed was", zegt Van der Dussen over het boek.

Een tikje nerveus over de aanstaande promotietour voor het boek in Nederland is hij wel. Eerst nog even naar kapper Vicente, die hem al menig gratis knipbeurt gaf sinds hij op vrije voeten is. "Ik luister naar mijn vriendin. Knip het maar kort", zegt Van der Dussen turend in de spiegel tegen de kapper.

Met de verkoop van het boek hoop hij ook weer wat meer financiële armslag te krijgen. Want van de paar honderd euro die hij maandelijks van de Spaanse overheid krijgt, kan Van der Dussen het niet doen. In de zomer werkte hij in een hotel als receptionist. "Je scheert je. Je doucht je, trekt een mooi pak aan. Met opgeheven hoofd stap je dan 's ochtends de bus in. Dan voel je je echt weer deel van de samenleving en voel je je eigenwaarde met de dag stijgen. Omdat het toeristenseizoen nu afloopt is het werk gestopt. Terugkomen kan waarschijnlijk ook niet omdat zijn geestelijk toestand hem te veel in de weg stond.

Van der Dussen heeft daarom zijn hoop gevestigd op de schadeclaims. Die moeten tenminste íets goedmaken voor het drama dat hij de afgelopen jaren doormaakte. Als hij het geld krijgt, wil hij stiekem toch wel dat appartement aan het strand met uitzicht op zee. Dan wordt het kopen in plaats van huren. "Dat geld geeft je niet de verloren jaren terug. Maar het maakt het wel makkelijker om je leven weer in handen te nemen en er wat van te maken. Ik heb gewoon nog veertig jaar te gaan. In ieder geval dat hoop ik", vertelt hij tegenover zijn droomhuis.

Zijn vriendin Nati neemt Van der Dussen tegenwoordig op advies van de psychiater ook mee naar yoga en samen doen zij aan mindfulness om te ontspannen. Maar Van Der Dussen wil ook bezig blijven. Met het geld van de claims wil hij ook een stichting opzetten om Nederlandse gevangen in het buitenland bij te staan. "Ik wil mij vooral opnieuw mens voelen. Mijn eigenwaarde terugkrijgen en met opgeheven hoofd op straat lopen. Want uiteindelijk heb ik toch gewonnen."

'Toen ik het las, moest ik huilen. Dat was voor mij een teken dat het goed was', zegt Van der Dussen over zijn boek dat volgende week verschijnt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden