Kneedbommen: makkelijk te maken, vrijwel onmogelijk op te sporen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het is vrijwel onmogelijk om individuele aanslagen te voorkomen zoals die de afgelopen weken in Israël zijn gepleegd. Kneedbommen, die de daders van deze aanslagen waarschijnlijk gebruikten, zijn klein, moeilijk te traceren, en eenvoudig te hanteren.

Het beruchte Semtex is maar één lid van de familie van kneedbommen - wat de Engelsen plastic explosives noemen. Het is een mengsel van explosieve stoffen (pentriet en hexogeen) die worden samengevoegd met een kneedbaar polymeer. Dat samenvoegen vermindert de explosieve kracht van de stoffen, maar maakt ze veel makkelijker hanteerbaar.

De kneedbom wordt tot ontploffing gebracht met een slaghoedje - ooit nog uitgevonden door Alfred Nobel - dat wordt geactiveerd met een elektrisch stroompje uit een ontstekingsmechanisme: dat kan een gewoon drukknopje zijn in geval van een zelfmoordaanslag, of een tijdklok of een mechanisme met afstandbediening als de dader zichzelf wil sparen.

“Semtex is eigenlijk een heel slechte springstof”, constateert majoor Den Breejen van het Exlosieven Opruimings Commando van de koninklijke landmacht. “Ieder monster dat je bekijkt heeft een andere samenstelling en het is erg slecht geproduceerd.” Breejen benadrukt dat het maar helemaal de vraag is of in Israël wel Semtex is gebruikt of dat het een ander kneedbaar explosief is geweest. Mocht het Semtex zijn geweest, dan schat hij - afgaande op de gevolgen van de explosie - dat de daders bij de aanslagen op de bussen tussen de vijf en twintig kilo hebben meegedragen. Een dergelijke hoeveelheid heeft een omvang van twee-en-een-half tot tien kubieke decimeter, maximaal een grote schoenendoos dus.

De reden dat de daders bij deze aanslagen dergelijke, relatief grote hoeveelheden explosief met zich meedroegen is dat de Hamas-aanslagen tot doel hebben zoveel mogelijk ravage aan te richten met de explosie zelf. De bom in Tel Aviv sproeide bovendien een verwoestend spervuur van spijkers. Bij een aanslag op een vliegtuig kan worden volstaan met een paar ons op een strategische plaats. Nadat de explosie een gat in de romp heeft geslagen blaast het vliegtuig dan vooral zichzelf op.

Ondanks het feit dat er veel andere kneedbare springstoffen zijn, wordt ook nu weer aan Semtex gedacht. De reden daarvoor is dat het in de jaren '80 zo vrijelijk te verkrijgen was. Tsjechslowakije produceerde de springstof, en was weinig scrupuleus over de vraag bij wie het terecht kwam. Duizenden kilo's van het materiaal zijn nooit meer boven water gekomen, en terreurorganisaties als de Ira, PLO en Hamas konden er eenvoudig de hand op leggen. Zo zou de Ira zijn Semtex van de Libische leider Gadaffi hebben gekocht.

Ook Nederland is niet Semtex-vrij. Bij een inval in een schuur in Friesland in 1992 trof de politie bijvoorbeeld honderd kilo aan, en een jaar later in Zwanenburg nog eens enkele tientallen kilo's. Het Explosieven Opruimings Commando, evenals de rest van de landmacht, gebruikt bovendien zelf kneedbommen bij zijn werk. Waar de landmacht de kneedbare springstof vandaan haalt is bedrijfsgeheim, maar in ieder geval niet uit Nederland. Duitsland is één van de Westeuropese landen die dergelijke explosieven produceren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden