Knarsetandende Kamer laat Rutte zoeken naar oplossing

Premier Mark Rutte loopt met mijn team richting de Tweede Kamer voor het Tweede Kamerdebat over de uitslag van het Oekraïne-referendum. Beeld ANP

Het kabinet is de meerderheid in Tweede Kamer kwijt, maar problemen leverde dat niet op tijdens het debat over het Oekraïne-referendum. Een motie van wantrouwen kreeg weinig steun.

Met onverhulde tegenzin heeft de Tweede Kamer het kabinet gisteravond meer tijd gegeven om een antwoord te formuleren op de uitslag van het Oekraïne-referendum. Een motie van wantrouwen van ex-PVV'er Louis Bontes kreeg enkel steun van zijn fractiegenoot Joram van Klaveren, de PVV, 50Plus en de maandag uit de PvdA gestapte Jacques Monasch.

De oppositie toonde zich zeer verbolgen over het feit dat het kabinet zeven maanden na het referendum nog geen knoop heeft doorgehakt over het afgewezen EU-associatieverdrag met Oekraïne. Partijen, voor en tegen het akkoord, vinden dat het kabinet te lang treuzelt, de kiezer daarmee niet serieus neemt en zo het vertrouwen in de politiek schaadt.

"Ik denk dat het inderdaad te lang duurt", zei premier Mark Rutte gisteravond tegen de Kamer. Hoewel hij de frustratie daarover zei te begrijpen, vroeg hij de Kamer opnieuw om geduld. Rutte wees net als anderhalve week geleden op het gevaar dat het afwijzen van het verdrag de stabiliteit van de Europese Unie kan ondermijnen, ten gunste van Rusland. "Soms is politiek ingewikkeld."

Aparte verklaring
Rutte wil dat Nederland het associatieverdrag alsnog ondertekent, maar in een aparte verklaring tegemoet komt aan de zorgen van de kiezer. In die tekst moet staan dat het verdrag 'geen opstap' kan zijn naar lidmaatschap van de Europese Unie. Het verdrag mag de EU ook niet verplichten tot militaire samenwerking. Werknemers mogen niet makkelijker toegang krijgen tot de Europese arbeidsmarkt. En het verdrag kan niet worden uitgelegd als verplichting om Oekraïne financieel te steunen.

De vraag is of het parlement dit 'geitenpaadje', zoals Rutte zijn oplossing noemt, ook wil bewandelen. De oppositie in de Tweede Kamer stond gisteravond absoluut niet te juichen over het voorstel, maar in ieder geval D66 geeft het kabinet de ruimte om in Brussel tot een akkoord te komen. "Knarsetandend geven we de premier nog zes weken om een oplossing te vinden", zei Kamerlid Kees Verhoeven.

Andere partijen die het kabinet eerder te hulp schoten, zijn kritischer. "De bal ligt nog steeds bij het kabinet; er moet recht worden gedaan aan de nee-stem", aldus Joël Voordewind van de ChristenUnie. "Het kabinet moet wel met zeer zware papieren komen", zei SGP'er Kees van der Staaij, die Ruttes route 'kwetsbaar en aanvechtbaar' noemde.

Europese stabiliteit
Rutte deed anderhalve week geleden, tijdens zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad, een emotionele oproep aan de Tweede Kamer om alsnog in te stemmen met het associatieverdrag. De term 'landsbelang' viel. Rutte schermde met het gevaar dat de stabiliteit van de Europese Unie wordt ondermijnd, ten gunste van Rusland. Rutte, gisteravond in het debat: "Wij stralen dan het signaal uit dat we de Europese stabiliteit doorbreken."

In zijn persconferentie deed Rutte een hartstochtelijk beroep op de 'redelijke krachten' in de Kamer om hem vooral te steunen in zijn zoektocht naar een oplossing voor dit steeds ingewikkelder wordende probleem. Die oplossing moet hij op de eerstvolgende top van de regeringsleiders op 15 en 16 december regelen.

Het kabinet denkt dat het kan lukken. Daarna is het aan het Nederlandse parlement om te oordelen over een eventueel bereikt resultaat. "Het duurt lang en het maakt ongeduldig", zei PvdA'er Marit Maij. Maar dat geduld kan haar partij opbrengen, evenals de VVD.

Rutte zal, mocht hij tot overeenstemming komen met zijn collega-regeringsleiders, terug moeten naar de Tweede Kamer voor steun. Nu Jacques Monasch de PvdA-fractie heeft verlaten, is het kabinet daar de meerderheid kwijt. Maar hulp komt vermoedelijk van D66 en enkele zelfstandige Kamerleden.

Moeilijker wordt het in de Eerste Kamer, waar de coalitie zeventien zetels te kort komt voor een meerderheid. Rutte heeft zijn hoop gevestigd op D66 en CDA. Senatoren van het CDA zijn, zo blijkt uit mediaberichten, genegen een eventuele oplossing van het kabinet te steunen.

"Ik ga niet ontkennen wat in de kranten staat", zei partijleider Buma. Maar hij benadrukte ook dat de CDA-fractie in de Tweede Kamer de poot stijf houdt en vindt dat er van ratificatie geen sprake kan zijn. Het ontlokte de premier een oproep aan Buma: "Neem je verantwoordelijkheid."

Rutte komt de vergaderzaal van de Tweede Kamer binnen. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden