Kloof tussen vrouwen wordt dieper

emancipatie | Het verschil in kansen tussen vrouwen met een lage opleiding en hun hogeropgeleide seksegenoten wordt groter.

Het opleidingsniveau is voor vrouwen veel bepalender dan voor mannen, stelt het SCP in een vandaag verschenen rapport. Terwijl hoogopgeleide vrouwen meer werken en verdienen, dreigen laagopgeleide vrouwen achter te blijven. Het heeft daarom weinig zin om alle vrouwen over een kam te scheren in het emancipatiedebat, wat nu wel vaak gebeurt.


Van de laagopgeleide vrouwen is maar 27 procent financieel zelfstandig, terwijl 71 procent van de hoogopgeleide vrouwen op eigen kracht rondkomt. Toch wordt er vaak in algemene termen over vrouwen gesproken, zegt SCP-onderzoeker Anne Roeters. "Het risico is dat je de problemen van bepaalde vrouwen onderschat of overschat. In Nederland is gemiddeld 54 procent van de vrouwen economisch zelfstandig. Dat cijfer blijkt dus helemaal niet zo representatief."


Bij mannen zijn de onderlinge verschillen opvallend kleiner. Van de laagopgeleide mannen kan bijna 60 procent zelf rondkomen, tegenover 80 procent van de hoogopgeleiden. Ongeacht hun opleiding hebben bijna alle werkende mannen een voltijdbaan. Maar van de vrouwen met een mbo-opleiding of lager, werkt maar 20 procent fulltime.


Dat lage percentage komt deels voort uit het feit dat mannen vroeger de kostwinners waren, zegt arbeidseconoom en emancipatiedeskundige Joop Schippers. "Aan de onderkant van de opleidingsladder is het nog altijd niet vanzelfsprekend dat vrouwen gaan werken. Het is een keuze: werk of moederschap."


Tegenover iedere carrièrevrouw staan vier vrouwen die zich schikken naar het traditionele rollenpatroon, concludeerde de Britse econome Alison Wolf al in 2013 in haar boek 'De XX-factor'. Door vrouwen als één groep met mannen te vergelijken in plaats van met elkaar, ontstaat dus een vertekend beeld en het risico dat we lageropgeleide vrouwen 'uit het oog verliezen'. De verschillen tussen hoogopgeleide mannen en vrouwen worden kleiner, de verschillen tussen vrouwen onderling groeien juist.


Die kloof wordt in de toekomst nog groter, vreest arbeidseconoom Schippers, doordat hoogopgeleide vrouwen vaak samenwonen met een hoogopgeleide partner. "Vroeger trouwde de bankdirecteur met de secretaresse en de dokter met de assistent. Relaties bestonden meestal uit een hoog- en laagopgeleide partner, waardoor de huishoudens eerlijker waren verdeeld."


Tegenwoordig bestaan stellen vaker uit 'gelijken', waardoor de verschillen volgens Schippers cumuleren. "Met hun opgetelde inkomen kunnen hoogopgeleiden makkelijker muziekles en bijles voor de kinderen betalen, waardoor die op hun beurt weer een voorsprong krijgen."


De overheid zet sinds een aantal jaar weliswaar in op speciale emancipatieprojecten voor laagopgeleide vrouwen (zie kader), maar Schippers vraagt zich of dat echt zin heeft. "Laagopgeleiden zitten in de hoek waar de klappen vallen. Ze hebben werk dat verdwenen is of dreigt te verdwijnen, zoals achter de balie, het loket of verkoopwerk. Op dat soort plekken slaat de robotisering toe."


Het is beter om te kijken naar ander oplossingen, zoals een herverdeling van werk wat er wél is. Daarnaast zou de overheid meer kunnen investeren in de zorg - een sector waarin veel vrouwen werken - en in gemengde wijken en scholen. "Maar dat gaat deze brede ontwikkeling niet keren."

Emancipatieprojecten lageropgeleiden

Eigen Kracht


In 2011 sloot het ministerie van onderwijs overeenkomsten met 22 gemeenten om laagopgeleide vrouwen zonder werk een duwtje in de rug te geven naar een opleiding, een baan of een eigen onderneming.


Kracht on Tour


Sinds 2014 bezocht minister Bussemaker steden om afspraken te maken over een betere financiële positie van vrouwen. Zeist was in maart 2017 voorlopig de laatste in de reeks.


Vrouwen met Ambitie


Gericht op vrouwen van 30- 55 jaar die Nederlands spreken en hun basisvaardigheden willen verbeteren. Doel: laaggeletterdheid te verminderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden