Klokkenspel

Uitvouwbare, rode, onhoorbare hebben in overvloed gebeierd deze kerst. Hoorbare, bronzen ook trouwens. Klokken. Het blijven mooie voorwerpen, vooral de laatste. Voorwerpen met verhalen.

Zoals over het nieuwe carillon voor het Danilofklooster in Moskou. Toen het in de jaren tachtig in een metaalfabriek werd gegoten - voorbereiding voor de viering van duizend jaar christendom - bleek achteraf dat de produktie in alle afdelingen van het bedrijf gestegen was.

Ik kan dat wel begrijpen. Zo'n mirakel van onverwachte zege. Het is een toepassing van het nuchter mirakel dat je door tijd te verliezen aan God over het geheel genomen toch vaak gewonnen blijkt te hebben. Door beter overzicht en indeling. Door de motivatie van je werk in een groter geheel te zien. Door het plezier van het nutteloze. Door het onstaan van schoonheid die immers vaak met religie veel gemakkelijker en spontaner samenspeelt dan op plaatsen waar de kunst enigst kind is.

In ieder geval vormt dat carillon van het Danilofklooster een prachtig stel: ongelijk van grootte en klank daar in de classistische toren boven het poortgebouw en graag wens ik die fabriek nu in de moeizame nieuwe economie opnieuw mirakels toe.

Maar klokkenverhalen niet alleen daar. Ook niet alleen in Lubeck waar drie in de oorlog neergestorte klokken in expressieve verwringingen nog steeds onder aan de toren liggen. Ook niet alleen in Joegoslavie waar veel kerken zo beschoten worden dat de klokkestoel het niet meer houdt. Mikpunt geworden van religieus fanatisme. Maar ook gewoon bij ons.

Van de zomer moest ik u vertellen hoe - zeker door iets anders dan religieus fanatisme - een kerk hier in Nijmegen werd afgebroken die pas dertig jaar bestond, de mij dierbare Verrijzeniskerk. Misschien weet u nog hoe ik meedeelde dat de klok op een juni-morgen door een hoge hijskraan uit de toren werd gepakt en toen nog een keer zijn vertrouwde klank liet horen. Ieder in de buurt had het vernomen. Een naklinkende seconde lang klopte alles wat met die klok verbonden was, bij de mensen aan.

Niet vertelde ik u toen dat een bevriend echtpaar meende te weten dat de klok een goede bestemming had gevonden, maar er geen geld daar ter plaatse voor een toren was! Daardoor moest ik toen kiezen om het stukje ofwel optimistisch te eindigen met de eerste zinsnede, ofwel wrang met de laatste. Majeur of mineur? Ik koos majeur: elders zal hij klinken.

Geen idee waar. Wie denkt er nu over na of wijken klokken hebben. Zelfs over mijn huidige Dukenburg heb ik mij daar nooit druk over gemaakt. Wel mij verheugd over de mooie naam Ontmoetingskerk voor het gebouw hier dat gebruikt wordt door protestant en katholiek, wel de ontspannen toon en vlijt bewonderd waarmee pastores en vrijwilligers elkaar aanvullen, maar dat er hier nog nooit een klok had geklonken realiseerde ik mij pas toen ik hoorde dat aan onze Ontmoetingskerk bij haar ook al 25jarig jubileum een klok cadeau gegeven was. En wel geen andere dan die ginds haar laatste klank gezucht had. Wel werd nog ieders, dus ook mijn, bijdrage gevraagd voor de toren waarin die zou luiden.

Alles is inmiddels zelfs al klaar. Met het vertrouwde geluid van De Verrijzenis in mijn oren fiets ik naar de horizontaal gebouwde Ontmoetingskerk. De toren steekt er niet bovenuit. Open metalen klokkestoel. De klank is goed, maar gewekt door een hamer. Een constructie, sterk genoeg om de klok te laten beieren was te kostbaar. Zo sta ik opnieuw voor de keus in majeur of mineur te eindigen.

Weer kies ik majeur.

En mocht u meer willen, weet dan dat een jaar eerder bij het 25-jarig priesterfeest van de teamleider gevraagd werd geen ander cadeau te geven dan geld voor een half-time jeugdpastor. Actie Team 3 plus. Ook dat klinkt als een klok. En ook hij is er gekomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden