Klokkeluiders hebben bescherming nodig, en websites als Publeaks

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Soms hebben films een voorspellende waarde. In 'Enemy of the State' speelt acteur Gene Hackman een paranoïde geworden ex-veiligheidsagent die zich schuilhoudt voor zijn ex-werkgever, de Amerikaanse dienst NSA. De dienst blijkt over vergaande technieken te beschikken om hem op te sporen, en over een oneindige bereidheid die middelen in te zetten.

Inmiddels heeft klokkeluider Edward Snowden onthuld dat de praktijken van de NSA die filmische weergave nog overtreffen. De schaal waarop zij en andere diensten internet- en telefoonverkeer afluisteren en onderscheppen is verbijsterend, de systematische neiging om privacy te schenden ontluisterend. Als we niet collectief in een staat van paranoia willen belanden, moeten dergelijke praktijken radicaal aan banden worden gelegd.

Met klokkeluiders als Snowden loopt het zelden goed af. Hijzelf schuilt in Rusland, zijn voorganger Bradley Manning - die via Wikileaks diplomatieke documenten en filmpjes over het Amerikaanse legeroptreden in Irak openbaarde - heeft in de VS 35 jaar celstraf gekregen. Anderen zijn ontslagen of worden nog vervolgd. Lang niet alle overheidsdocumenten verdienen het zomaar op straat te worden gegooid, maar de intensiteit waarmee klokkeluiders worden vervolgd is vaak stuitend.

Ook in Nederland genieten klokkeluiders nog te weinig bescherming. Dat is slecht, omdat zij een belangrijke rol kunnen vervullen bij het afdwingen van transparantie bij bedrijven en overheden. Vorige week betoogde de nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer in deze krant dat die transparantie cruciaal is voor het vertrouwen van burgers in het openbaar bestuur en voor hun betrokkenheid bij de samenleving. Het best zou het zijn als overheden en bedrijven de transparantie uit zichzelf bieden, maar het is niet voor niks dat nu aan wetgeving wordt gewerkt om de positie van klokkeluiders te versterken.

Voor de gevallen waarin dat nog steeds geen soelaas biedt, moeten mensen extern aan de bel kunnen trekken. Het initiatief om via Publeaks melders van misstanden een beveiligde toegang tot Nederlandse media te verschaffen, biedt die mogelijkheid. Journalisten moeten uiteraard zorgvuldig te werk gaan en zich rekenschap geven van de kwetsbaarheid van tipgevers, en van de mogelijkheid dat zij partij kunnen worden in een belangenconflict. Maar als zij die zorgvuldigheid in acht nemen, kan Publeaks een mooie bijdrage leveren aan het bevorderen van transparantie in Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden