Klinkende geschiedenis in fraaie box

KLASSIEK

A guide to musical instruments, volume II, 1800-1950 (Ricercar)

*****

We zijn de musici zeer erkentelijk, want zij hebben veel talent en tijd gestoken in pogingen om mooie geluiden te halen uit instrumenten die vaak absoluut niet meewerkten'. Zo schrijft Jér¿me Lejeune, samensteller van een fantastisch vormgegeven box met acht cd's, waarin de ontwikkeling van muziekinstrumenten van 1800 tot 1950 tot klinken komt.

En dat het soms moeilijk was om een authentieke ophicleïde (Lyon, 1840) te temmen, of een kwartetje saxhoorns (Parijs, 1870) lekker te laten harmoniëren is af en toe duidelijk hoorbaar. Dat is niet erg, het voegt alleen maar toe aan de waarde van dit bijzonder geslaagde project. In een uitgebreid boekwerk, met Manets 'Le fifre' op de voorkant, worden al die instrumenten in hun context geplaatst. Op het klapboek waarin de cd's zitten staat Manets 'Le chanteur espagnol' afgebeeld. Beide boeken kun je in een uitklapbare hoes schuiven en daar staat dan weer 'L'orchestre de l'Opéra' van Degas op. Hier zijn duidelijk ontwerpers met liefde voor het vak bezig geweest, en die zorg voor hoe het er uit ziet, vind je ook aan de inhoudelijke kant.

Inzichtelijke teksten met aardige weetjes. Van de ontwikkeling van de fortepiano naar de huidige concertvleugel wisten we al veel, maar toch krijgt die in deze collectie weer aardige accenten. Fraai is bijvoorbeeld het klavecimbel met zeven pedalen dat Pleyel voor Wanda Landowska ontwierp. We horen de geniale Landowska er op spelen in 'Le poule' van Rameau. Fascinerend. Het mooie van deze collectie is dat niet alleen die piano's gevolgd worden, maar ook harpen en hobo's, trompetten en trombones, fluiten en fagotten, saxofoons en slagwerk. De muzikale fragmenten die er als voorbeeld bij gekozen zijn stammen voor een groot deel van eerdere opnamen van Ricercar en aanverwante labels, maar ook van labels die hun opnamen ter beschikking stelden.

En dan zijn er korte fragmenten waarop echte, eigenlijk niet meer bespeelbare museumstukken tot klinken komen. Zo is daar een historische Franse fagot, waarop het begin van Stravinsky's 'Le sacre' gespeeld wordt. Er valt ook te luisteren naar een paar weer heel anders klinkende Russische fagotten, naar een heus serpent, een claviharp, een harmonicorde, een stel 'Aida'-trompetten, een echo cornet, een heckelphone, een trautonium, een sarrusophone, een theremin en een speelgoedpianootje.

Dat laatste wordt bespeeld in een stuk van John Cage. Het geeft de breedte aan van deze collectie, en de uitgekozen muziek is soms al even onbekend en verrassend als het instrumentarium. Je valt van de ene verbazing in de andere. Heerlijk om in deze rijke collectie te grasduinen en te luisteren naar het brute geweld van Beethovens 'Wellingtons Sieg', naar een intrigerende 'Marche funèbre' van Gossec, of naar de complete 'Boléro' van Ravel. Voor dat laatste stuk is gekozen voor die geweldige opname die Jos van Immerseel met zijn Anima Eterna maakte. Een daverend en kleurrijk slotakkoord van een supercollectie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden