Klimaatverandering bedreigt de diepzee

Een diepzeevis uit de familie van Chauliodus Beeld AFP

De bodembewoners en diepzeedieren in de oceanen gaan een ongewisse toekomst tegemoet. Nieuw onderzoek toont aan dat de helft van al het voedsel in de diepzee tegen het jaar 2100 kan zijn afgestorven door klimaatverandering en menselijk toedoen.

Wat er zich allemaal afspeelt en rondzwemt in de moeilijk bereikbare diepzee (die op duizend meter diepte begint) is voor een groot deel onbekend. Maar waar de wetenschap het wel over eens is, is dat de diepere delen van de wereldzeeën een belangrijk onderdeel zijn van het ecosysteem in de oceaan en impact hebben op het klimaat.

De bodembewoners en diepzeedieren produceren namelijk onmisbare voedingsstoffen voor het zeeleven dat dichter bij de oppervlakte leeft. Ook is de diepzee een belangrijk onderdeel van de 'pompfunctie' die de wereldzeeën hebben.  

De oceanen absorberen namelijk koolstofdioxide (CO2) uit de atmosfeer, die uiteindelijk in het diepere zeewater belandt, dat dient als een soort afvoerputje. Ook methaan, een van de meest schadelijke broeikasgassen, wordt afgebroken door microbacteriën die dicht bij de oceaanbodem voorkomen.

Daar komt bij dat op en rond de oceaanbodems unieke, in vele gevallen onontdekte, diersoorten leven, die zich hebben aangepast aan barre omstandigheden zoals duisternis en zeer hoge waterdruk. Een ander bijzonder detail aan de diepzee is dat in en op de oceaanvloer kostbare grondstoffen als mangaanknollen, kobalt, nikkel, koper, olie en gas te vinden zijn.

Een diepzeevis uit de familie van vinarmigen. Beeld AFP

Ecosysteem

Maar volgens onderzoekers van twintig onderzoeksinstituten wordt het leven in de diepzee bedreigd. In een vandaag verschenen onderzoeksrapport waarschuwen zij dat het voedselaanbod in de diepere regionen van de oceaan in het jaar 2100 afgenomen kan zijn met liefst 55 procent. Dat zou betekenen dat een alarmerend groot deel van de diepzeedieren de hongerdood zou sterven, en het ecosysteem van de oceaan onder grote druk zou komen te staan.

De wetenschappers onderzochten klimaatmodellen om te voorspellen hoe de diepzee de 22ste eeuw ingaat. Klimaatverandering is de belangrijkste oorzaak van de verwachte diepzeesterfte , schrijven zij in het rapport. Het diepzeewater in de bathyale zone in de oceaan (het zeewater tussen de 200 en 3000 meter diepte) kan tegen 2100 vier graden Celsius warmer zijn geworden, en het water dat nog verder de diepte ingaat (de abyssale zone, zeewater tussen de 3 en 6 kilometer diep) 0,5 tot 1 graad. De onderzoekers vrezen dat dit gaat gebeuren in de Stille, Arctische en Atlantische oceaan.

Met die opwarming neemt het zuurstofgehalte in het zeewater af, schrijven de onderzoekers, waardoor een klein deel van het diepzeehabitat afsterft. De opwarming van de aarde zorgt volgens de klimaatramingen van de wetenschappers ook voor een hogere zuurgraad (pH-waarde) in het zeewater, dat ‘rampzalige gevolgen’ heeft voor koraal en schelpdieren.

Een diepzeekwal Beeld ANP

Diepzeevloer

“De dieren die op de diepzeevloer leven zijn altijd relatief geïsoleerd gebleven van milieuveranderingen”, zei Andrew Sweetman, onderzoeker aan de Heriot-Watt Universiteit in Edinburgh en een van de schrijvers van het rapport tegen The Guardian. “Ze hebben een strategie aangenomen om te overleven in een constant milieu, waarin het zuurstofgehalte honderden jaren lang niet verandert, en de temperatuur duizenden jaren gelijk blijft."

Sweetman vreest dat de diepzeedieren geen antwoord hebben op de verwachte verandering in de diepzee, die volgens de onderzoekers sneller plaatsvindt dan ooit tevoren. “Het is erg onwaarschijnlijk dat de dieren in staat zijn zich aan te passen. (…) Het tempo waarin de verandering plaatsvindt is zo dramatisch snel, dat we het risico lopen de diepzee ernstig te verstoren.”

De onderzoekers waarschuwen dat menselijke bemoeienis in de wereldoceanen het rampscenario dat zij voorzien alleen maar in de hand werkt. De huidige toename van visserij, vervuiling en interesse in diepzeemijnbouw noemen de onderzoekers als bijdrage aan het probleem.

“We moeten wakker worden en ons realiseren dat we een groot effect gaan hebben op de toestand van de diepzee”, zegt Sweetman. “Het is het grootste natuurgebied op aarde, ook al kunnen we dat niet zien.”

Eerder deze maand ontdekte een diepzee-expeditie in de Marianatrog, met meer dan tien kilometer het diepst bekende punt op aarde, dat schaaldiertjes op de diepzeebodem zwaar vervuild zijn met giftige chemicaliën die al jarenlang wereldwijd verboden zijn.

“We denken nog altijd aan de diepe oceaan als een afgelegen, ongerept gebied dat gevrijwaard is van menselijke impact”, zei Alan Jamieson, leider van de expeditie, daar destijds over tegen The Guardian. “Maar ons onderzoek laat zien dat dat beeld, jammer genoeg, ontzettend ver van de werkelijkheid staat.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden