'Klimaatopwarming? Niks nieuws!'

Wetenschappelijk is de strijd rond de opwarming van het klimaat wel beslist. Maar in de Verenigde Staten legt lang niet iedereen zich daarbij neer.

Twijfel? Dat het misschien toch waar is dat de wereld warmer wordt dan goed voor haar is? Ja, in 2007 had Marc Morano even een zwak moment. "Toen was ik mee op een expeditie naar Groenland, om met eigen ogen te zien hoe de ijskap daar smelt. Indrukwekkend inderdaad. Maar dan ga je je erin verdiepen, en dan blijkt dat Groenland nog veel harder opwarmde in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Het is allemaal niks nieuws, als je het historisch bekijkt."

Die boodschap valt dagelijks te lezen op ClimateDepot.com. Die website begon de Amerikaanse klimaatscepticus Morano (47) in 2009, en sindsdien is de site een belangrijke spil geworden in de klimaatdiscussie in de VS. Althans, wat Morano onder die discussie verstaat: het verspreiden van nieuws en uitspraken die twijfel zaaien over het bijna eenstemmige wetenschappelijke standpunt dat de wereld aan het opwarmen is.

Met zijn tegendraadse opvatting kun je in de VS nog steeds voor de dag komen, tot in de hoogste kringen. Begin dit jaar bracht senator James Inhofe, een Republikein uit Oklahoma, van buiten het Capitool een sneeuwbal mee, die hij na een korte speech naar de voorzitter gooide. Het was buiten ongewoon koud voor de tijd van het jaar. Tot zover, wilde hij maar zeggen, de doemvoorspellingen van de experts.

Morano had het zelf kunnen verzinnen, want tot 2009 was hij Inhofe's persvoorlichter, en in die tijd werd hij al bij de politieke pers bekend als iemand die het ene persbericht na het andere verzond met sceptische informatie over klimaatverandering.

Die sneeuwbal was natuurlijk gewoon een grapje van de senator, zegt hij, maar met een serieuze boodschap: "In de jaren negentig, en de jaren nul, kregen we te horen dat het gedaan was met sneeuw. Een prominente wetenschapper, Michael Oppenheimer, verzuchtte dat hij voor niks voor zijn dochter een slee had gekocht. Wel, de jaren tien van deze eeuw zijn de sneeuwrijkste die we ooit hadden. En wat zeggen de klimatologen? Dat hoort bij de opwarming van het klimaat!"

Dagvaarding

Een half jaar nadat Inhofe met zijn sneeuwbal gooide, smeet zijn geestverwant in het Huis van Afgevaardigden, Lamar Smith, met een heel wat pijnlijker projectiel: een dagvaarding. Smith eiste eind oktober inzage in e-mails van onderzoekers van de National Oceanographic and Atmospheric Administration (NOAA), zo ongeveer het Amerikaanse KNMI. Want die hebben zich schuldig gemaakt, vermoedt hij, aan het masseren van hun onderzoeksresultaten, net zo lang tot ze in een publicatie in juli dit jaar, in het belangrijke vakblad Science, een gestaag opwarmende aarde konden laten zien.

En dat terwijl de aarde de laatste jaren juist zo prettig de visie van de sceptici leek te onderstrepen. Niet dat het direct weer koeler werd, maar de opwarming leek wel een paar jaar een pauze te nemen, en dat vonden ze ook al geweldig: want hoe kan de opwarming nu uitblijven terwijl de toename van de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer lustig doorgaat?

Dat onderzoekers moeite hadden die pauze te verklaren, wekte twijfel aan de juistheid van de computermodellen waarmee ze werkten, niet aan de opwarming van de aarde zelf. Maar met die computermodellen wordt wel voorspeld hoe de opwarming verder zal gaan, dus een probleem was het in ieder geval. Het NOAA-onderzoek haalde daar echter een grote streep door: als je de beschikbare gegevens nauwkeuriger ijkt en van systematische afwijkingen ontdoet, is er geen pauze te zien.

Precies op tijd voor de conferentie in Parijs, en daarmee heel verdacht, vindt afgevaardigde Smith. En vindt ook Morano, die bovendien de NOAA-studie toch al niet overtuigend vindt: "Scepticus Richard Lindzen, van het MIT, heeft een groot artikel geschreven waarin hij uitlegt dat de temperatuurstijging die de NOAA ziet maar heel klein is. Dus het is eigenlijk een ingewikkelde manier om te zeggen dat de pauze nog steeds voortduurt. En dat alleen maar door anders te gaan rekenen. Het is alsof je bij een verliesgevend bedrijf opeens te horen krijgt: we hebben de boekhouding op de schop genomen, en nu maken we een recordwinst!"

Dat Morano zo fel bovenop de klimaatdiscussie zit, komt voort uit een klein trauma: hij was toen hij opgroeide gek van dieren, hij wilde boswachter worden. Toen hij toch maar journalist werd, specialiseerde hij zich uiteraard op het milieu. "Ik schreef over het regenwoud in het Amazonegebied, ging er ook heen, interviewde beroemdheden die zich er voor inzetten. Maar toen kwam ik er achter dat het probleem niet bestaat. Voor elke hectare die er wordt gekapt, komen er elders weer vijftig bij. Ik voelde me verraden door degenen die het probleem zo overdreven hadden. En toen ik naar de opwarming van het klimaat keek, zag ik hetzelfde: na het regenwoud, na de overbevolking, werd dat het allesverslindende milieu-onderwerp. Dus daar dook ik in."

Wetenschappelijke strijd

Als je naar Morano luistert, krijg je al gauw de indruk dat de wetenschappelijke strijd nog lang niet beslist is over de vraag of er nu wel of niet opwarming is, en of de mens die veroorzaakt. Richard Lindzen is een van degenen die daarbij telkens weer opduikt, maar Morano praat ook graag over Judith Curry, een klimatologe aan het Georgia Institute of Technology die volgens hem naar de sceptici is overgelopen.

In feite is die strijd wel beslist: uit een onderzoek van de klimatologische literatuur in 2013 bleek dat in 97 procent van de artikelen waarin een oordeel over klimaatverandering te vinden was, die verandering werd geaccepteerd.

Ook onder de Amerikaanse bevolking lijkt het pleit beslecht: niet alleen gelooft bijna elke Democratische kiezer in het land dat de aarde opwarmt, maar ook een kleine meerderheid van de Republikeinen. Volgens Morano is dat een schijnoverwinning van de gevestigde wetenschap: "Als je vervolgens mensen vraagt wat ze het belangrijkste probleem vinden, staat klimaatverandering helemaal onderaan."

Maar dat de klimaatsceptici politiek de strijd verloren hebben, dat wil hij wel toegeven. "Omdat Obama het Congres passeert. Daar is het idee van emissiehandel gesneuveld, maar nu heeft Obama bedacht dat hij bij presidentieel besluit de CO2-uitstoot kan verminderen. En wat er in Parijs wordt afgesproken, zal ook niet als verdrag aan de Senaat worden voorgelegd. Zo kan hij vrij makkelijk nog iets groots doen, een politieke erfenis nalaten.

"Alles hangt er nu vanaf wie er president wordt. Als het een Republikein wordt, denk ik dat die Donald Trump heet, of Ted Cruz, of Jeb Bush. Die eerste twee zullen het allemaal terugdraaien, Jeb Bush niet, die is zwak op dit gebied.

"En als Hillary Clinton president wordt, dan blijven die maatregelen zeker nog vier of acht jaar van kracht. En de ervaring leert dat je er na zoveel tijd nooit meer vanaf komt."

Morano zal ertegen doen wat hij kan: in Parijs presenteert hij op 7 september zijn documentaire 'Climate Hustle', waarin hij laat zien hoe al vanaf de jaren zeventig de klimatologen telkens weer andere dingen voorspelden. Want daar gaat het toch wel om: "Niemand wist het toen echt, en niemand weet nu echt wat er misschien wel zou kunnen gaan gebeuren over twintig, dertig, vijftig of honderd jaar. Dat is een belachelijk idee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden