Klimaatfouten geven sceptici munitie

Passage uit het klimaatrapport van de IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change ) over het smelten van de ijskap op de Himalaya. (Jorgen Caris)

De fouten in VN-klimaatrapporten schaden het vertrouwen van het publiek in de wetenschap. Het is nog niet zo simpel dat weer te herstellen.

Het is al vervelend dat er fouten zitten in de rapporten over klimaatverandering. Maar erger is dat die missers allemaal van hetzelfde kaliber zijn: het zijn stuk voor stuk overdrijvingen van de feiten. Dat maakt, vervolgt de Nijmeegse hoogleraar communicatie Hoeken, dat ’het grote publiek’ gaat denken dat klimaatwetenschappers bevooroordeeld zijn en naar een conclusie hebben toegeschreven. „Die twijfel over de oprechtheid van de wetenschappers is een veel groter probleem dan de fouten zelf”, vindt Hoeken. „Er worden vraagtekens gezet, en dat maakt de wetenschappers kwetsbaarder.”

Deskundigen in de wetenschapscommunicatie stellen dat het zonder meer schadelijk is voor de publieke opinie dat klimaatrapporten er op punten naast blijken te zitten. Dat geeft munitie aan mensen die al sceptisch waren, en kan nieuwe groepen sceptisch maken. Maar het gaat de Delftse hoogleraar wetenschapscommunicatie Patricia van Osseweijer te ver om te zeggen dat het imago van de klimaatwetenschap aan diggelen ligt. „Al is het vertrouwen van het publiek in de wetenschap die beleidsbeslissingen ondersteunt, wel aangetast”, zegt ze.

Minister Cramer heeft na de meest recente fout (zie kader) een onderzoek ingesteld. Zij heeft belang bij het behouden van steun in de samenleving voor haar klimaatbeleid, dat miljarden kost. Professor Osseweijer vindt het prima dat ze de zaak uitzoekt. Voor de buitenwacht moet dat niet te lang duren: „Als je er twee jaar mee wacht en intussen niks doet, zegt men: ’Ach, met die klimaatverandering viel het best mee’.”

Ook moet Cramer volgens haar aangeven wat het effect is van de fouten: of er beleid gebaseerd is op dingen die nu niet blijken te kloppen. Noodzakelijk is ook dat het systeem zo wordt aangepast dergelijke blunders wordt voorkomen. Daarvoor lijkt het Osseweijer het beste dat de voorzitter van het internationale wetenschappelijke panel IPCC opstapt. Dan laat je zien dat je het serieus aanpakt. Osseweijer: „Meer dan die lijn ook duidelijk uitdragen, kunnen politici en wetenschappers niet doen.

Hoogleraar massapsychologie Jaap van Ginneken noemt massale opinievorming ’ingewikkeld’. „Mensen doen alsof je dingen met een campagne-tje hier of daar dingen weer recht kan breien. Zo makkelijk is het niet. Je moet wat doen, maar er is geen garantie voor succes.”

Met die nuanceringen in zijn achterhoofd, zegt Van Ginneken dat politici duidelijk moeten maken dat de wetenschap nooit volledige zekerheid geeft en dat het heel gezond is dat er mensen tegensputteren. Ook kunnen ze aangeven dat er ondanks de fouten consensus is dat het klimaat te snel verandert en dat dat een probleem is. Voor de wetenschap lijkt het hem het beste de fouten toe te geven, maar ook te relativeren: „Het betreft drie dingen op een lijst van wel duizend dingen. Het is wel erg, maar je hoeft er geen al te grote waarde aan te hechten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden