Klimaatdoelstellingen als woekerpolissen

Beeld anp

Een klimaattop vormt voor allerlei actiegroepen en politici steevast de aanleiding ingrijpende doelstellingen te formuleren, zo stelt Patrick van Schie. Ook rond de huidige top in Parijs zijn dergelijke voorstellen als raketten zo hoog de hemel in geschoten.

CO2-uitstoot zou met tientallen procenten, zo niet met meer dan de helft moeten worden gereduceerd. De temperatuur zou tot een bepaald willekeurig, 'rond' jaartal niet meer dan 1,5 of 2 graden Celsius mogen stijgen. En gloednieuwe Nederlandse kolencentrales moeten, als het aan de PvdA en GroenLinks ligt, zelfs ogenblikkelijk weer worden gesloten. Kapitaal, hier in de vorm van een nutsvoorziening, wordt geofferd op het altaar van een heilig klimaatgeloof.

Het zou goed kunnen dat de temperatuur wereldwijd stijgt. Ook is het denkbaar dat de oorzaak (mede) in menselijk gedrag is te zoeken. Maar is dit wel zó zeker als het IPCC en tal van andere klimatologen doen voorkomen? Het zijn veronderstellingen, die een meer of minder stevige basis kunnen hebben, maar beide onderdelen - opwarming en de antropogene aard ervan - staan nog altijd niet onomstotelijk vast.

Zelf hoor ik niet tot de ontkenners van de antropogene klimaatverandering, noch tot de klimaatgelovigen. Het is niet mijn vak, zoals geldt voor veruit de meeste burgers en voor bijna alle politici. Moet ik me er dan ook maar niet mee bemoeien? Niet dus: de stortvloed aan klimaatdoelstellingen gaan alle burgers, en 'de' politiek, wel degelijk aan. De (zelfbenoemde of echte) deskundigen die ons oproepen hun doelstellingen over te nemen, verwachten namelijk van ons als leken veel regelgeving en nog heel wat meer geld. Daar kan een grond voor zijn, maar voordat we aan zulke oproepen gehoor geven is het wel zaak te weten dat we niet naar drijfzand worden geleid.

Zacht najaarsweer
De afgelopen weken viel het mij op hoe vaak het relatief zachte najaarsweer werd 'verklaard' vanuit de opwarming van de aarde. Dat bevreemdde mij nogal, want toen enkele jaren terug klimaatsceptici periodes van forse kou tijdens de winter of laat aanbrekende lentes aanvoerden als contra-bewijs voor de opwarmingsthese werden zij prompt belachelijk gemaakt: de korte termijn van één of twee jaar zou niets zeggen over een langdurig proces als klimaatverandering. Dit laatste is inderdaad zeer aannemelijk. Maar waarom zijn tijdelijk iets hoger uitvallende temperaturen dan nu ineens wél uitingen van de klimaatverandering?

Een ander aspect dat mij enigszins wantrouwig maakt, is dat de klimaatgelovigen correlaties en causaliteiten lustig door elkaar husselen. Een beetje wetenschapper beseft dat als twee verschijnselen zich tegelijkertijd voordoen, dit op zichzelf volstrekt nog niet bewijst dat het ene verschijnsel het andere veroorzaakt. Maar veel verkondigers van de aanstaande klimaatzondvloed maken dit verschil niet. Zij lijken iets te gretig te willen bewijzen wat voor hen bij voorbaat al vaststond.

Extra onrustig word ik door de quasi-consensus rond de antropogene opwarming van de aarde. Alle wetenschappers zouden het allang met elkaar erover eens zijn, dus die paar lieden die er kritische kanttekeningen bij plaatsen hoef je volstrekt niet serieus te nemen, stellen het IPCC en zijn volgelingen. Dit komt over als een zwaktebod: critici uit de weg gaan of - erger nog - verketteren.

Belachelijk maken
Een overgrote meerderheid heeft zich in de geschiedenis al zo vaak vergist. Neem in de negentiende eeuw de communis opinio die Darwin belachelijk maakte toen hij opperde dat de mens en de mensaap gemeenschappelijke voorouders hebben. Of neem de meerderheid aan artsen die in dezelfde periode hun Hongaarse collega Semmelweis letterlijk voor gek verklaarden omdat hij het waagde te veronderstellen dat het hoge aantal sterfgevallen in het kraambed eenvoudig kon worden verlaagd als medici hun handen maar zouden wassen.

Nogmaals, hiermee is geenszins gezegd - laat staan bewezen - dat er géén sprake is van structurele opwarming van de aarde. Ook kan het kloppen dat de menselijke activiteiten die opwarming mede veroorzaken. Er is dan ook niets op tegen om te blijven zoeken naar alternatieve energiebronnen. Al was het maar omdat vroeg of laat fossiele brandstoffen zullen opraken, zij het dat dit aanzienlijk langer blijkt te duren dan de Club van Rome in 1972 'wist'.

Het is echter iets heel anders om tientallen miljarden aan 'gemeenschapsgeld' te gooien naar een probleem, of op voorstel van PvdA en GroenLinks kapitaalvernietiging te gaan bedrijven, zonder dat vaststaat dat dit zinnig is. Al die 'gemeenschapsgelden' bestaan immers niet uit gratis monopolie-achtige biljetten maar uit duur verdiende euro's van u en mij.

Goedgelovigen
Indien goedgelovigen hun geld in een woekerpolis van het IPCC willen steken is dat hun zaak. Maar het wordt bedenkelijk als politici ons geld uitgeven aan plannen en projecten waarvan nog maar moet blijken of die zelfs bij benadering opleveren wat wordt beloofd. Wie wat dat betreft voorzichtigheid bepleit getuigt van een gezonde scepsis. Die geesteshouding zou ons wel eens kunnen behoeden voor een financiële wurgconstructie.

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting, de liberale denktank van Nederland, verbonden aan de VVD. Hij schrijft deze column op persoonlijke titel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden