Kleuter wacht op de verrijzenis van haar moeder

Het is inmiddels anderhalf jaar geleden dat een kleine Franse kleuter op het Filmfestival van Venetië de prijs voor beste actrice in de wacht sleepte. Haar naam was Victoire Thivisol en de rol die zij in Jacques Doillons film had vertolkt, was die van titelheldin Ponette, een kleine Franse kleuter. Er ontstond enig rumoer na die prijsuitreiking want - zo luidde de vraag - was het niet meer de verdienste van de grote Doillon geweest dat de kleine Victoire het er zo goed vanaf had gebracht? En kun je in het geval van een kleuter überhaupt van acteren spreken?

Het is een vraag die je bij het zien van 'Ponette' zeker bezighoudt, temeer daar het erop lijkt dat Victoire Thivisol helemaal niet acteert. Eigenlijk is het alsof je anderhalf uur lang naar een documentaire zit te kijken over een meisje dat de dood van haar moeder niet begrijpt en niet accepteert. De vierjarige Française speelt dat meisje zo natuurlijk, dat het bijna beangstigend is.

Als Ponette samen met haar vader (Xavier Beauvois) terugkeert naar de plaats waar zij samen met haar moeder verongelukte en waar haar vader haar nogal onhandig vertelt dat zij het nu met zijn tweetjes moeten zien te rooien, geeft zij vooral lichamelijk vorm aan haar verdriet. En wel op een manier waarop kleuters dat plegen te doen: klauterend. Zij moet haar vader beloven nooit dood te gaan en Ponette belooft het, zoals kleuters dat plegen te doen: door de vingers spugend. Het is vervolgens de kracht van 'Ponette' dat het niet bij deze uiterlijkheden blijft. Doordat Doillon zijn camera onafgebroken op Ponette richt en doordat hij vrijwel continu bij het kleuterperspectief blijft door in kleermakerszit te draaien, is hij in staat in de kinderziel te duiken en Ponette te volgen bij de verwerking van Het Grote Verdriet.

Cruciaal daarbij is het verhaal van de opstanding van Jezus dat een tante haar als troost heeft verteld. Vanaf dat moment begint Het Grote Wachten. Ponette is ervan overtuigd dat haar moeder evenals Jezus uit de dood zal opstaan. Onbezorgd ronddartelen met haar neefje en nichtje is er niet meer bij. Als een romanticus pur sang trekt zij zich terug in de natuur, wachtend op de verrijzenis.

Ook als zij met haar neefje en nichtje naar een soort kostschooltje gaat en met andere kinderen in aanraking komt, houdt zij zich afzijdig. Treffend is de manier waarop Doillon die kinderen op de speelplaats beurtelings als engelen en kleine duivels opvoert. “Lekker puh, dat je moeder dood is”, roept een kleine duivel. “Ik vind je lief als jij mij ook lief vindt”, zegt het engeltje. Ondertussen wordt de frons op het gelaat van de kleuter groter en groter en de verlossing die Doillon uiteindelijk biedt, getuigt van grote klasse en een groot inzicht in de kinderziel die fantasie en werkelijkheid immers nog niet kan scheiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden