Kleurrijke muzieknomaden en een Hollands jazztrio

Musici uit Rajasthan met ensemble Tarhana en Yuri Honing Trio, 20/21/22-11, Bimhuis, Amsterdam.

„Een compensatie voor ons dorre woestijnlandschap”, noemen Rajasthani’s hun fleurige kledij en kleurrijke muziek. Met die bonte rijkdom kwamen de bewoners van de grootste, meest barre provincie van India ons vruchtbare, maar (zeker vergeleken met Rajasthan) muziekcultuurarme land imponeren.

„Het eerste dat ze deden was de bedden en meubels uit hun hotelkamer gooien, omdat ze gewend zijn alles op de grond te doen”, vertelt saxofonist Yuri Honing in de pauze van het concert dat zijn trio met hen speelde. „Sommigen zijn voor het eerst buiten hun dorp en tot voor kort had geen van hen ooit van een drumstel, basgitaar of saxofoon gehoord.” Des te bewonderenswaardiger hoe gracieus en vol overgave zij zich muzikaal verbroederden met het Hollandse jazztrio.

Niet dat het voor Honing, bassist Tony Overwater en drummer Joost Lijbaart gesneden koek was om te improviseren met deze krachtpatsers van de stemkunst en tovenaars op hun oude instrumenten. Maar in de dik vijftig landen waar ze met lokale musici speelden, verzamelden zij een indrukwekkende bagage aan invoelend en flexibel musiceren, die hier wel degelijk zijn vruchten afwierp.

Met de Rajasthaanse muziek als uitgangspunt bouwden ze ongekunstelde en opvallend transparante arrangementen, waarin de onstuitbare beats van de dholak-drum en de felle klepperklanken van de khartal (een voorouder van de Spaanse castagnetten) hand in hand swingden met bas en drumkit. De saxofoon schiep een omfloerst contrast met de mistige tonen van de dubbelfluit algoza, maar moest het in intensiteit afleggen tegen de ’power house’-vocalen van twee overweldigende zangers en een zangeres met een kittig, bitterzoet stemgeluid.

Het opwarmingsconcert dat de Rajasthani’s eerder met elkaar gaven was een wat arbitraire compilatie van korte muziekfragmenten waarmee zij ons een oor gunden in het Rajasthaanse oeuvre. Niettemin reageerde de uitverkochte zaal enthousiast op hun virtuoze instrumentbeheersing en extatische zanglijnen, die niet zelden uitmondden in tranceopwekkende climaxen. Typerend voor de mystiek religieuze soefi-zang waarvan we een weergaloze portie kregen voorgeschoteld door een oude man, wiens snijdende en doorleefde vocalen een levenslange harding in het repertoire verraadde.

Duidelijk hoorbaar was de muzikale bloedlijn naar de rijk versierde melodieën uit de Arabische wereld en het virtuoze musiceren in Oost-Europa en de Balkan. Veel van deze muziek is via de zigeuners terug te voeren op Rajasthan, de plek van waaruit hun diaspora plaatsgreep. Een mer à boire voor de muzieknomaden van het ensemble Tarhana.

Onder leiding van percussionist Sjahin During liet de spatstrakke ritmesectie haar stevige rockbeats en drum’n bass-lijnen in hinkende maatsoorten, prachtig inhaken op de ritmisch knallende khartal en de melodische roffels op de dholak. Ruimtelijke laptopgeluiden kleurden ingetogen liedjes op piano en Arabische luit, en hypnotiserende groepszang funkte gedreven over Afro-Anatolische grooves.

De oververzadigde ensembleklank van het twaalfmansorkest (plus een wervelende danseres met een elegant elastisch lichaam) bleef prachtig in balans. Fusie op zijn best. Vooral ook van de muziek met het publiek. De musici als het instrument van de muziek die de luisteraar in vervoering brengt. In India heet dat ’ras’, bij ons ’de Hollandse nuchterheid voorbij’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden