Kleurloze bureaucraat met broertje dood aan hervormen

Het gebeurt zelden dat de koningin de deur opendoet voor een parlementsvoorzitter. Toch gebeurt dat vanmiddag wel, als koningin Beatrix Wu Bangguo en zijn echtgenote Zhang Ruizhen op Paleis Huis ten Bosch ontvangt. Daarna gaat de Chinese stoet door naar minister-president Rutte en de ministers Rosenthal en Verhagen op het Binnenhof. Morgen komen de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer hun eer betonen. Zij hebben collega-parlementsvoorzitter Wu uitgenodigd vanwege 40 jaar bilaterale banden tussen Nederland en China.

De hoge ontvangst heeft meer te maken met de werkelijke macht van de doorgaans onzichtbare Wu: hij is na president Hu Jintao de tweede man van machtig China, nog vóór premier Wen Jiabao.

Samen met die twee en nog zes anderen vormt Wu het dagelijks bestuur van het Politbureau van de Communistische Partij, in jargon het 'Permanent Comité van het Nationale Volkscongres'. De terminologie is slaapverwekkend en bovendien verwarrend voor westerlingen die gewend zijn dat in een land een president/premier en zijn of haar ministers de dienst uitmaken. In Peking gaat alles anders, of liever gezegd: in de communistische partij gaat alles anders.

Zo is volkomen onduidelijk wie waarom wanneer op een bepaalde plek benoemd wordt. Over deze interne partijstrijd mogen Chinese media niet eens berichten. Zelfs voor Chinese China-watchers is dat vaak koffiedik kijken. Ook zij zagen pas in 2002, bij het binnenkomen van de partijtop op het volkscongres, dat Wu op plek twee liep, direct achter Hu en voor Wen. Alleen bij die voltallige congressessies, eens in de vijf jaar, treden de negen door geheimen omringde leiders van China gezamenlijk naar buiten, alsof zij de verkiezingen net gewonnen hebben. Dit najaar zullen Hu, Wu en Wen aftreden.

'Who is Wu?', zal George Bush destijds waarschijnlijk hebben gezegd - analoog aan zijn vraag: 'President Who? (=Hu). Dit keer mag het hem vergeven worden. Over Wu is namelijk bijzonder weinig bekend: geboren in 1941 in de provincie Anhui, studeerde radiotechniek aan de topuniversiteit Tsinghua in Peking, en trad in 1967 in dienst bij Elektronenbuisfabriek nr. 3 in Shanghai. Als kleurloos figuur blijft Wu zelfs tijdens rampen overeind. Hij ging tijdens de Grote Hongersnood (1958-1961) studeren, en wist de levensgevaarlijke 'Culturele Revolutie' (1966-1976: grote zuivering op last van Mao) goed te doorstaan. Direct daarna begon hij aan zijn gestage klim. Wu wordt in 1976 partijbaas van de fabriek (die positie is ook in huidig China hoger dan de directeur), in '83 lid van het dagelijks bestuur van de partij in Shanghai (hoger dan de burgemeester), 1991 partijchef in Shanghai, en in 1992 lid van het landelijk politbureau (hoger dan de ministers).

Al die tijd blijft Wu de kleurloze bureaucraat. Tekenend, want wie te veel opvalt in de Chinese partijpolitiek, kan wel eens compleet van het toneel moeten verdwijnen. Dat gebeurde recent nog met de uitgesproken partijbaas van het grote Chongqing, Bo Xilai.

Baanbrekend is Wu in ieder geval niet. Premier Wen breekt met regelmaat een lans voor hervormingen, maar Wu haalt het nieuws met andere uitspraken. Tijdens de Arabische lente sprak hij maart vorig jaar het volkscongres toe. Samengevat: China blijft een één-partijstaat, van een scheiding der machten zal geen sprake zijn, en de regering moet gewoon orders van de partij uitvoeren.

... de tweede man van China Nederland bezoekt.

In het nieuws omdat...

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden