Kleur op werkvloer, het ging net de goede kant op

Volgens experts is er met het huidige kabinet een einde gekomen aan een gunstige tendens

ROB PIETERSEN

Etnische diversiteit is een taboe geworden, zegt Karen van Oudenhoven-Van der Zee, die onderzoek deed naar culturele diversiteit op het werk. "Er waren de afgelopen jaren gunstige ontwikkelingen, maar die worden in dit politieke klimaat de nek omgedraaid."

In Den Haag is nog geen 4 procent van de bestuurders in maatschappelijke organisaties van allochtone afkomst, meldde Trouw gisteren. In andere steden met veel allochtonen is het beeld vergelijkbaar. De Haagse PvdA-fractievoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven klaagde dat diversiteit 'geen hot issue meer is'.

In het regeerakkoord nam het kabinet afscheid van het diversiteits- en voorkeursbeleid op basis van geslacht en etnische afkomst. "Daarmee kwam een einde aan het doelgroepenbeleid. En dat was prima, omdat er nadelen aan kleefden en het weerstand opriep", zegt Van Oudenhoven, hoogleraar organisatiepsychologie, culturele diversiteit en integratie in Groningen. "Maar het erge is dat de regering, met gedoogpartner PVV, hiermee ook een nieuwe tendens heeft weggedrukt. Namelijk het idee - dat langzaam wortel schoot - dat het bij het aannemen van allochtonen niet gaat om aantallen scoren, om gedwongen percentages opkrikken, maar om verrijking van de organisatie."

Er was groei tot 2010, stelt Joan Ferrier, directeur van E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, "en dat was te danken aan het diversiteitsbeleid". Beleid betekent gerichte aandacht, je stelt jezelf als organisatie steeds de vraag: Doen we genoeg? Hoe kan het beter? Ferrier: "Alleen zo verandert er iets. Het gaat niet vanzelf. Niet bij de vrouwen, en nu ook niet met allochtonen. Er heerst met dit kabinet te veel een sfeer van: 'Wees flink, doe mee. Haal je diploma's, laat zien wat je kunt, dan kom je er vanzelf'. Zo werkt het voor de witte man van de middengroep. Maar niet voor al die anderen."

De overheid wil ondanks het afschaffen van het diversiteits- en voorkeursbeleid, zo wordt gesteld, werknemers uit alle groepen uit de samenleving: mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, allochtonen en autochtonen. Gemeenten, politie en scholen moeten diverser worden. "Dat is de filosofie van beleidsmakers", zegt Van Oudenhoven. "Maar er zit een groot verschil tussen papier en praktijk. Op de werkvloer is die sfeer er nog niet en managers die sollicitanten moeten uitkiezen, zijn nog niet klaar voor wat nieuws. In onderzoek zien we ook weerstand en een tegenreactie van witte mannen. Die zeggen: vrouwen en allochtonen hebben de afgelopen jaren voorrang gehad, nu zijn wij weer aan de beurt."

Ferrier haalt er cijfers van 2009 bij. "Bij gemeentelijke organisaties was gemiddeld 8 procent allochtoon. Van hen werkten veruit de meesten in lagere functies, slechts 2 procent in de top. De instroom was hoger dan de uitstroom. Dat waren misschien geen geweldige cijfers, maar er was dus groei.

"Als er nieuwe cijfers komen, zullen we die met een vergrootglas bekijken. Er is een economische crisis, de aandacht voor diversiteit is naar de achtergrond verdwenen: in die context vrees ik dat die cijfers er wat de instroom van niet-westerse allochtonen betreft, en de doorstroom van vrouwen naar de top, niet zo prachtig uit zullen zien."

"Ik vind dat we aan die aantallen moeten sjorren", zegt Van Oudenhoven. Sjorren, met een duidelijke uitleg waarom je liever een 'ander kleurtje' hebt. "Niet: bij gelijke geschiktheid geven we de voorkeur aan een allochtoon. Wel: de organisatie wil, om effectief te zijn, een variatie aan competenties en invalshoeken, en streeft daarom een diverse samenstelling van het team na. Maar als werkgever moet je wel uitstralen dat je absoluut nooit concessies wilt doen aan kwaliteit."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden