Kleur, kleur en nog eens kleur

Ze knallen je tegemoet: de doeken van Fetting, Chagall en Itten. Kunstverzamelaar Würth laat iedereen meegenieten in Den Bosch.

Zou Reinhold Würth dit werk van de surrealistische schilder René Magritte gekocht hebben vanwege die schroeven? Rare gedachtenkronkel misschien, maar hij komt spontaan op bij het schilderij 'Het tijdperk van wonderen'. Daarop staat een vrouw afgebeeld, op de achtergrond een schildersezel. Maar je ogen gaan meteen naar de buik van de vrouw. Op die plek schilderde Magritte de raderen van een uurwerk, dat is bevestigd met twee schroeven. Dat detail moet Reinhold Würth, kunstverzamelaar én grondlegger van een concern in schroeven, bouten en andere montagematerialen, toch meteen opgevallen zijn?

Het schilderij is één van de 62 werken uit de kunstcollectie van Würth die nu te zien zijn in het Noordbrabants Museum in Den Bosch. Met 16.000 objecten is Kunstsammlung Würth in Duitsland één van de grootste bedrijfsverzamelingen van Europa. Reinhold Würth (79) verzamelt sinds de jaren zestig kunst uit de 20ste en 21ste eeuw. Hij deelt die uit de hand gelopen liefde met de werknemers van zijn handelsonderneming, die met bijna 400 bedrijven in een kleine honderd landen is vertegenwoordigd. Hij laat de kunstwerken ophangen in kantoren, kantines en andere werkruimtes.

Vijftien bedrijfsvestigingen in Europa hebben inmiddels hun eigen 'museum' dat ook (gratis) toegankelijk is voor het publiek. In Nederland is dat de vestiging in Den Bosch. Kunst zit ingebakken in de bedrijfscultuur. Würths levensfilosofie is: "Als mensen in aanraking komen met kunst wordt zowel de levenskwaliteit als de arbeidskwaliteit vergroot."

Werken uit de collectie worden geregeld uitgeleend aan musea overal in de wereld, maar dit is de eerste keer dat zo'n groot aantal schilderijen en beelden tegelijk zijn te zien. Volgens conservator Yvette van der Zande van het Noordbrabants Museum, die zelf de werken mocht uitkiezen, vormen de 62 bruiklenen een dwarsdoorsnede van de verzameling.

Afgaand op de namen van de kunstenaars gaat de schroevenmagnaat voor topkunst. In het Bossche museum wemelt het van de beroemde kunstenaars: Hockney, Picasso, Tinguely, Kiefer, Christo, Henri Moore, Magritte, Botero, Max Beckman, Chagall. Aan thematisch verzamelen doet Würth niet. Ook heeft hij nooit de ambitie gehad om een museale, kunsthistorisch verantwoorde collectie bijeen te brengen. Volgens Van der Zande vertelde hij bij een bezoek aan het museum dat hij vrij impulsief aankoopt: alleen werken die hij mooi of prikkelend vindt.

Waar houdt Würth van? Van kleur, kleur en nog eens kleur. Ze knallen je tegemoet, van de doeken van Rainer Fetting, van de Chagall en de kleurexperimenten van Johannes Itten. En niet te vergeten van de natuurschilderijen van David Hockney. Hoogtepunt van de tentoonstelling is diens serie 'Three trees near Thixendale'. De vier doeken over de jaargetijden hebben een eigen zaal gekregen, waardoor je het gevoel krijgt in het landschap te wandelen. Eind vorig jaar was deze serie in Museum Ludwig in Keulen te zien. Wie dat toen gemist heeft: laat deze kans niet voorbijgaan om je onder te dompelen in Hockneys zinderende natuur.

Heftig werk

Controversiële of schokkende kunst koopt Würth niet, afgaand op deze tentoonstelling. Dat heeft ongetwijfeld te maken met het feit dat de werken geschikt moeten zijn voor de werkvloer. Eén van de 'heftigste' werken is een groot doek van Anselm Kiefer, San Loretto, over het mythische verhaal over Icarus die te dicht bij de zon vliegt en met brandende vleugels naar beneden stort. Daarmee is niet gezegd dat Würth kiest voor 'feelgood' werken en hapklare kunst. Hij deinst er niet voor terug om zijn werknemers 'moeilijke' abstracte minimalistische kunst voor te schotelen, van Jesus Rafael Soto en Lothar Quinte.

Voor kenners is deze tentoonstelling de moeite waard omdat bijna alle werken nog nooit in Nederland te zien waren. Voor mensen die minder bekend zijn met moderne en hedendaagse kunst heeft de conservator een mini-cursus kunstgeschiedenis verpakt in de presentatie. Van der Zande: "Ik wil dat mensen ook snappen wat er allemaal is gebeurd in de kunst in de afgelopen honderd jaar." Ze rangschikte de werken zo dat zichtbaar wordt hoe de kunst zich de afgelopen eeuw heeft ontwikkeld, welke stromingen er waren en hoe kunstenaars elkaar hebben beïnvloed. In grote stappen, zeg maar gerust, in zevenmijlslaarzen dender je van het impressionisme naar het expressionisme, maak je een uitstapje naar het surrealisme om via het neo-expressionisme en pop-art bij de abstracte kunst te belanden.

Rest de vraag hoe het Noordbrabants Museum het voor elkaar kreeg dat Würth zoveel werken wilde uitlenen. Van der Zande: "Dat besloot hij heel spontaan toen hij na de verbouwing op bezoek kwam. Hij was zo onder de indruk van het museum dat hij een expositie voorstelde." De schilderijen van Hockney zaten er in eerste instantie niet bij. Van der Zande vroeg erom en kreeg ze tot haar verrassing.

De werken van Hockney zijn onderdeel van de tentoonstelling, maar kregen een eigen zaal, in het kader van het Van Gogh-jaar. Voor Hock-ney was Van Gogh, die 125 jaar geleden overleed, een belangrijke inspiratiebron. De twee schilders delen niet alleen de fascinatie voor de natuur, ook in hun stijl van schilderen zie je veel overeenkomsten. Jammer genoeg kan het publiek ze niet vergelijken. Een Van Gogh uit zijn kleurrijke periode, die had Würth niet in de aanbieding.

Dat doet verder niets af aan de tentoonstelling. Je zou haast gaan solliciteren bij de schroevenfirma.

HHHHH Hockney, Picasso, Tinguely en meer hoogtepunten uit de Kunstsammlung Würth, t/m 17 mei in het Noordbrabants Museum, Den Bosch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden