Kleren slachtoffers verkrachting tentoongesteld in Molenbeek

Bezoekers van 'Wat had je die dag aan?'.Beeld REUTERS

In de Brusselse gemeente Molenbeek is te zien wat slachtoffers van verkrachting droegen. 'In principe maken kleren niets uit', vinden scholieren. Hoewel ...

Het zijn weinig uitgesproken, een tikje verwassen kleren, die als museumstuk aan de muur hangen in buurtcentrum Maritiem in het Brusselse Molenbeek. Een badpak, een politie-uniform, een pyjama en een djellaba. Het zijn reconstructies van wat verkrachtingsslachtoffers droegen toen zij werden aangevallen.

Delphine Goossens, een dertiger die als preventie-ambtenaar bij de gemeente Molenbeek met jongeren werkt, haalde de door de Universiteit van Kansas gemaakte expositie 'Wat had je die dag aan?' naar Brussel. "We zijn allemaal opgegroeid met moeders die zeiden: ga je in die kleren de deur uit?" De 'wat droeg je'-vraag verschuift de verantwoordelijkheid van dader naar slachtoffer, zegt ze. "Alsof kleding geldt als verzachtende omstandigheid, alsof het een excuus is voor wat je overkomt. Of nog erger, de suggestie dat je het zelf hebt uitgelokt. Een mythe."

In de expositieruimte is de outfit van achttien slachtoffers te zien met een summiere beschrijving van wat hun overkwam. Goossens: "Totaal banale outfits. Spullen die we allemaal in de kast hebben hangen."

Confronteren

Het plan om de tentoonstelling naar Brussel te halen dateert van voor de MeToo-discussie, maar die heeft het belang ervan alleen maar duidelijker gemaakt, zegt Goossens. Dat beaamt Jean-Loup Chevalier. De docent filosofie en maatschappijleer is naar de expositie gekomen om zijn leerlingen te confronteren met hun eigen vooroordelen.

Chevalier schrikt regelmatig van hoe met name jongens op zijn mbo-school, het Institut Notre-Dame de Lourdes, de meisjes benaderen. 'Slet! Teef!', schalt het dan door de gang. "Ze voelen het gewicht van hun eigen woorden niet aan, zijn zich niet eens bewust van de agressie en het gebrek aan respect die eruit spreken."

Met name een rood kleuterjurkje maakt indruk op de scholieren. "Als je vijf bent ken je het woord seks nog niet eens", becommentarieert Oussama Zahr (20). Dan leest hij dat de spijkerbroek en de gebloemde jurk die ernaast hangen van dezelfde vrouw zijn. Als vijfjarige werd ze verkracht door een neef van haar vader. Als student overkwam het haar nog eens. "De derde keer was het zelfs een vrouw! Dat is echt traumatiserend."

Waarschuwing

Wat hij van de expositie leert? "Dat wat je draagt niet uitmaakt", zegt Zahr. "Het probleem is niet de kleding, maar dat je echt moet oppassen voor sommige mensen. Er zijn veel viezeriken", vult Ferdi Sari aan.

De twee leerlingen zien in de getuigenissen ook een waarschuwing aan vrouwen om niet bij iemand thuis af te spreken. Zahr: "Beter ga je naar een park. Als je dan iets overkomt, kun je roepen."

Selvi Incebacak (18) en Wissal Akhdim (18) komen erbij staan. De meiden verbazen zich erover dat je door een vrouw verkracht kunt worden. "Hoe dan?" In principe maken kleren niets uit, zeggen ze. "Maar het hangt er natuurlijk vanaf. Als je hier in de buurt 's nachts in een kort jurkje over straat gaat, is de kans 99,9 procent dat jewordt aangerand", meent Incebacak. Akhdim: "Dan lok je het misschien niet uit, maar je doet het beter niet. Dat is nou eenmaal zo."

Femmes de la rue

Van Rapper Boef zijn ze 'een beetje fan'. Dat hij vrouwen in korte rokjes hoeren noemde? "Ach", zegt Akhdim. "Zo ziet zijn wereld eruit. Zo zien de vrouwen die in zijn clips zitten eruit, femmes de la rue."

Docent Jean-Loup Chevalier zucht. "Er is nog flink wat werk aan de winkel. Ze kunnen binnen vijf minuten compleet tegengestelde dingen beweren: ze erkennen dat kleding geen rol van betekenis speelt, maar de oude ideeën over korte rokjes blijven. Ook bij de meisjes. Het laat zien dat die ideeën heel diepgeworteld zijn in onze cultuur. Het vergt heel wat om die te demonteren."

#MeToo in België

Nadat regisseur Hilde Van Mieghem in oktober op tv-zender Canvas zei dat er ook in Vlaanderen 'zulke verhalen bestaan' als die over Harvey Weinstein, deelden Belgische vrouwen hun ervaringen met seksuele intimidatie. Begin november zette publieke omroep VRT tv-persoonlijkheid Bart De Pauw buiten de deur, na klachten over grensoverschrijdend gedrag. Toch kreeg De Pauw ook veel steun, zowel van zijn medewerksters als in de publieke opinie. En er klinken meer kritische geluiden. Zo waarschuwde de bekende Vlaamse actrice Chris Lomme vorige week dat vrouwen niet overal aanstoot aan moeten nemen. Dat er misbruikverhalen naar buiten komen, wil volgens haar 'niet zeggen dat heel de maatschappij zo is'. "Als vrouwen met hun kont bloot rondlopen, dan is er toch een beetje sensualiteit die naar boven komt. Je moet dat toch ook een beetje aanvaarden. Lok het niet uit, hé! Loop niet met je blote tieten rond."

Trouw-Columnist Ger Groot schreef in oktober een essay over dit onderwerp en constateerde: Wie een bloesjesblik op één hoop gooit met verkrachting, maakt van een misdaad een onschuldig ongemak

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden