Kleine vis Sobel wordt wereldspeler

BEST - Wie gelatine zegt, denkt aan pudding. Als afsluiting van de avondmaaltijd de schrik van elk kleinkind, die trilbibbers van oma. Gelatine is echter veel meer. Voor verscheidene industrieën is dit organische, uit dierbeenderen en -huiden gemaakte halffabrikaat een onmisbare grondstof. De voedingsmiddelenindustrie, de farmaceutische industrie en de foto-industrie zijn daarvan de belangrijkste.

Nederland had tot voor kort slechts een bescheiden aandeel in de wereldwijde gelatineproductie. Sinds vorige week huist in ons land echter de nummer twee van de wereld. Door de overname van de grote producent SKW Gelatin & Specialties, dochter van het Duitse chemieconcern Degussa, is kleine vis Sobel in het Oost-Brabantse Best in een klap een wereldspeler geworden.

,,Het was de kans van ons leven'', zegt bestuursvoorzitter Daan van Doorn van Sobel in zijn fraaie hoofdkantoor te midden van de Brabantse bossen. ,,We hadden inderdaad geen gerichte plannen om in deze sector te groeien. Overnemingen van kleinere spelers om uiteindelijk de nummer vier van de wereld te worden levert weinig op. De farmahoek, met stevige groeiprognoses, had meer onze voorkeur. Maar nu Degussa van SKW afwilde, hadden we de kans om in een keer de nummer twee te worden in gelatine vlak achter marktleider DGF uit Duitsland. Dat konden we niet laten schieten.''

Het concern begon in de jaren dertig onder de naam Chemische Bedrijven van de NCB, de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond. ,,Dat geeft gelijk onze afkomst aan. De berg afval bij de slachterijen werd steeds groter. Dat moest op een gegeven moment industrieel worden verwerkt. Dat proces versnelde zich na de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse veehouderij werd in EEG-verband een succesverhaal. En wij groeiden mee. Er ontstond langzamerhand een basisindustrie.''

Van Doorn wijst erop dat de hoeveelheid slachtafval niet alleen toenam door de groei van de veestapel, ook de gestaag wassende welvaart speelde een rol. ,,Weet je hoe ze kip eten in Indonesië? Daar blijft niets van over. In Europa en vooral in de VS echter wordt steeds minder gebruikt van een dier, met een groeiende berg slachtbijproducten als gevolg.'' Het inmiddels Rendac hetende bedrijf leverde dierlijke vetten en eiwitten aan de veevoederindustrie. Toen Van Doorn in 1983 zijn opwachting maakte bij Rendac zocht hij al snel naar alternatieve afnemers voor zijn grondstoffen. Dat werden onder meer de lijmindustrie en de foto-industrie (gelatine), de farmaceutische industrie (dierlijk bloed) en fabrikanten van vaatwerk (beenderas). ,,In dat laatste zijn we wereldmarktleider. In zeventig procent van alle porseleinen bordjes, kopjes en schoteltjes op de wereld zit onze beenderas verwerkt'', glundert Van Doorn.

Daar bleef het niet bij. Niet alleen kreeg de onderneming weer een nieuwe naam -Sobel Groep- de opdoemdende milieuproblemen in de veehouderij noopten Van Doorn in de jaren negentig tot een nieuwe zoektocht. Het doel was een tweede poot te ontwikkelen naast de grondstoffenleveranties aan de veevoerindustrie. Na een mislukt uitstapje in de huisdiervoeding werd dat uiteindelijk de farma-industrie. In de VS werd allereerst Banner Pharmacaps overgenomen, een producent van softgels, een zacht omhulsel voor medicijnen. Dat werd in zo'n vier jaar via gerichte overnames uitgebouwd niet alleen tot een toeleverancier van de farmasector, maar ook tot een producent van medicijnen. Van Doorn: ,,Die tweede poot heeft zich in korte tijd zeer snel ontwikkeld. We maken nu softgels, leveren de van gelatine gemaakte coating voor medicijnen en voedingssupplementen en maken daarnaast ook zelf medicijnen. Zowel generieke als merkmedicijnen. We kopen patenten op, doen zelf ook aan onderzoek en brengen jaarlijks onder eigen merk een paar van die receptgeneesmiddelen op de markt. Die farmapoot is zeer succesvol. We zijn inmiddels toeleverancier van grote ondernemingen als Procter & Gamble en onze eigen merkmedicijnen lopen als een trein.''

Met het opzetten van die tweede, succesrijke pijler van Sobel ging Van Doorns grootste wens in vervulling: de omvorming van leverancier van bulkproducten tot een specialistisch bedrijf dat de niches in de markt zoekt. De sterke focus op de farma-industrie van Van Doorn de laatste jaren is daarmee goed verklaarbaar. Temeer daar deze industrie weinig conjunctuurgevoelig is en de veevoerpoot bovenop de milieuproblemen ook nog eens te maken kreeg met het BSE-schandaal en de daaruit voortvloeiende overheidsmaatregelen. Daarmee werden alle dierlijke eiwitten verboden voor veevoer. Een gevoelige plek van de Sobel-topman. ,,Daarmee zijn we een markt met een hoge toegevoegde waarde, het veevoer, deels kwijt. We brengen dat slachtafval nu naar de elektriciteitscentrale en moeten daarvoor betalen in plaats dat we er geld voor vangen. Het is een slechte zaak als de politiek niet afgaat op wetenschap maar op emoties.'' Hij buigt voorover om zijn woorden kracht bij te zetten. ,,Het bestaat niet dat wij producten op de markt brengen die onveilig zijn. Alles wordt door en door getest. Maar emoties maken wel de werkelijkheid en wij zullen daarmee moeten leren leven'', zegt Van Doorn vervolgens berustend.

BSE schept echter ook kansen, filosofeert hij verder. ,,We zijn een kwaliteitsspeler en kunnen daardoor inspelen op specifieke wensen van de markt. De aankoop van SKW vorige week past in dat plaatje. SKW is een bedrijf dat zeer speciale gelatines maakt. Samen kunnen we aan alle speciale wensen van de klant voldoen. Gelatine vormt ook de schakel tussen slachtbijproducten en de farmasector, onze twee poten. Met die perfecte pasvorm kunnen we veel synergie realiseren.

Van Doorn erkent dat de gelatinemarkt geen flitsende groeimarkt is. ,,Wel een die een stabiele kasstroom oplevert waarmee we weer overnames in de farma kunnen financieren. Maar we doen alles in ons tempo. We laten ons niet gek maken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden