'Kleine Sofie en Lange Wapper' laat zich kijken als een moraliteit

ROTTERDAM - Zoals elk jaar brengt het RO theater rond de feestdagen een grote-zaal produktie voor de hele familie. Dit jaar viel de keuze op het veelvuldig bekroonde boek 'Kleine Sofie en Lange Wapper' van Els Pelgrom. Rieks Swarte ontwierp een spectaculair decor en regisseerde de voorstelling samen met operaregisseur Javier Lopez Piñon.

“We doen eerst een toeristische route door de Schouwburg”, zegt Rieks Swarte enthousiast. In de zaal wordt de laatste hand gelegd aan het geluid en de belichting. Rechts voor op het toneel staat het bedje van 'Kleine Sofie'; daarachter de kleurige zigeunerwagen, waarmee de hoofdpersoon een van haar imaginaire avonturen zal beleven.

In het boek 'Kleine Sofie en Lange Wapper' gaat het meisje Sofie op zoek naar 'Wat Er In Het Leven Te Koop Is'. Daar heeft ze nog maar weinig tijd voor, want ze is doodziek. Samen met de poppen en het speelgoed in haar kamer beleeft ze vanuit haar bed een reeks spannende, komische en ontroerende avonturen. Zo leert zij met haar vriend Lange Wapper de schoonheid, maar ook de keerzijde van het leven kennen en in korte tijd wordt de kleine Sofie zo via haar verbeelding volwassen.

De vijfenzeventig karakteristieke poppen van Sofie zijn ontworpen door Beatrijs Persijn en liggen op een berg achter het toneel. Lachend zegt Rieks Swarte: “Ik heb wel eens gelezen dat poppenspelers hun poppen koesteren en met egards behandelen, maar wij smijten ze gewoon op een hoop.” Een voor een laat hij de poppen bewegen: een huishoudster met een pinnig gezicht, de pop 'Dove Trudy' met enorme oren, 'Meneer Beertje' in een net pak en een akelig echt lijkende rat.

“Poppenspelers Simon van Leeuwen en Vincent Alders vormen een perfect duo. Vincent speelt heel poetisch en gevoelig, terwijl Simon meer 'recht voor zijn raap' speelt. Om tegenwicht te bieden aan de uitstraling van de poppen zijn de acteurs meer als typetjes gaan spelen en bij veel van de rollen werkt dat in het voordeel.”

Het decorontwerp is gebaseerd op de pentekeningen van boekillustrator The Tjong Khing. Swarte toont de decorstukken: het bordeel van Annabella, het 'Tehuis voor mislukte kinderen', een enorme taart, een boerderij en het interieur van Sofie's slaapkamer. De hoofdpersoon rolt van de ene situatie in de andere; de voorstelling kent een flink aantal spectaculaire decorwisselingen.

“Ik heb het boek ooit tijdens een vakantie gelezen en het is zo'n mooi verhaal. Vooral het slot ontroerde mij mateloos. Na een lange strijd gaat Sofie dood en dan maakt zij als beloning een mooie reis. Door de kracht van haar verbeelding kan Sofie alles aan. Op een podium kun je die fantasieën tot leven brengen en ik dacht: Daar wil ik theater van maken! Met poppen, acteurs en muziek.”

“Omdat het boek zoveel beschrijvingen bevat, bestond het gevaar echter dat het een verhaal in de trant van 'en toen gebeurde er dit en toen gebeurde er dat' ging worden. De tekst moest handelingen en een conflict krijgen. De schrijver, Niek Barendsen, heeft er een drietal extra scènes in geschreven met een belangrijke rol voor Sofie's kat Terror.”

“Els Pelgrom benadrukte verder dat de figuren niet zijn wat ze lijken. De nette 'Meneer Beertje' gaat naar de hoeren; Annabella komt uit het bordeel, maar heeft een gouden hart en is heel fideel; Sofie's vriend Lange Wapper is soms onbetrouwbaar. Els Pelgrom zei: 'Het verhaal is ook een soort moraliteit'. Niet moralistisch met een waarschuwende wijsvinger, maar een levensles. Het verhaal toont wat er in het leven te koop is.”

“We hebben nu zeven weken gerepeteerd. De eerste twee weken heb ik een grove mis-en-scène gemaakt en Javier Piñon heeft het in detail uitgewerkt. In de tussentijd heb ik verder aan het decor gewerkt. Zo vullen we elkaar goed aan. Javier is de organisator en houdt het overzicht. Ik ben meer de jongen van de kwast.”

“Ik ben erg onder de indruk van Esther Scheldwacht, die de rol van Sofie speelt. Zij laat dat meisje in de loop van de voorstelling groeien en door al die fases en stadia heen komen. Van kind wordt zij uiteindelijk een soort volwassen vrouw. Zij heeft in haar leven gedaan wat zij nog moest doen en groeit zodoende toe naar haar dood.”

“Je hoort wel eens van mensen die bijna dood zijn gegaan dat zij hun leven in een flits aan zich voorbij zagen trekken. Als je een kind bent heb je dat leven nog niet achter de rug. Sofie verzint het daarom zelf en beleeft via haar fantasie een heel levensverhaal. Daarvoor gebruikt zij de poppen en spullen in haar kinderkamer. Dat is ook zo mooi aan de tekeningen van die kinderkamer. Daarin is alles al aanwezig wat in het boek voorkomt.” De eerste try-out speelde voor een bomvolle zaal met middelbare scholieren, niet het gemakkelijkste publiek. Swarte: “Ik vind het belangrijk om als stadstheater ook mensen binnen te halen die niet naar het theater gaan, dus ook kinderen uit achterstandswijken. Ze bleven allemaal bij de les”, zegt hij voldaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden