Kleine reformatorische kerken dubben over federatie

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Er is in de kleine reformatorische kerken een nieuwe impuls gegeven aan de discussie over samenwerking. In de kerken die politiek gesproken behoren tot de achterbannen van GPV, RPF en SGP wordt de laatste tijd druk gespeculeerd over de mogelijkheid van een federatie. Niet dat die nu meteen voor de deur staat. Bij de deelnemers aan het debat staat voorzichtigheid voorop.

Al jarenlang zijn de Christelijke gereformeerde kerken, de Gereformeerde kerken vrijgemaakt en de Nederlands gereformeerde kerken met elkaar in gesprek. Wat geestelijk zo dicht bij elkaar ligt zou kerkelijk niet gescheiden moeten zijn, is de achterliggende gedachte. Deze gesprekken slepen zich onder het opschrift 'kleine oecumene' al vele jaren voort. Nog niet zulk oud zeer hindert hartelijke betrekkingen tussen vrijgemaakten en Nederlands gereformeerden. De christelijke gereformeerden hebben moeite met beide partijen omdat die te gemakkelijk denken over de persoonlijke zaligheid.

Dat kan zo toch niet doorgaan, moet de christelijk gereformeerde hoogleraar W. van 't Spijker gedacht hebben. Dit voorjaar wijdde hij in het chr. geref. weekblad De Wekker een serie van zeven (!) artikelen aan de wenselijkheid van meer samenwerking. Niet alleen de drie genoemde kerken zouden daarbij betrokken moeten worden, ook de gereformeerde gemeenten, ja zelfs een deel van de oud-gereformeerden zou kunnen meedoen, meende hij. Zijn ei van Columbus: een federatie. Zeker als er eenmaal één grote Verenigde protestantse (Samen op Weg)kerk is, zullen de reformatorische kerkjes daar een alternatief tegenover moeten zetten. En ook: je kunt toch niet alleen maar voortdurend bidden voor de eenheid, je zult er ook iets voor moeten doen.

De eerste reacties uit vrijgemaakte en Ned. geref. kring (in hun eigen bladen en op de opiniepagina van het Nederlands Dagblad) waren positief; een predikant van de gereformeerde gemeente stelde zich afwijzend op.

De geref. vrijgemaakte hoogleraar prof. M. te Velde stelt nu in De Reformatie van deze week dat behalve de genoemde kerken toch eigenlijk ook de gereformeerde bonders in de hervormde kerk bij een dergelijke federatie horen, al zullen ze dan wel hun visie op de Nederlandse hervormde kerk moeten herzien. Wat de Nederlands gereformeerden betreft stelt Te Velde als voorwaarde dat die hun tolerantie ten opzichte van afwijkingen van de bijbelse leer laten varen. Wetend dat dergelijke condities het gesprek over een federatie niet een-twee-drie zullen bespoedigen, oppert Te Velde als meest reële mogelijkheid een federatie van vrijgemaakten en chr. gereformeerden, omdat die kerken het dichtst bij elkaar staan. Hun universiteiten, in Kampen en Apeldoorn, werken al geregeld samen. Op plaatselijk niveau hebben de chr. gereformeerden trouwens meer met de Nederlands gereformeerden; hier en daar is sprake van kanselruil en sommige gemeenten zijn al helemaal geïntegreerd.

Opmerkelijk is dat de Kamper hoogleraar, filosoferend over een 'Verenigde gereformeerde kerk', pleit voor een nieuwe belijdenis. De basis voor elke samenwerking is in de eerste plaats de Bijbel, maar daarnaast ook de zogeheten 'drie formulieren van eenheid'. Dat zijn de belijdenisgeschriften uit de zestiende eeuw waarin de leer van de Bijbel nader werd uitgewerkt en waarin de grote kerken van de Reformatie zich konden vinden. Volgens Te Velde zou in de nieuwe kerk de wil aanwezig moeten zijn om “te komen tot een nieuw belijdend spreken in de context van de (bijna) eenentwintigste eeuw”. Samen werken aan zo'n eigentijdse belijdenis zou heel samenbindend kunnen zijn, meent Te Velde.

Optimistisch stelt hij ten slotte voor dat de kerken die belangstelling hebben voor een federatie maar eens bij elkaar kruipen voor een kortlopend overleg-orgaan. “En dan geen eindeloze onderhandelingen, maar in alle kwesties man en paard noemen en elkaar duidelijkheid geven. En als het niet lukt, dan eerlijk de conclusie trekken en de actie beëindigen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden