Kleine ondersteuning kan mantelzorger enorm helpen

Martine van der Meij van Senior Service op bezoek bij Wiet Zantinge. Beeld Patrick Post

Mantelzorgers krijgen het steeds zwaarder, maar een nieuwe landelijke service springt daarop in: de mantel-mantelzorger.

Twee keer in de week gaat Martine van der Meij van Senior Service op bezoek bij Wiet Zantinge, die een serviceflat bewoont, pal naast het Amsterdamse Gelderlandplein. Ze doen dan samen een Zweedse kruiswoordpuzzel, lezen de krant, en altijd duwt Van der Meij haar in de rolstoel het winkelcentrum in voor een kroket of een visje. "Haring óf makreel", zegt Zantinge.

Waar praten ze dan zoal over? "We zemelen in ieder geval niet over vroeger. Maar waarover we het wel hebben?" Zantinge lacht vriendelijk. "Dat weet ik even niet meer."

Steeds meer zorg

Wiet Zantinge lijdt aan vasculaire dementie, waardoor haar lichaam en geest het steeds meer laten afweten. Ze was ooit tolk/vertaler en doceerde ook Frans en Engels. Omdat Zantinge sinds 2014 weduwe is, kwam haar verzorging vooral in handen van haar broer en zijn vrouw. Die wonen in Zandvoort, maar waren op een gegeven moment dagelijks in Amsterdam nodig. Zantinge had steeds meer begeleiding nodig, en dat konden haar familieleden niet meer opbrengen.

Ze zijn de enigen niet. Uit een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar het functioneren van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) blijkt dat de zorg voor mensen met een beperking goed op orde is, maar dat de mantelzorgers onder steeds grotere druk komen te staan. Zij moeten het gat vullen dat door de terugtrekkende overheid ontstaat, maar tijdens het 'keukentafelgesprek', waarin de zorgbehoefte wordt verkend, is er wel oog voor de cliënt, maar wordt de uitgeputte mantelzorger over het hoofd gezien.

Landelijk netwerk

Dat merken ze bij Senior Service, een maatschappelijk bedrijf dat mantelzorgers ondersteunt. Vooral partners of familieleden van mensen die lijden aan dementie roepen de hulp in, maar de dienst is bedoeld voor álle mantelzorgers. Voortgekomen uit twee organisaties uit Rotterdam en Oosterbeek heeft Senior Service sinds twee jaar een landelijk netwerk. Vier jaar geleden had het bedrijf nog acht coördinatoren die het contact tussen hulpverlener en cliënt verzorgden, nu zijn dat er 21. Het aantal betaalde medewerkers groeide van 200 naar 600.

Volgens Karin van Breukelen, manager bij Senior Service, hebben overbelaste mantelzorgers vaak maar geringe ondersteuning nodig om de mantelzorg toch vol te kunnen houden. "De meeste mensen willen heel graag voor hun partner of familielid blijven zorgen, maar ze kunnen het niet meer aan. Dan kan het enorm schelen als er drie keer per week iemand nachtdienst heeft, zodat de mantelzorger kan doorslapen. Of dat er overdag iemand beschikbaar is, zodat de echtgenoot even naar de kapper kan." Een kleine ondersteuning heeft vaak een groot effect, zegt ze.

De werknemers van Senior Service hebben vaak een 'verpleegachtergrond', maar verlenen geen medische zorg. "Als beide partijen daar achter staan, kan een medewerker wel de steunkousen aantrekken en de cliënt onder de douche assisteren, zoals een familielid dat ook zou doen, maar daar houdt het op. Onze mensen zijn er ter ontlasting van de mantelzorger."

De meeste medewerkers, die allemaal hun 'eigen' cliënt hebben en in vaste dienst zijn, zijn al wat ouder, vanaf veertig jaar tot zelfs over de tachtig. "We hebben een gepensioneerde architect kunnen koppelen aan een dementerende cliënt die ooit hetzelfde vak had. Samen maken ze tochtjes langs interessante gebouwen. Maar we hebben ook een Vierdaagse-loper gelinkt aan een man met dementie die af en toe onhandelbaar wordt. Hij neemt hem mee op stevige tochten. Na afloop is hij al zijn energie kwijt en functioneert hij weer prima in de leefgroep." Want dat vergeet Van Breukelen bijna te zeggen: particulieren huren diensten van Senior Service in, maar instellingen doen dat ook, als aanvulling op de eigen zorg.

Het maatschappelijk bedrijf dat alle winst weer in de organisatie investeert, biedt niet alleen 'bezoek' aan, medewerkers gaan ook met cliënten mee naar het ziekenhuis, leveren 24-uursbegeleiding, en alles wat daar tussen zit. Ze zoeken zelfs uit of de kosten, 32 euro per uur, onder het persoonsgebonden budget (pgb) vallen. "Niet alleen is de persoonlijke aandacht waardevol", zegt Van Breukelen. "Onze diensten zijn ook goedkoper dan de niet-medische taken die momenteel onder het kopje 'zorg' vallen. Vandaar dat steeds meer gemeenten onderzoeken of onze service niet onder de financiering van de Wmo kan vallen." Zo kan er meer persoonlijke aandacht worden geboden, tegen een láger tarief.

Lees ook: 

Veteranen in de mantelzorg verdienen steun (opinie)
Wij mantelzorgers hebben andere mensen nodig (opinie)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden