Kleine hulpverlener soms eenzaam

Hij zal de komende maanden niet behoren tot de specialisten die minister Herfkens van ontwikkelingssamenwerking adviseren over de relatie tussen overheid en particuliere hulporganisaties. Asian Eye Care van bestuurssecretaris Eric van Agtmaal is nu eenmaal te klein en te onbekend om zich in het debat te mengen.

Han Koch

Asian Eye Care is niet de enige organisatie die buiten het blikveld van Herfkens valt. Nederland telt vele kleine, vaak effectieve organisaties die net als Asian Eye Care worden bestuurd vanuit een zolderkamer die hoofdkantoor wordt genoemd. De organisatie van biochemicus Van Agtmaal heeft een budget van een half miljoen gulden, telt 25 oogartsen en 15 verpleegkundigen die zich belangeloos inzetten en ziet sinds de oprichting (bijna anderhalf jaar geleden) de projecten binnenstromen.

De opdracht van Asian Eye Care is even omvangrijk als simpel: zoveel mogelijk blinden en slechtzienden van hun klachten afhelpen zodat zij weer kunnen deelnemen aan het dagelijks leven. De cijfers spreken boekdelen. De Wereldgezondsheidsorganisatie (WHO) rekende twee jaar geleden uit dat er in 2020 naar schatting 90 miljoen blinden zullen zijn. Dat is een verdubbeling van het aantal dat in 1998 werd geteld. Tachting procent van de blindheid is te behandelen en 90 procent van de behandelbare blinden leeft in ontwikkelingslanden. Pakweg een half miljoen kinderen per jaar worden volstrekt onnodig blind, becijferde de WHO. Verkeerde voeding en met name tekort aan vitamine A is de hoofdoorzaak daarvan.

Van Agtmaal en zijn mede-oprichters van de organisatie hebben gemeen dat zij in Azië hebben gewerkt en daar nog steeds goede contacten hebben. De groep dacht zich aanvankelijk aan te sluiten bij een van de grotere organisaties. ,,Dat blijkt toch moeilijk. Het zijn vaak organisaties met brede programma's waarbij men zich vooral richt op voorlichting en vaccinatie'', verklaart Van Agtmaal de keuze voor het oprichten van een eigen vereniging. ,,Behandeling van oogziekten vereist micro-instrumentarium. Het is een vak apart en laat zich daarom niet makkelijk in brede gezondheidsprogramma's passen.'' Maar Asian Eye Care wilde niet de markt op zonder relatie met een al bestaande hulporganisatie. Memisa werd aangeschreven en toonde zich redelijk enthousiast, maar stelde wel als eis dat de partners in Azië hun projecten rechtstreeks bij Memisa moesten melden. ,,Dat vonden we jammer omdat daarmee onze inbreng en deskundigheid weinig in het verhaal werden betrokken. We zijn toen langs gegaan bij Simavi. Die organisatie heeft onder meer het Oogfonds opgericht.'' Simavi leek de ideale partner. Niet alleen omdat Simavi geld heeft, maar ook omdat beide organisaties lid zijn van het Partnership Committee, een koepel van organisaties die zich onder meer wijden aan de preventie van oogziekten. De eerste toenadering leidde tot een afwijzing. ,,Weer moesten we onze partner bij Simavi brengen en we werden aangesproken alsof we met een onzinverhaal kwamen.'' Erg zorgvuldig was de procedure volgens Van Agtmaal niet geweest. Zo bleek dat de medisch adviseur van Simavi, de oogarts Coen Koppert, niet op de hoogte was van de aanvraag van Asian Eye Care (AEC). Inmiddels is er een tweede poging gedaan om met Simavi te werken, maar ook die is gestrand.

De ervaring van AEC lijkt het eerste bewijs voor de stelling van een ambtelijke werkgroep dat nieuwe initiatieven door de huidige werkwijze van de Nederlandse organisaties moeilijk van de grond komen. Te vaak zou de eigen identiteit voorop staan en worden nieuwe initiatieven als concurrent op de markt van fondsenwerving gezien. Eerder al klaagde hulporganisatie Terres des Hommes over het gesloten karakter van de sector. De paden naar de geldpotten van overheid en loterijen worden maar spaarzaam samen bewandeld, was de kritiek van Terres des Hommes.

AEC is inmiddels stevig aan de slag. Met financiële steun van de Nederlandse ambassade in Bangkok en met logistieke ondersteuning door Artsen zonder Grenzen wordt samengewerkt met het provinciale ziekenhuis van Pursat. In drie weken tijd werden onder meer 147 staarpatiënten geopereerd en van een nieuwe lens voorzien. Voor een hulpverslaving van Pursat hoeft niet gevreesd te worden. De lokale artsen worden getraind zodat ze in de toekomst zelf hun patiënten kunnen behandelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden