Kleine Grand Tour naar Istanbul (4)

We verlieten de Hagia Sophia via de keizerlijke zijingang, langs de openstaande bronzen deuren, afkomstig uit een Griekse tempel uit de tweede eeuw. De oudste bronzen deuren van de wereld.


Jim wilde me graag de tegenoverliggende Blauwe Moskee laten zien, die op zijn klassereis van zes jaar geleden geloof ik meer indruk op hem maakte dan de Hagia Sophia.


Hier hadden we, met duizend jaar verschil, een in omvang even imposant en goed onderhouden gebouw dat nog volop leefde, in plaats van die schijndode, onttakelde kerk, waar allang geen erediensten meer werden gehouden. Ook hier een indrukwekkende koepel, waaruit kabels neerhingen met kroonluchters eraan. Het tapijt was dik, bezoekers en gelovigen liepen op hun kousevoeten af en aan (de bezoekers achter een hek) en tegen een zuil was een jongetje verdiept in zijn smartphone. In dit pronkerige godshuis bad men nog, en de toegang was gratis.


Kort daarna bevonden we ons op het terrein van de imperiale Hippodroom met zijn obelisk en zijn halve slangenzuil, een zuil ooit meegenomen uit Delphi. Zoveel oudheid. Groepjes gewapende mannen hielden de wacht, want ook hier was een jaar geleden een bom afgegaan en had tien toeristen gedood.


Plotseling weerklonk de luide gebedsoproep van de muezzin van de Blauwe Moskee, die als in een echo herhaald werd door een muezzin van de Hagia Sophia. Ik had hierover gelezen: dit was het Turkije van Erdogan, waarin het museum van de Hagia Sophia, geseculariseerd in 1935, weer islamitische accenten kreeg. In juni vorig jaar had voor het eerst de azan (de gebedsoproep) van binnen het gebouw geklonken, wat tot een formeel protest van de Griekse regering leidde, want hier werd cultureel werelderfgoed misbruikt. En het voelde vreemd om de azan in dialoog met de Blauwe Moskee te horen, in die vreemde koude schoonheid van die krachtige stem. Alsof, ruim vijfhonderd jaar na de Osmaanse verovering van 29 mei 1453, zich die verovering nog eens herhaalde.


1453 is in het Turkije van Erdogan wat je noemt opnieuw a defining moment, een geboortejaar van een glorieuze staat, en iets van die oude glorie moet op de huidige president afstralen.


Hij liet daartoe het 'Panorama 1453'-museum bouwen, vlak buiten de landmuren van Theodosius, de duizend jaar oude muren die sultan Mehmet II met een kolossaal kanon in dat gloriejaar wist te doorboren, bij de poort die later Topkapi (kanonspoort) heette.


Jim en ik bezochten het, na een stukje langs die kapotte, maar nog altijd imposante muren te hebben gewandeld. Net als in het Haagse Panorama Mesdag klommen we hier naar een rond podium, waaromheen de slag van 1453 geschilderd, onder gebulder van kanonnen, gesuis van bollen met Grieks vuur, en gesteun van gewonden.


Glunderende Turkse mannen en gehoofddoekte vrouwen namen selfies tegen de achtergrond van brokkelende muren en van van kantelen stortende soldaten van Byzantium.


Deze dag, het nieuws van de ondergang van Constantinopel, ging destijds als een schok door Europa.


Er liggen eeuwen tussen Mehmet en Erdogan, een rijk is ten onder gegaan, maar nog steeds is er die kloof tussen Europa en de Turken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden