Klein Gurupa werd groot in duurzame bosbouw

In het nietige Braziliaanse dorpje Gurupa ontwikkelde zich een duurzame economie, nadat er tien jaar geleden een bont gezelschap congresgangers neerstreek.

„De jongeren uit de omgeving hebben nu een betere toekomst. Ze kunnen meer dan alleen illegaal houthakken in het regenwoud. Ze leren hout bewerken, maken bedden voor de lokale markt en speelgoed voor de wijdere omgeving. Een grote houthandelaar bij Gurupa werkt volledig duurzaam. Gurupa wordt gebruikt als referentie voor bosbeheer waarbij lokale gemeenschappen worden betrokken.”

Gerard Zwetsloot van de interkerkelijke ontwikkelingsorganisatie Icco uit Utrecht maakt de balans op. Hij was tien jaar geleden samen met een paar Braziliaanse organisaties verantwoordelijk voor een uniek experiment: een congres met internationale gasten midden in het Amazonewoud.

Bosbewoners uit alle windstreken meldden zich voor vijf dagen vergaderen in het 19.000 zielen tellende Braziliaanse Gurupa. Nooit eerder legde een schip met zoveel gasten aan in de kleine haven. En nooit eerder vergaderden bankiers, houthandelaren, ondernemers en gemeenschappen uit onder meer Costa Rico, Vietnam, Filippijnen en Kenia dagenlang over een rechtvaardige duurzame economie.

Wat de door tachtig dorpsbewoners verzorgde gasten bond, was de zorg voor het woud. Hoe kun je er overleven zonder het te vernietigen? Wat moet je doen om de vruchten en noten uit het woud aan de man te brengen en hoe vind je aansluiting bij internationale markten?

Bij een eerdere bijeenkomst in Rabaul, Papoea-Nieuw-Guinea, was vastgesteld dat het bijeenbrengen van woudgemeenschappen en afnemers van hout alleen niet voldoende is. De factor kapitaal ontbrak en dus waren in Gurupa ook investeringsfondsen, de Rabobank en een Braziliaanse ontwikkelingsbank uitgenodigd. Zwetsloot: „Na Gurupa zijn we een keer in de drie maanden rondetafelconferenties gaan houden met bedrijven als Hak, Rabobank, Albert Heijn en Unilever.”

De vijfdaagse in het woud zorgde voor een groot zelfvertrouwen onder inwoners van Gurupa. Ze lieten zien dat ze konden organiseren. Gurupa, destijds een dorpje met een onooglijk hotel aan de haven, een Portugees kerkje, een markthal en de onvermijdelijke danszaal, heeft er nu twee erkende scholen bij.

Op de oerwoudschool komen jongeren die verderop langs de rivier wonen voor alternerend onderwijs. Twee weken les en „daarna worden ze met een opdracht naar huis gestuurd. Met een kip en een haan kun je geld verdienen. Dus is de opdracht: maak een kippenren.”

Voor de andere school zochten ontwerpers in de regio naar kansen voor vervaardiging van speelgoed van duurzaam gekapt hout. „De jongeren moeten dat zelf leren verkopen en een eigen bedrijfje opzetten.’’

Volgens Zwetsloot kregen bewoners van Gurupa zo toegang tot de rest van de wereld. Met Apeldoorn en Joure zijn banden aangehaald: jongeren hebben elkaar over en weer bezocht. Brazilianen liepen stage bij de Nederlandse houthandelaar Reef om te zien wat je allemaal met duurzaam gekapt hout kunt doen.

Ook de rol van Icco als ontwikkelingsorganisatie transformeerde, mede door ’Gurupa’. Naast steun – via partners in ontwikkelingslanden – aan democratiseringsprocessen, financiering van projecten en lobby voor thema’s die de ontwikkelingslanden raken, zoekt Icco naar mogelijkheden om de productieve sector nieuwe impulsen te geven.

Een duurzame rechtvaardige economische ontwikkeling is een belangrijk thema geworden. De klassieke verdeling van taken op basis van landenprogramma’s bestaat niet meer.

Tien jaar na dato blijft de opdracht voor Icco en de bewoners van Gurupa: verdien aan het woud, zonder het te vernielen. De huidige situatie is volgens Zwetsloot nog verre van ideaal: „Het is nu zaak om de grote investeerders aan te trekken zoals de Wereldbank en haar private arm IFC.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden