Kleding verkopen ‘volgens bijbelse normen’: rokken, nooit broeken
Modeketen College Style, dé rokkenwinkel op de biblebelt, ging eind vorige maand failliet. Nu maakt een nieuwe eigenaar een doorstart. Die blijft kleding verkopen 'volgens bijbelse normen'.
Ratelend haalt de 58-jarige Lia Lamain haar wijsvinger langs de kledingrekken van College Style in Goes. Het grijze haar zit vast met een haarclip bezet met parels. Lamain werkt op een reformatorische basisschool. "Ik vind hier altijd iets dat ik aan kan naar de kerk of naar mijn werk." Filiaalmanager Sandra van Koeveringe (39) moedigt haar met Zeeuwse tongval aan. "Mooi, he?" Lamain kijkt in de spiegel en knikt: "Degelijk is het, altijd."
College Style is de grootste en bekendste modeketen onder de ongeveer 275.000 reformatorische christenen die Nederland telt. De vestigingen van de winkels, van Goes tot in Kootwijkerbroek, volgen precies de contouren van de biblebelt. Hier koopt de reformatorische vrouw haar rokken.
Tekst loopt door onder de afbeelding
Alleen rokken
De rok is haar kenmerk. "Ik draag alleen rokken en jurkjes, nooit broeken, dat is mannenkleding." In reformatorische kringen wordt dit kledingvoorschrift afgeleid uit bijbelboek Deuteronomium waarin staat dat het niet de bedoeling is dat mannen vrouwenkleding dragen en andersom.
Na het faillissement van afgelopen maand gaat de keten verder onder een nieuwe eigenaar. Via de woordvoerder laat het bedrijf weten dat het doorgaat volgens de oude formule. Of, zoals het onder bevindelijk-gereformeerden heet: 'volgens bijbelse normen'. Dat wil zeggen: er worden geen broeken verkocht. Ook zijn de rokken niet te kort, en de decolletés niet te diep - de kleding wordt ontworpen naar een voorgeschreven aantal centimeters. Michelle Koster van College Style: "En we respecteren de zondagssluiting, ook met onze webshop, die in februari weer opengaat."
Tekst loopt door onder de afbeelding.
De klanten in de winkel in Goes zijn blij dat er niets verandert aan de principes achter de collectie. "Gelukkig niet nee, zo'n laag uitgesneden hals vind ik maar niets", zegt Adry Flikweert (60) uit Arnemuiden. Ook zij is vaste klant. Haar zwarte krullen en rode bril steken boven de rekken uit. Ondertussen loopt de 63-jarige Nel Oreel uit Middelburg naar de pashokjes achter in de winkel. Van achter het gordijn is haar commentaar te horen. "Kijk, deze hals is gewoon netjes", mijmerend tegen zichzelf. "Gewoon netjes."
De gemiddelde klant van het filiaal in Goes is tussen de 35 en 60 jaar. "Ongeveer de helft van hen is religieus", zegt filiaalmanager Sandra van Koeveringe (39). "In Barneveld en op de Veluwe is dat wel anders, daar zijn bijna alle klanten gelovig. Hier in Goes is College Style er niet alleen voor de achterban. Ook veel zakenvrouwen komen hier winkelen voor een nette outfit, en mensen komen hier ook als ze kleding zoeken voor een speciale gelegenheid."
Tekst loopt door onder de afbeelding
Netjes hip
De mode waarmee de keten in de beginjaren naam maakte is geïnspireerd op de klassiek Engelse stijl. Hét College Style setje van ooit? Een nette rok, met een blouse erop, en daaroverheen een vestje. Niet alles is hetzelfde gebleven, zegt de filiaalmanager. "We gaan wel mee met de mode, we verkopen heus niet alleen maar hele lange rokken in donkere tinten. We zijn hip, maar wel netjes hip", zegt ze terwijl ze een geel vestje uit het rek haalt. "Het is echt niet zo dat alles hier nog zwart, grijs of donkerblauw is."
Toen de Nederlandse vrouw na de emancipatiegolven van de jaren zestig en zeventig steeds meer broeken ging dragen ontstond er bij reformatorische vrouwen behoefte aan een eigen winkel. College Style werd in 1991 opgericht door de ouders van voormalige eigenaar Jan Roukens. Op het hoogtepunt had de keten 22 filialen. De afgelopen jaren liepen de inkomsten terug: in 2014 moesten vier vestigingen al sluiten. "In die tijd is de vraag of we niet ook broeken moesten gaan verkopen wel eens ter sprake gekomen, maar dat hebben we nooit serieus overwogen", zegt Michelle Koster van College Style.
De curator onderzoekt nog wat de daadwerkelijke oorzaak van het faillissement was. Het kan aan de bedrijfsvoering liggen - kennelijk ziet de nieuwe eigenaar wel mogelijkheden om de cijfers uit het rood te krijgen. In het Reformatorisch Dagblad zei voormalig directeur Jan Roukens dat het ligt aan de klandizie. Die zou meer online of in de grote steden zijn gaan shoppen. Ook spreekt hij van een afnemende loyaliteit in de reformatorische gezindte aan de 'eigen' ondernemingen. Hij wijst daarbij vooral naar jongeren.
Filiaalmanager Van Koeveringe herkent wel iets in de lezing van haar voormalige baas. "Onze klanten zijn tussen de 25 en 60 jaar. Als ik eerlijk ben hoor ik van sommige jongere meiden ook dat zij liever vijf rokken voor vijftien euro bij de Hennes en Mauritz kopen." Dan moeten ze soms wel iets langer zoeken, maar zeker jongeren hebben dat er wel voor over als ze geld kunnen besparen. Vaste klant Adry Flikweert knikt. "Mijn dochter heeft ook geen tijd om de stad in te gaan. Ze bestelt alles online, dan hoeft ze ook het huis niet uit."
Toch zijn er ook jonge vrouwen die daar anders over denken. De 27-jarige Marianne Sinke- van Manen komt met haar twee dochters Anne-Roos (5) en Emmely (4) de winkel binnengelopen. Beide zijn gekleed in knalroze jassen met matchende sneeuwschoenen. Sinke- van Manen kent het personeel en andersom: al sinds haar zestiende komt ze hier. Ze is van reformatorische huize. "Ik kan alles uit deze winkel dragen zonder dat ik hoef na te denken over of het niet te kort, te mannelijk of te laag uitgesneden is. Dat is gewoon heel handig. En ja, het is wel prijzig, maar als je het kunt betalen heb je wel mooie spullen", zegt ze.
College Style is niet de enige winkel van reformatorische huize die onzekere tijden kent. Op 12 december liet modezaak Speksnijders weten de deuren van hun vestiging in Kampen na ruim veertig jaar te moeten sluiten. Of de 'ontzuiling' inderdaad toeslaat?
Tekst loopt door onder de afbeelding
Verbrokkeling van de zuil
Fred van Lieburg, hoogleraar religiegeschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, denkt dat er wel degelijk sprake is van verbrokkeling van de zuil. Zo zal de Wegwijsbeurs, een terugkerend landelijk evenement voor refo's dit jaar voor het eerst sinds 1984 niet meer plaatsvinden. In succesvolle jaren kwamen er wel 80.000 mensen op af." Zo ook Joanneke Noordermeer uit Yerseke (34) en haar dochtertje Carlijn (4). Joanneke kent College Style van de Wegwijsbeurs. "Daar had de familie Roukens een enorme kraam. Dat zag er altijd prachtig uit."
"En er zijn meer signalen dat de reformatorische zuil wankelt", zegt historicus Van Lieburg. "Jongeren trouwen makkelijker met mensen uit andere kerkverbanden. Ook de politieke eenheid is niet meer wat die is geweest: de SGP-achterban is wat minder trouw, krijgt iets meer keuzeopties: er is concurrentie van de ChristenUnie, Geert Wilders en Thierry Baudet hebben ook aantrekkingskracht, en op lokaal vlak ontstaan er alternatieve partijtjes."
Tekst loopt door onder de afbeelding
Ton Twigt, voorzitter van de Vereniging Reformatorische Ondernemingen, herkent die trend niet. Hij denkt niet dat de neergang van de modeketen aan veranderingen in de achterban te wijten is. "Het gaat niet om de reformatorische vrouw die het laat afweten, maar het gaat over de klappen die er in het algemeen in de retail vallen."
Van de ontwikkelingen is in de winkel nog niets te merken. Rond het middaguur is er personeel te kort voor het aantal klanten. Heidi Prins (16) staat vandaag achter de kassa. Het best verkochte setje rond deze tijd? "Een tricot jurk met een groot vest en een legging." Zelf behoort ze ook tot de reformatorische gemeenschap. Op de vraag of mensen wel eens om een broek komen vragen glimlacht ze: "Eigenlijk nooit, mensen weten wel dat we die niet hebben."
