Kleding maakt de popster

Van Elvis Presley tot Lauryn Hill, van Bruce Springsteen tot Geri Halliwell: veertig overwegend oude rockers vertonen hun uitdagende uiterlijk op de expositie 'Rock Style'. Ze zijn voor deze expositie bijeengebracht omdat ze in de laatste helft van de vorige eeuw van doorslaggevende invloed op het mode- en straatbeeld zijn geweest.

Gerangschikt onder noemers als 'icons', 'poets and dreamers' en 'rebels' worden kledingstukken tentoongesteld die van belang zijn (geweest) voor het modebeeld en, belangrijker natuurlijk, het imago van de artiest zelf. Soms is de muziek zelfs in de schaduw komen te staan van het uiterlijk van de makers. Iedereen kent de agressieve uitstraling van de hardrockgroep Kiss -compleet met zwart-witte maskers waarop runentekens staan afgebeeld- maar wie kan uit het blote hoofd een van hun nummers noemen?

De expositie heeft vooral aandacht voor de relatie tussen artiest en publiek: de stijl die popmusici zich aanmeten is bepalend voor de manier waarop ze door toeschouwers worden gewaardeerd. 'Rock Style' biedt helaas een oppervlakkig beeld van de wijze hoe muziek als een sociaal-maatschappelijk gegeven functioneert. Voor het publiek is het belangrijker wat er wordt uitgedrukt met het uiterlijk van de artiest dan het uiterlijk zelf.

Wie bedenkt dat popmuziek als geen andere vorm van populaire cultuur beoefenaars de mogelijkheid geeft zich persoonlijk te uiten, komt tot de slotsom dat uit hun verschijningen een tijdsbeeld te distilleren valt. Het rebelse imago van de jonge Elvis Presley zegt iets over de seksueel stringente jaren-vijftigcultuur waartegen hij zich verzette. De scheppingen van Janis Joplin en de kaftans van The Mamas (en The Papas) vertegenwoordigen de hippie-cultuur waarin een hang naar mystiek, exotisme en verzet tegen de Vietnam-oorlog samenkwamen.

Het thema 'brilliant disguise' (briljante vermomming), dat creaties van David Bowie, Mick Jagger, David Byrne en Michael en Janet Jackson bij elkaar brengt, laat zien hoe artiesten vanaf de jaren zeventig zich transformeerden en steeds nieuwe personages werden. Maar waarom deden ze dat?

Wat niet wordt vermeld is dat de androgyne uitdossingen van Bowie en de hedonistische, flamboyante creaties van Elton John en Freddie Mercury van Queen destijds mede werden ingegeven door het feit dat de tweede feministische golf de relatie tussen man en vrouw op losse schroeven zette en de homobeweging was ontstaan.

Het oprekken van de grenzen tussen mannelijkheid en vrouwelijkheid is sindsdien een vrijheid die tientallen artiesten hebben opgeëist. Denk alleen al aan het lange haar dat vast onderdeel vormt van het uiterlijk van hardrockers en hun fans. Menige man piekert er niet over met een zuurstokroze jas de straat op te gaan, maar Steven Tyler (de zanger van de formatie Aerosmith) deinst er niet voor terug. En dat zonder dat er door zijn aanhangers wordt getwijfeld aan zijn mannelijkheid. Iemand als Lenny Kravitz heeft mede bijgedragen aan de introductie van nagellak voor mannen. Een thema als 'gender benders' (sekse-wisselaars) was een waardevolle aanvulling op de expositie geweest. Nu ontbreken de wijde herenkostuums waarin Grace Jones en Annie Lennox zich in de jaren tachtig hulden en wordt Madonna's fameuze combinatie van krijtstreeppak en bustier ondergebracht onder de noemer high style.

Dit punt raakt aan iets anders. De titel van de expositie mag dan 'Rock Style' zijn, de nadruk ligt op kleding. Dat terwijl duidelijk mag zijn dat het imago-bepalend uiterlijk van rockartiesten uit meer elementen bestaat dan kleding alleen.

Wat te denken van haardracht, schoeisel, sieraden, accessoires en make-up? Denkt niet iedereen bij de naam Elton John aan extravagant grote brillen (en plateauzolen)? En maten in de jaren tachtig niet miljoenen meisjes zich een 'Madonna-bril' aan? Er kan maar één conclusie worden getrokken: de gecompliceerde relatie tussen rock en mode is eigenlijk te breed en tegelijkertijd te fijnmazig om zo te worden weergegeven.

Dat neemt niet weg dat er volop kan worden genoten. Het van nabij bezichtigen van kleding die ooit is gedragen door grootheden als Mick Jagger, Jim Morrison, Aretha Franklin, Lou Reed of Sly Stone, is een ronduit opwindende ervaring. Het terugzien van videoclips met Blondie, James Brown, David Byrne in zijn 'big suit' of Tina Turner in haar glitterende Versace-jurkjes, is op z'n minst amusant.

Dit, gecombineerd met de muziek die overal uit speakers schalt, doet de bezoeker beseffen hoe aanwezig en invloedrijk rock is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden