Klederdracht kijken

Omdat ik in een anti-revolutionaire stemming was besloot ik naar een tv-programma over klederdracht, 'Levende klederdracht', te kijken. Het was niet eens van Omroep Max maar van de NTR, die misschien kijkers bij Max probeerde weg te lokken. Aan mij was het wel besteed.

Toen ik lang geleden in Duitsland trouwde, vroeg mijn Duitse schoonmoeder me of ze in Nederland nog Tracht droegen. Zij was geloof ik vooral in mij geïnteresseerd omdat ik nu de Keukenhof en klederdracht binnen de familie zou brengen. Misschien had ze stilletjes wel gehoopt dat ik in een baaien hemd op mijn huwelijk was verschenen. Ik kon haar alleen maar teleurstellen en zei dat ik het niet wist. In Duitsland kenden ze Frau Antje, een Volendams meisje met kaas en tulpen, bedoelde ze dat? Dat was allemaal voor de toeristenindustrie. Zelf had ik, alhoewel van oer-Hollandse oorsprong voorzover ik wist, geen klederdracht meer in de familie gekend. Een foto van een verre voormoeder, Veluws wijfje uit de negentiende eeuw met een nepen mutsje op, dat was alles. Mijn eigen oma had dag in dag uit in dezelfde zwarte japon met een broche gelopen, maar nee, klederdracht was voorbij. Een enkele keer zag je nog een paar vrouwen in klederdracht door de Kalverstraat lopen, dat was het ongeveer. Toch heette het 'Levende klederdracht'.

We zagen ze in Scheveningen, Westkapelle, Spakenburg, Arnemuiden, Staphorst. Volendam zat er geloof ik niet bij, te vulgair, te onecht. Gesteven witte mutsjes, boezelaars, oorijzers, woorden als 'kraplap' en 'hulletje' kwamen langs. Het waren bijna allemaal oude vrouwen, ze zaten te breien of ze zongen in de kerk; in een of ander gemeenschapsruimte speelden ze een bingo-achtig spelletje. Op de achtergrond hoorde je de klok hen wegtikken, het geluid van breipennen. Er werd wat gepraat, ze vertelden dat ze er altijd zo hadden bijgelopen, en dat hun moeder 'die alles kon' die jurken had genaaid. Een vrouw uit Staphorst liet haar dochtertje eens in de week in klederdracht lopen, dat vond ze leuk. Ze was bezig een muts te stempelen. 'Stipwerk' heette dat voor de buitenwereld, maar zelf noemden ze het 'drukken'. In regenachtig Arnemuiden wandelden twee negentigjarigen achter een rollator de straat uit, waarnaartoe? Veel richting had het programma niet, het kuierde van Spakenburg naar Staphorst naar Scheveningen en weer terug.

Er werd veel gemompeld. Hier was een oud Nederland in beeld. Het moedertje uit Staphorst vertelde dat ze geen tv hadden maar ja, op de computer kon je ook van alles zien. Die had ze dus wel. Ze dronken koffie, ze haalden kleurige lappen uit de kast, het baaien hemd dat ik had moeten dragen, je zag een omaatje 's ochtends haar lange grijze haar over een hele stellage aan hulpstukken kammen alvorens het in de witte muts verdween. Het was een uiterst kalmerend programma, een beetje in de trant van de knappende houtvuren en aquariums die je tegenwoordig op dvd kunt kopen om bij te komen van de ratrace om je heen. Na afloop was ook het laatste restje opstandigheid in mij verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden