Klassen naar huis door invalproblemen

Tekort | Onderwijs moet een uitzondering worden in de Wet werk en zekerheid, vinden schoolleiders. Er zijn nu te weinig invallers.

Basisscholen hebben zo veel moeite met het vinden van invalleerkrachten dat ze de afgelopen weken kinderen naar huis hebben moeten sturen. Op andere plekken worden klassen samengevoegd, moet de directeur bijspringen of komen parttime leerkrachten extra dagen om in te vallen voor hun zieke collega's.

Boosdoener is volgens onderwijsbestuurders de nieuwe Wet werk en zekerheid (Wwz), die voor het onderwijs per 1 juli is ingegaan. Invalleerkrachten mogen nu bij een schoolbestuur in drie jaar tijd maximaal zes tijdelijke contracten krijgen. Daarna heeft een leerkracht recht op een vast contract. Probleem in het onderwijs: een of twee dagen invallen voor een zieke juf of meester geldt meteen als een contract.

"Er zijn nu invallers die zeggen: voor één dag kom ik niet, ik heb liever een zwangerschapsverlof", zegt Jan Sijtsema van CBO Fryslân, een vereniging waar twintig stichtingen onder vallen met gezamenlijk ruim tweehonderd scholen. In de eerste zes weken van het schooljaar zijn volgens hem zes klassen naar huis gestuurd omdat er geen juf of meester te vinden was.

Dat is de laatste optie. Andere noodgrepen worden volgens hem wekelijks wel ergens toegepast: klassen die verdeeld worden over de leerkrachten die er wel zijn, of waar de intern begeleider of onderwijsassistent bijspringt. Ook een oplossing: gepensioneerde leraren die weer even terugkomen. "Dat is een direct gevolg van de nieuwe Wwz", zegt Sijtsema. "Dit gebeurde eerder niet."

Ook bestuurder Henk ter Wee van Vivente, een stichting met vijftien scholen in Zwolle, wijt zijn invalproblemen aan de nieuwe wet. "We hebben vijftien mensen in vaste dienst genomen om in te vallen. Dat is wat we ons kunnen veroorloven. Maar dat is niet genoeg om alles op te vangen. Met name de korte ziekte-uitval is een probleem. Niet omdat de mensen er niet zijn, maar omdat ze niet willen." Twee van zijn scholen hebben dit schooljaar al een klas naar huis moeten sturen.

"Invallers weigeren om te werken, wat ik overigens heel goed begrijp", zegt ook Cecile Servaes van Stichting Catent, met 34 scholen. Ook zij weet dat twee van haar scholen een klas naar huis hebben gestuurd. Een van die twee is Katholieke Basisschool De Vlieger. Groep acht kon vorige week geen les krijgen. "Heel naar", zegt directeur Suzanne Bouwers. "Op de eerste dag heeft een leerkracht die in een re-integratietraject zit een paar uur ingevallen, de rest van de dag heb ik zelf gedaan. Maar op dag twee was dat niet meer mogelijk."

De Wwz verergert volgens haar de problemen die al dreigden vanwege het naderende tekort aan leerkrachten. Ook voorzitter Henk Brink van Chrono, met vijftien scholen in Hardenberg, maakt zich zorgen over de rest van het jaar. "Als dit zo doorgaat, moeten we straks massaal klassen naar huis sturen", zegt hij. "Invallers komen soms helemaal uit Enschede. Dan weet ik niet wie ik binnenkrijg."

Dat vindt hij met name kwalijk in het speciaal basisonderwijs. "Daar moesten we in de eerste week al een klas naar huis sturen. Dat zijn vaak kwetsbare kinderen, en dan gaat het uitgerekend daar mis."

De Inspectie van het Onderwijs zegt 'geen actuele cijfers' te hebben over scholen die kinderen naar huis sturen. In 2017 wordt bekeken hoe de nieuwe Wwz in de praktijk werkt.

Oproep van de schoolleiders

De Algemene Vereniging Schoolleiders hield in september een peiling. Van de ruim 600 ondervraagde schoolleiders die zich moeten houden aan de Wwz, gaf bijna driekwart (73 procent) aan dat er niet voldoende invalleerkrachten beschikbaar zijn. Of al die schoolleiders klassen naar huis sturen of moeten samenvoegen, weet de vereniging niet. "Maar we krijgen die signalen wel vaak. De kwaliteit van het onderwijs is dan bijna altijd in het geding", zegt voorzitter Petra van Haren. "Het onderwijs moet uitgezonderd worden van de Wwz. We vinden echt dat die niet goed is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden