Klap voor islamitische hervormers

De sympathieke woorden van Alja Tollefsen in het Theologisch Elftal (Trouw, 19 september) zijn een klap in het gezicht van islamitische hervormers. Ze betoogt dat de gruwelijke manier waarop de terroristen van de Islamitische Staat (IS) zich misdragen 'met geen religie te onderbouwen' is. Zo'n uitspraak kun je lezen als een hart onder de riem voor al die moslims die ontsteld zijn over het leed dat mensen wordt aangedaan uit naam van hun religie: 'ik weet wel dat dit niet jullie visie is'.

Maar enkele dagen eerder publiceerde de Britse moslim Maajid Nawaz een kort pamflet, waarin hij aangaf dat de basis voor de onthoofdingen, amputaties en andere gruwelijkheden van IS gewoon voortkomen uit de Koran. Hij roept op tot herinterpretatie van zulke koranverzen. Hervorming van de islam is volgens hem nodig om 'IS-achtige theocratie' te voorkomen.

De gruwelijkheden van IS zijn volgens hem dus wel met religie, zijn eigen religie nota bene, te onderbouwen. Maajid Nawaz is niet de minste: zo is hij boegbeeld van de bekende denktank Quilliam, die gericht is op het tegengaan van extremisme.

In dat licht is de opstelling van Tollefsen - als ik haar goed begrijp - vergelijkbaar met de houding van buitenstaanders die tegen christelijke feministische theologen zouden zeggen dat zij religie verkeerd begrijpen, 'want echte religie is immers vrouwvriendelijk'.

Als je zegt dat (echte) religie niet te rijmen is met onverdraagzaamheid en geweld, doe je de mensen tekort die zoveel liefde hebben voor hun eigen religieuze traditie, dat zij die kritisch willen onderzoeken op onverdraagzame en gewelddadige aspecten. Nawaz is hier niet de enige in. Ik zie daarnaast niet in waarom je buitensporig geweld niet zou kunnen motiveren met een beroep op een Allerhoogste.

Een van de problemen die een roep om hervorming met zich meebrengt, is de vraag of hervorming werkelijk nodig is om 'ongewenste' aspecten in een religieuze traditie aan te pakken. Misschien bevat de mainstream islamitische theologie al genoeg weerwoord tegen onverdraagzame en gewelddadige uitleg. Maar misschien ook niet.

Hoe dan ook, het is niet aan een buitenstaander om te bepalen dat het gesprek tussen moslims onderling hierover niet gevoerd hoeft te worden, omdat echte religie, of 'de ware islam' al vredelievend zou zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden