Klant wil kleine winkel, maar krijgt grote ketens

Winkelcentra bieden nog meer van hetzelfde

Of je nu gaat shoppen in Zwolle of in Rotterdam, overal is het bekende rijtje van Hema, Blokker en Kruidvat te vinden. Het aantal vierkante meters winkelvloer dat onderdeel is van een keten is alweer licht gegroeid, van 52 procent in 2009 tot 54 procent nu, meldt het Economisch Bureau van ING.

Dat vindt u, als klant, overigens best jammer, blijkt uit een internetpeiling van diezelfde bank onder haar klanten. Op de vraag wat een winkelgebied aantrekkelijk maakt, antwoordt 60 procent 'de kleine winkelier'. Slechts 26 procent is juist blij met veel grote winkelketens.

Thijs Geijer, analist bij ING: "Mensen lijken zich beter te realiseren dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor meer van hetzelfde. Bijvoorbeeld doordat ze bij bol.com bestellen en de buurtwinkel links laten liggen. Dat zag je rond het faillissement van Polare: mensen kwamen in actie toen de boekwinkel in hun woonplaats failliet ging."

Nederland kent ruim 750 franchiseformules; zelfstandige ondernemers richten hun winkels in zoals de keten waarbij ze zijn aangesloten voorschrijft. De voordelen: een sterk merk, de kosten voor inkoop, marketing en winkelinrichting worden gedeeld, en heel belangrijk: de online verkoop kan gezamenlijk.

Vooral in de hoek van drogisterijen en parfumeriezaken is nauwelijks nog een eenpitter overeind gebleven. Meer dan 80 procent is onderdeel van een keten als Douglas of Etos.

Ook in de mode-, woon-, cadeau- en speelgoedzaken (non-food) behoren de meeste winkels tot een keten. Wel moest 10 procent van de vestigingen in deze branche de afgelopen jaren dicht omdat de omzet te laag was.

De grote recente boosdoeners zijn nieuwe discountwinkels zoals Big Bazar en Primark die veel klanten wegsnoepen. Deze ketens werken juist niet volgens de franchiseformule. De vestigingen vallen direct onder het moederbedrijf dat er zijn eigen personeel in zet. Een zelfstandig franchiseondernemer kan niet overleven met de kleine marges van de discounters, stelt Geijer in zijn rapport.

In de horeca zijn nog wel veel zelfstandige kroegbazen en chef-koks: slechts 8 procent is aangesloten bij een keten. Het aantal ondernemers dat zich aansloot bij Subway of Kentucky Fried Chicken steeg de laatste jaren iets.

Ook nieuw is dat winkelketens verschillende soorten winkels openen, zoals Albert Heijn met AH To Go op de stations. Geijer: "Leuk voorbeeld is de Spar. Die keten richtte zich met kleine supermarktjes al op dorpen. Tegenwoordig heeft Spar ook vestigingen op universiteitsterreinen. Twee totaal verschillende doelgroepen, en dus ook andere producten in de schappen."

Nog steeds zijn er vele duizenden ondernemers die het aandurven om een winkel te beginnen, al is de groei onder de webwinkels inmiddels groter dan onder de fysieke winkels. Gingen in 2012 nog 7656 nieuwe webwinkels in de lucht, vorig jaar waren dat er maar liefst ruim 9000. Geijer: "Een webwinkel is laagdrempelig en relatief goedkoop om te beginnen. Ze verdwijnen echter ook weer net zo snel."

3432 dappere ondernemers durfden een winkel te openen in de echte wereld. "Je ziet onder invloed van de crisis meer dynamiek", zegt Geijer. "Er zijn tijdelijke winkels, zaakjes waar je ook koffie kunt drinken, dat soort dingen. Ondernemers zijn inventiever."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden