Klaas Dijkhoff: vóór alles dienaar van de Kroon

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff is hét politieke gezicht in de asielcrisis. Zijn handelsmerk: nuchter problemen oplossen.Beeld epa

Klaas Dijkhoff treedt alleen met harde hand op als het echt niet anders kan. Liever komt de staatssecretaris van asielzaken er in onderling overleg uit, zoals nu met gemeenten bij het regelen van onderdak voor vluchtelingen. Hen vaker dwingen opvang te bieden zoals deze week in Oranje, is 'niet mijn plan', zei hij deze week. "Het is niet zo dat die bevoegdheid op mijn nachtkastje ligt en ik 's ochtends denk: waar zet ik 'm vandaag in?"

Het lijkt in Dijkhoffs voordeel te werken dat hij - anders dan zijn voorganger Fred Teeven - de confrontatie wil mijden. Hoewel het aantal asielzoekers de laatste tijd flink is gestegen en hij in allerijl nieuwe opvanglocaties moet zien op te tuigen in het land, bevond hij zich pas deze week voor het eerst in het oog van een publieke storm.

Een storm die hij bovendien liever had voorkomen, ware het niet dat hij dinsdag concludeerde dat hij voor honderden asielzoekers geen onderdak had. Hij moest naar eigen zeggen kiezen: óf ze op straat laten slapen, óf een gemeente dwingen opvang te bieden. "Twee dingen die je eigenlijk niet wilt", aldus Dijkhoff, die koos voor de laatste optie. Hij kwam dat zelf vertellen in het Drentse dorp Oranje, waarop bewoners zijn auto en de toegangswegen blokkeerden.

Juiste toon
Dat de woede zich lange tijd niet op de staatssecretaris richtte, mag gezien de gevoeligheid van het asieldossier bijzonder heten. Evenals het feit dat in politiek Den Haag - los van de PVV - relatief weinig kritiek klinkt op Dijkhoffs handelen, terwijl hij toch een migratievrezende VVD én een humane opvang eisende PvdA tevreden moet houden. En nog een keur aan oppositiepartijen.

Kennelijk is Dijkhoff er in het halfjaar dat hij in het kabinet zit in geslaagd de juiste toon te vinden in het debat. Die laat zich nog het best omschrijven als nuchter en pragmatisch. "Mijn taak is om problemen op te lossen", zei hij in zijn eerste week als bewindsman. En over de asielopvang die hij met hulp van gemeenten de afgelopen weken in rap tempo moest uitbreiden: "Het is voor niemand leuk, zeker voor die mensen zelf niet."

Regeringspartijen te vriend houden
Daarbij weet Dijkhoff behendig te laveren tussen de twee regeringspartijen. Hij denkt aan de PvdA als hij uitlegt dat Nederland verantwoordelijk is voor de opvang van asielzoekers, maar benadrukt ook dat die opvang 'zeer sober' is. "Het is opvang in sporthallen, ze liggen er zij aan zij", zei hij deze week. Dat past bij de VVD, die vluchtelingen niet te zeer in de watten wil leggen uit angst dat dit nieuwe asielzoekers aantrekt.

Dat Dijkhoff snel kan schakelen, liet hij bij zijn aantreden in maart al zien. Van de een op de andere dag was hij niet meer het VVD- Kamerlid met de klare taal en onverbloemde mening, maar de staatssecretaris van veiligheid en justitie. En die had geen openlijke mening over het pas gepresenteerde asielplan van VVD-Kamerlid Malik Azmani om de EU-grenzen te sluiten voor asielzoekers. "Ik heb er als staatssecretaris natuurlijk helemaal niks mee van doen en ik heb er van tevoren ook geen letter van getypt", zei hij in zijn eerste debat.

Voor Dijkhoff is dat doodsimpel, lichtte hij na afloop toe. Als staatssecretaris heeft hij het kabinetsbeleid uit te voeren. Leidraad is het regeerakkoord en dat is duidelijk: fatsoenlijke opvang voor vluchtelingen. Zijn opvattingen als Kamerlid doen er in zijn nieuwe rol niet toe, net als zijn weerstand als VVD-raadslid in Breda tegen de komst van een azc omdat dit tot 'overlast en criminaliteit' zou leiden. Als staatssecretaris staat hij daarboven.

Liever de middenweg
Dijkhoff lijkt er ook niet op uit om in dit tijdsgewricht de stellingen te betrekken en verkiest de middenweg. Dat hij de kunst van het compromis beheerst, liet VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra dit voorjaar al blijken. Die gaf de kersverse staatssecretaris de credits voor het oplossen van de 'bed-bad-brood-crisis' in het kabinet over de opvang voor uitgeprocedeerde vreemdelingen.

Ook bij het coalitiecompromis van vorige maand over het Europese asielbeleid was Dijkhoff nauw betrokken. Strekking: nu instemmen met het opnemen van ruim 7000 asielzoekers uit andere EU-landen, op voorwaarde dat de opvang op termijn vooral buiten de EU plaatsvindt. Dat laatste is precies de portee van het VVD-plan waar Dijkhoff 'geen letter' van tikte, maar dat nu wel kabinetsbeleid is.

Klaas Dijkhoff
Klaas Dijkhoff (1981) werd geboren in het Duitse Soltau en woonde zijn eerste jaren op de legerbases waar zijn vader als officier werkte. Hij doorliep het gymnasium in Eindhoven, studeerde rechten in Tilburg en promoveerde daar op oorlogsrecht. Hij werd rond zijn zeventiende lid van de VVD en schopte het in de afgelopen jaren via de gemeenteraad van Breda en Tweede Kamer tot staatssecretaris van veiligheid en justitie. Met zijn 34 jaar is hij een van de jongste Nederlandse bewindslieden ooit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden