Kirgizië begint al aardig op zijn autoritaire buren te lijken

Kirgizië was lang een redelijk goed functionerende democratie. Maar na de verkiezingen van zondag maakt nog maar één partij de dienst uit.

Kirgizië is zo goed als een één-partijstaat geworden. In het parlement zijn zondag weliswaar drie partijen gekozen, maar die steunen vrijwel altijd de president, Koermanbek Bakijev. Daarmee begint het Centraal-Aziatische land, jarenlang een relatief vrije democratie, steeds meer op zijn buurlanden te lijken.

De kiescommissie maakte gisteren bekend dat Ak Jol, de partij van Bakijev, 71 van de 90 zetels in het parlement krijgt. De overige zetels gaan naar de sociaal-democratische partij (11 zetels) en de communisten (8 zetels). De belangrijkste oppositiepartij, Ata Meken van oud-parlementsvoorzitter Omoerbek Tekebajev, eindigde weliswaar op de tweede plaats met 8,3 procent van de stemmen, maar krijgt geen zetels door een onlangs ingevoerde dubbele kiesdrempel. Die bepaalt dat een partij landelijk meer dan 5 procent moet halen, en in iedere kiesregio minstens 0,5 procent. In het district Osh, de machtsbasis van Bakijev, lukte dat niet. Volgens Tekebajev is er in Osh en elders gefraudeerd.

Ook een lid van de kiescommissie zei dat de uitslag niet deugde en trok zich terug. Twee dagen geleden, toen 80 procent van de stemmen was geteld, leek Ata Meken nog af te stevenen op enkele zetels en leken juist de sociaal-democraten en communisten de kiesdrempel niet te halen. Tekebajev zegt naar de rechter te stappen. Sommige partijgenoten kondigen een hongerstaking aan.

Bakijev kwam zelf twee jaar geleden aan de macht na massale demonstraties tegen verkiezingsfraude – de zogeheten Tulpenrevolutie. Die leidden tot het vertrek van toenmalig president Askar Akajev. Maar Bakijev kwam sindsdien zelf onder vuur te liggen, omdat hij grondwetswijzigingen die de macht van de president inperken niet doorvoerde. Ook zijn er veel beschuldigingen van corruptie. De huidige oppositie in Kirgizië bestaat grotendeels uit ex-medestanders van Bakijev, die teleurgesteld in hem zijn.

De president zelf zegt dat zijn land juist democratischer wordt. Het nieuwe kiesstelsel, dat in oktober in een referendum door de bevolking is aangenomen, zorgt er volgens hem voor dat zich stevige nationale partijen ontwikkelen. Voorheen werd er op districtsbasis gekozen tussen individuen. Overigens oordeelden buitenlandse waarnemers ook in oktober al dat er gefraudeerd was.

Kirgizië krijgt hoe dan ook veel weg van zijn buurlanden. In Kazachstan, Turkmenistan en Oezbekistan (zie inzet) zijn dictators aan de macht die inmiddels veelal voor het leven benoemd zijn. Bakijevs partij ziet zelf Rusland als voorbeeld, waar de partij van president Poetin over twee derde van de parlementszetels beschikt en dus probleemloos het beleid van de president kan uitvoeren. Wel lijkt de positie van Bakijev minder sterk, en kunnen binnen zijn partij spanningen ontstaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden