Kindje Jezus na tweeduizend jaar nóg in de kribbe

Sommige ouders willen niet dat hun kind groeit: de lastige peuter wordt voor de zevende keer op een avond zijn bedje in gemept, terug naar het ijzeren slaapritme van een baby en pubers krijgen te horen: “we hebben zo in je geïnvesteerd en nu doe je ons dit aan.”

Van het Kind naar het kindje Jezus is maar een kleine stap. Ds. Algra uit Den Helder maakt hem moeiteloos, wanneer hij in het Nederlands gereformeerde tweewekelijkse blad Opbouw concludeert dat 'de mens' Jezus graag klein houdt, net zoals ouders patronen ontwikkelen waarmee ze kinderen in hun geestelijke groei belemmeren.

Zo ligt het kindje Jezus na 2000 jaar nóg in de kribbe, stelt ds. Algra bedroefd vast. En daarmee houden mensen hun geloof op baby-niveau. Dat is het vertederende geloof van de kerstnachtdienstganger die ook af en toe naar een televisiekerkdienst kijkt. Laat de Zoon volwassen worden zodat ook het geloof volwassen kan worden, is zijn kerstboodschap.

Schaamte

“Als jouw kinderen voorin de kerk staan ben je wel even trots,” zegt mevrouw Nieuwenhuizen, moeder van twee kinderen die op De Ark, een Haagse christelijke school, zitten. Tweemaal per jaar organiseert de school een kerkdienst en alle leeftijdsgroepen, van peuters tot pubers, doen dan iets. Maar lang niet alle kinderen komen dan naar zo'n dienst.

Uit de reportage in oecumenisch opinieweekblad HN magazine, blijkt dat dertig tot veertig procent van de kinderen in de kerk zitten tijdens zo'n schoolgezins-dienst. De kleuters blijken de trouwste kerkgangers, die kunnen nog door hun ouders meegenomen worden. Pubers hebben de meeste bedenkingen. “Zo kreeg Christiaan (14) tijdens de laatste kerkdienst last van plaatsvervangende schaamte omdat ds. Bosch tijdens de liederen een beetje meebewoog op de maat van de muziek. 'Heel erg stom' vond deze hoogsteklasser dat. Een beetje actie in de kerkdienst is leuk, maar een swingende dominee ging hem kennelijk net iets te ver,” schrijft Petra Pronk in HN.

De diensten hebben meer te bieden dan alleen 'leuk, leuk, leuk'. Streng zegt Diana (12) dat haar juf alweer met het bijbelverhaal van Adam en Eva is begonnen, terwijl Pasen net afgerond is en “Jezus nog niet eens naar de hemel is gegaan.”

Het voorbeeld is berucht: Vraag: Geloof je in God? Antwoord: Ja, nee, weet niet. (Aankruisen svp.)

De Leuvense godsdienstpsycholoog Dirk Hutsebaut heeft een kwart eeuw onderzoek gedaan naar jongeren en hun geloof en meent dat het tijd is een ander soort vragen te stellen. Niet meer: 'ga je 's zondags naar de mis?' maar: 'waarom draag je een kruisje in je oor?' In De Bazuin, voorheen r.-k, en nu oecumenisch opinieweekblad voor kerk en samenleving, legt hij uit waarom.

“Vroeger had een bepaalde uitdrukking voor iedereen min of meer dezelfde betekenis. (. . .) Dat is nu niet meer het geval. Zeker in verband met geloofsuitspraken moeten we er rekening mee houden dat één uitspraak verschillende betekenissen kan hebben. Een uitspraak als 'Jezus is verrezen' of 'Jezus is ten hemel gevaren' kan in onze moderne cultuur door twee mensen op een verschillende manier begrepen worden.”

Een andere verandering in de aanpak van Hutsebaut is dat hij het belang van volwassenen voor het geloofsleven van jongeren wil laten zien. Hij probeert daarom nu eerst het geloofsleven van volwassenen op het spoor te komen, om daarna beter te weten welke vragen hij aan jongeren moet stellen. Zijn advies aan kerken: investeer eerder in volwassenencatechese dan in jongerencatechese, want juist door de volwassenen bereik je de jongeren.

Met je kind naar de kerk gaan als het toevallig het syndroom van Down heeft blijkt niet eenvoudig. In De Reformatie, weekblad van de vrijgemaakt gereformeerde kerken, gaat B. Luiten in op de meewarige blikken, het gemakkelijke medelijden en de ontwijkende antwoorden van ouders van een gehandicapt kind die er allemaal toe leiden dat zo'n kind buiten de gemeente geplaatst wordt.

Dus, beste ouders van een gehandicapt kind, zegt Luiten, geef gewoon toe dat de zorg voor je kind je zwaar valt en geef je omgeving de gelegenheid echt met je mee te leven en je te waarderen. De omgeving moet leren om het antwoord 'goed' op de vraag hoe het gaat, door te prikken. Hij beveelt kortlopende gespreksgroepjes in de gemeente aan, met een gemengd gezelschap, dus niet alleen ouders van een gehandicapt kind. Alleen dan kan het tot praktische afspraken komen waardoor gemeenteleden meer voor elkaar kunnen gaan betekenen.

Zijn kinderen in religieuze zin volwassen genoeg om gedoopt te kunnen worden? De discussie speelt zich af op het protestantse erf. De r.-k. kerk, de oosters-orthodoxe kerken en de grote protestantse kerken erkennen elkaars doop, maar dat is bij de protestantse kerken onderling niet het geval. Pinksterkerken en een aantal kleinere protestantse richtingen vragen gelovigen die van een andere kerk komen, zich opnieuw te laten dopen.

In Centraal Weekblad, kerkelijk opinieblad rond de Samen-op-Wegkerken, geeft K. Runia een overzicht van de dilemma's en de bijbehorende hoofdrolspelers. De echte discussie speelt zich af in het evangelisch-theologische tijdschrift Soteria. De theoloog Evert van der Poll is voor een 'bevestigingsdoop', die een eerdere doop, uit de kindertijd bijvoorbeeld, niet ongedaan maakt maar daar iets aan toevoegt. Toch vindt hij de kinderdoop geen volledige doop. Kinderen kunnen echt nog niet beseffen dat ze deel hebben aan het sterven en opstaan met Christus, vindt hij.

Teun van der Leer, eindredacteur van Soteria en baptistenpredikant, is ruimdenkender dan Van der Poll. Op verzoek doopt hij volwassen gelovigen die als kind zijn gedoopt en na toetreding tot een baptistengemeente opnieuw het water in willen. Zijn formulering bij die gelegenheid: “Op uw belijdenis doop ik u.” Waarmee hij maar wil zeggen dat de vorige doop echt is en altijd geldig blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden