Kinderombudsman: wachten is onacceptabel, haal kinderen terug uit Syrië

De overheid moet alles op alles zetten om kinderen van Nederlandse uitreizigers in Syrië op te halen. De afwachtende houding van het kabinet, dat niets doet omdat het gebied te gevaarlijk is, is onacceptabel, vindt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. 

“Deze kinderen zijn onschuldig. Ze mogen niet de dupe worden van de fouten van hun ouders”, schrijft ze in een rapport dat vandaag wordt gepubliceerd. 

Omdat de situatie in Syrië gevaarlijk en onoverzichtelijk is, kan Nederland samenwerking zoeken met andere landen in Europa, of de hulp inroepen van de Verenigde Naties of van niet-gouvernementele organisaties (ngo’s), stelt Kalverboer. In België doen de Vlaamse en Franstalige kinderrechten-commissarissen vandaag eveneens een oproep om Belgische kinderen terug te halen. In Frankrijk gebeurde eerder hetzelfde. 

Volgens de laatste schattingen van de AIVD bevinden zich zo’n 175 minderjarigen met een of twee Nederlandse ouders in het voormalige IS-gebied. Ruim twee derde is jonger dan vier jaar, nog geen tien procent negen jaar en ouder. Vanaf die leeftijd kunnen jongens door IS zijn ingezet voor de gewapende strijd. 

Vast in opvangkampen

De oproep van de Kinderombudsman is gericht op kinderen die, veelal met hun moeder, in opvangkampen vastzitten, nu het kalifaat van IS uit elkaar is gevallen. Dat zijn er naar schatting zeker twintig. Kalverboer: “We weten dat die vrouwen willen dat hun kinderen in veiligheid worden gebracht. Het kabinet zegt dat ze zich maar moeten melden bij een diplomatieke post in het gebied en dat ze dan naar Nederland worden gehaald. Maar de vrouwen en kinderen in de kampen kunnen daar niet weg. Er is een patstelling ontstaan, waar van de kinderen de dupe zijn.” 

De dringende oproep om als Nederland ten minste de kinderen uit de opvangkampen weg te halen, is de eerste stap, benadrukt de Kinderombudsman. Ze maakt zich ook zorgen om de andere Nederlandse minderjarigen in het gebied, van wie niet altijd bekend is waar ze precies zijn. “Alleen ligt dat juridisch nog een stuk ingewikkelder. Dan kom je bij vragen als: kan een Nederlandse rechter bepalen dat het ouderlijk gezag moet worden afgepakt van ouders die zich met hun kinderen in het buitenland hebben gevestigd?”

De hele kwestie met kinderen van uitreizigers is sowieso delicaat, merkte Kalverboer tijdens gesprekken die ze erover voerde. Ze deed sinds september onderzoek om tot het standpunt te komen waar ze vandaag mee naar buiten komt. 

Kabinet

Vorige week herhaalde minister Ferd Grapperhaus van justitie en veiligheid nogmaals dat het kabinet niet van plan is Nederlanders op te halen in Syrië, omdat het daar te onveilig is. Dat was naar aanleiding van een uitspraak van de rechtbank Rotterdam dat de autoriteiten hun best moeten doen om een hoogzwangere uitreiziger uit een opvangkamp in Noord-Syrië te halen, zodat ze in Nederland haar rechtszaak kan bijwonen. Over het niet-ophalen van minderjarigen, zei de minister eerder ook al eens dat het nou eenmaal de keuze van de ouders is om kinderen naar Syrië te brengen of ze daar op te voeden. 

Kalverboer erkent die verantwoordelijkheid van de ouders ook, maar zegt dat de overheid volgens het internationale Kinderrechtenverdrag verplicht is om kinderen uit een onveilige situatie te halen als ouders dat niet doen. “Dat vinden we heel normaal bij ouders met een verslaving, of ouders die hun kinderen mishandelen of verwaarlozen. De kinderen van uitreizigers hebben dezelfde rechten.”

De overheid kan er zelf ook baat bij hebben voortvarend op te treden, stelt de Kinderombudsman. “Hoe langer die kinderen daar blijven, hoe langer het duurt voordat ze hulp krijgen en hoe langer ze mogelijk geïndoctrineerd worden door het IS-gedachtengoed. Uiteindelijk gaat het om Nederlandse kinderen, die nu of later aanspraak op het Nederlanderschap kunnen maken. Door ze als overheid te negeren, verdwijnt dat probleem niet.”

Lees ook: 'Zorgen over kinderen van het kalifaat'

Zeker tachtig Nederlandse kinderen van jihadisten wonen op dit moment in kampen in Syrië en Irak

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden