Kinderombudsman denkt dat helft vluchtelingen kind is

Ook gisteren kwamen weer duizenden mensen aan in de Griekse havenplaats Piraeus, na eerder gearriveerd te zijn op eilanden als Lesbos en Chios. Beeld afp
Ook gisteren kwamen weer duizenden mensen aan in de Griekse havenplaats Piraeus, na eerder gearriveerd te zijn op eilanden als Lesbos en Chios.Beeld afp

Het probleem met alleenreizende kinderen is veel groter dan tot nu toe werd aangenomen, zegt Kinderombudsman Marc Dullaert.

De wil om níet als minderjarige vluchteling herkend te worden, is soms zo sterk dat jongeren met opzet hun vingertoppen beschadigen. Zo komen die niet meer overeen met de afdrukken die eerder op de reis in een registratie zijn opgenomen.

De Nederlandse Kinderombudsman Marc Dullaert verzamelde afgelopen jaar met zijn collega's uit 21 Europese lidstaten de schrijnende ervaringen van vluchtelingenkinderen, en hij heeft inmiddels mappen vol met de meest vreselijke verhalen. Over de beschadigde vingertoppen, maar ook over prostitutie, mishandeling, gedwongen tewerkstelling en uitbuiting. Op welke schaal deze gruwelijkheden plaatvinden, weet zelfs Dullaert niet.

"Wij gaan er inmiddels wel vanuit dat de schatting van 337.000 kinderen op 1 miljoen vluchtelingen die in 2015 richting Europa kwamen, aan de lage kant is", zegt hij. "Ik gebruik nu het cijfer van één op de twee vluchtelingen. Dat betekent dat de omvang van het probleem met de alleenreizende kinderen óók veel groter is dan tot nu toe werd aangenomen. Maar hoe groot, dat blijft volstrekt onduidelijk."

In december volgde Trouw de Kinderombudsman bij een bezoek aan Vinojug, een opvangcentrum in het zuiden van Macedonië. Lees hier het verslag van dat bezoek: "Duizenden kinderen verrekken hier in de kou."

Registratie
Dit weekend maakte Europol bekend dat 10.000 kinderen na aankomst en registratie in Europa spoorloos zijn verdwenen. Een deel van die kinderen moet in handen zijn gekomen van drugsbendes of groepen die kinderen seksueel exploiteren. Maar hoe groot die groep is? "De registratie aan de buitengrenzen laat te wensen over", zegt Dullaert. "Juist in de chaos bij die procedure, raken veel kinderen hun ouders kwijt. Daarnaast maken oorlogswezen in hun eentje de reis naar Europa, of verliezen kinderen hun ouders op de bootreis."

Jonge vluchtelingen geven aan elkaar door dat het niet slim is zich als minderjarige te registreren. Volgens Dullaert komt dit door voorbeelden uit Polen en Hongarije waar kinderen voor lange tijd in een tehuis of gevangenis werden vastgezet. Soms langer dan jaar. "Zulke verhalen verspreiden zich snel via social media, waardoor jongeren zich als meerderjarig voordoen, of illegaal proberen door te reizen naar het land van hun keuze. Ze beseffen niet dat ze hierdoor vogelvrij worden."

Door het achterblijven van de registratie is het voor de overheden en de hulporganisaties in de Europese Unie onmogelijk om vat te krijgen op de omvang van het probleem. De illegale slachtoffers bestaan eenvoudigweg niet op papier.

Met zijn collega's uit de Europese lidstaten publiceerde Dullaert vorige maand een internationaal rapport met de lange titel: 'Veiligheid en elementaire rechten van vluchtelingenkinderen staan op het spel'. Dat liet hij vergezeld gaan van een brief aan Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, waarin die vraagt om een betere registratie van minderjarigen én veilige routes door Europa. Die zouden gecreëerd kunnen worden door alleenstaande jongeren voorrang te geven bij de afgesproken herverdeling van vluchtelingen over de Europese landen. Gezinnen zouden daarna prioriteit moeten krijgen, vóór alleenstaande meerderjarige vluchtelingen.

null Beeld ANP
Beeld ANP

Verdwenen vluchtelingenkinderen
Defence for Children publiceert vandaag in samenwerking met Unicef een rapport over verdwenen vluchtelingenkinderen in Nederland. Dat waren er in 2014 (het jaar van de laatste registratie) in totaal 110, van wie er tien uit een beschermde opvangplek verdwenen. Niemand weet waar ze zijn gebleven.

Vooral over die laatste groep maakt Defence for Children zich druk. "We kunnen ons in Nederland wel zorgen maken over de grote aantallen verdwenen minderjarigen in Europa - en die zorgen zijn terecht", zegt woordvoerder Martine Goeman. "Maar als we kijken naar de Nederlandse situatie, moeten we concluderen dat er ook hier geen opvang- of integratiebeleid voor minderjarige vluchtelingen is, en dat het ontbreken daarvan juist de reden is te verdwijnen."

Uitgeprocedeerde minderjarigen lopen zodra zij achttien jaar zijn de kans op straat gezet te worden of in een detentiecentrum terecht te komen, aldus Goeman. Om dat te voorkomen, duiken ze voortijdig de illegaliteit in en zoeken zelf hun weg.

Volgens Defence for Children kent Nederland alleen een 'uitzetbeleid' als het om jonge vluchtelingen gaat, terwijl zij beter begeleid moeten worden, los van de vraag of zij mogen blijven, of toch terug moeten naar het land van herkomst.

Kamer buigt zich over vertrek Dullaert
De Tweede Kamer bespreekt morgen het gedwongen vertrek van Marc Dullaert als kinderombudsman. Hij kreeg afgelopen donderdag te horen dat de Nationale ombudsman Reinier van Zutphen hem niet voor zal dragen voor een herbenoeming. Inmiddels zijn er 20.000 steunbetuigingen verzameld van mensen die willen dat hij blijft. Dullaert geeft tot woensdag geen commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden