KINDERKUNST TE LEEN, VAN VLISSINGEN TOT VEENDAM

Provinciale Zeeuwse Kunstuitleen: 01180-11443, feestelijke opening Kinderkunstuitleen Middelburg en Vlissingen in december a.s. Centrum Beeldende Kunst Groningen: 050-680168; Atelier New Day Veendam: 05987-52328; Cultureel Centrum Het Kruithuis Den Bosch: 073-122188; Stichting Beeldende Kunst Zwolle: 038-216118, expositie 'Kunst goed bekeken' t/m 7/11; Artotheek Westerpark Amsterdam: 020-6811013. Landelijke Open Dag van de Kunstuitleen: zaterdag 7 november a.s.; speciale kinderaktiviteiten in de Kinderkunstuitleen van AmsterdamWesterpark en Groningen.

Het begon een jaar of tien geleden, toen Roby Bellemans van kinderboekwinkel-annex-galerie Bellemans uit Axel startte met exposities van kinderboekillustratoren. Het initiatief sloeg aan en momenteel heeft hij er met zo'n 500 tot 1000 exposities per jaar zijn handen aan vol. Op dit moment werkt hij aan een project over het werk van Alfons van Heusden en ook de tentoonstelling met originelen van Tonke Dragt uit haar nieuwe boek 'Aan de andere kant van de deur' moet binnenkort klaar zijn. "In het boek komen haar collages niet zo goed uit de verf omdat ze in zwartwit afgedrukt moesten worden. De uitgever heeft nog wel die collages uitgezocht die het beste in zwartwit overkomen. Maar dat zijn niet de mooiste. De originelen zijn in kleur en die zijn soms echt briljant!"

Toen de tentoonstellingen goed liepen begon Bellemans ook met een kinderkunstuitleen, waar kinderen origineel werk konden lenen, zowel van gerenommeerde kunstenaars als Wim Hofman, Max Velthuijs, The Tjong Khing, Margriet Heymans en Alfons van Heusden, als van minder bekend jong talent als Sylvia Weve, Marit Tornqvist en Annemarie van Haeringen. De prenten werden niet achter glas ingelijst, maar achter plexiglas. Dat is veiliger voor de kinderen omdat het niet kan breken en beter voor het werk omdat het de ultraviolette stralen (waardoor kleuren verbleken) enigszins tegenhoudt. Veel kunstenaars stuurden werk naar Bellemans, zodat zijn collectie in een paar jaar tijd uitgroeide tot duizenden originelen, niet alleen van prenten uit kinderboeken, maar ook vrij werk, illustraties voor nooit uitgegeven boeken, voorstudies en niet gebruikte ontwerpen voor boekomslagen.

Toen het werk Bellemans boven het hoofd ging groeien, specialiseerde hij zich in het samenstellen en distribueren van tentoonstellingen. Hij droeg zijn kinderkunstuitleen over aan de Provinciale Zeeuwse Kunstuitleen, die dan ook binnenkort in Middelburg en Vlissingen start met een kinderafdeling. De doelgroep bestaat behalve uit individuele kinderen ook uit basisscholen en peuterspeelplaatsen. "Er komen hier allang veel kinderen kunst lenen. Meestal komen ze met het hele gezin en dan zie je de ouders aarzelen, terwijl de kinderen heel gericht kiezen, die weten meteen wat ze mooi vinden. We hopen natuurlijk dat de kinderen in de toekomst ook lid worden van de gewone Kunstuitleen" , aldus Ineke Sinke van de Middelburgse artotheek.

Groningen

In het Groningse Centrum voor Beeldende Kunst startte Jan Mooy vorig jaar een kinderkunstuitleen. Het grootste deel van zijn collectie huurt hij van Bellemans, maar er is ook verhalend werk uit de BKR. Het is een bescheiden afdelinkje, waar nu zo'n 30 kinderen lid van zijn. Nieuwe leden komen er vooral door mond-tot-mond reclame. Het lidmaatschap is gratis, maar gekoppeld aan dat van de ouders. Voor 3 gulden per maand kan een kunstwerk geleend worden. De kinderen kiezen zelf, maar ook komen wel grootouders iets voor hun kleinkinderen lenen. Op 7 november a.s., tijdens de landelijke Open Dag van de Kunstuitleen, mogen nieuwe leden hun eerste werkje gratis lenen en wordt er in samenwerking met de Kunstuitleen in Friesland en Drenthe een tekenwedstrijd voor kinderen georganiseerd.

De Veendamse kinderkunstuitleen, in Galerie New Day, is een particulier initiatief. Eigenaresse Agnes Germeraad, heeft hiermee een jeugddroom gerealiseerd. Zij vroeg een aantal kunstenaars speciaal iets voor kinderen te maken en kocht 60 van die werken in. Er zijn nu 20 kinderen lid, 'maar er zit duidelijk groei in', vertelt ze enthousiast.

In Den Bosch, in het Kruithuis, functioneert de kinderkunstuitleen al vanaf 1988 en voorziet hij volgens de organisatoren duidelijk in een behoefte. De collectie komt niet van Bellemans, maar men benadert zelf kunstenaars. Basisscholen hebben een gratis abonnement. Er zijn nu 150 individuele kinderen lid, ook kinderen die zelfstandig komen, zonder dat hun ouders lid zijn. Ze betalen 5 gulden per maand (vanaf januari 6 gulden) waarvan de helft als spaartegoed opzij gelegd wordt, met de bedoeling kinderen in staat te stellen op termijn ook werk te kopen. Dat schiet niet erg hard op als het goedkoopste werkje al 125,kost, maar toch wordt er vrij veel verkocht; de ouders leggen de 'rest' dan bij.

Ook in andere plaatsen zijn artotheken een kinderafdeling aan het opzetten of hebben die al, zoals in Rotterdam, Geleen, Zwolle, Zeist en Amsterdam.

Open dag

De ideeen over de opzet verschillen echter nogal. Bij de Stichting Beeldende Kunst (SBK) in Zwolle en bij de artotheek van stadsdeel Westerpark in Amsterdam (30 kinderen lid) heeft men geen werk van kinderboekillustratoren maar laat men de kinderen uit de collectie voor volwassenen kiezen. In AmsterdamWesterpark komt er deze week veel nieuw werk binnen en tijdens de Open Dag op 7 november mogen kinderen kiezen wat daarvan in de kindercollectie opgenomen zal worden. Te oordelen naar wat er nu in de kindercollectie zit kiezen Amsterdamse kinderen vooral voor figuratief werk, zoals studies van paarden, kinderen en sporters, maar ook kleurig geometrisch werk, humoristische prenten en geheimzinnige beeldjes.

Ook Sjoukje Baas van de SBK uit Zwolle vindt dat de gewone collectie genoeg materiaal bevat dat kinderen aanspreekt: "Wij als volwassenen moeten niet gaan bepalen wat kinderen mooi mogen vinden. Kinderen kunnen vaak beter kiezen dan hun ouders. Ouders hebben al afgeleerd om goed te kijken. De kinderen niet, die flappen er zo uit waarom ze iets mooi of lelijk vinden. We hebben hier net een project met 500 schoolkinderen achter de rug, 9- en 10-jarigen. 'Kunst goed bekeken' heette het. Per klas leenden ze een kunstwerk, soms best wel moeilijk werk, lang niet allemaal plaatjes met een grapje. We vroegen ze: 'Hoe zie je dat kunstwerk, wat denk je, wat voel je erbij'. Nu, dat konden ze vaak verrassend goed onder woorden brengen. We hebben ze toen elk een 'bril' bij het geleende kunstwerk laten tekenen, waarin ze hun eigen visie op dat werk moesten uitdrukken. Die kinder'brillen' hangen hier nu naast de betreffende kunstwerken, tot en met de Open Dag, echt indrukwekkend!"

In andere artotheken nuanceert men de opvatting van de Zwolse SBK: "Ja, oudere kinderen kiezen soms al wel abstract, maar jonge kinderen zoeken toch echt een verhaaltje in het werk." Bovendien zijn er veel volwassenen die juist vallen op het werk van prentenboekmakers. In elk geval blijkt kunst voor de kinderkamer aan te slaan. Niet massaal, maar bij een groeiend aantal liefhebbers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden