'Kindereuthanasie' regelen is slecht idee

Levensbeëindiging bij ernstig zieke kinderen komt zelden voor. Dat in regels vatten is niet gewenst, vindt ethicus Theo Boer. Het opent de deur voor euthanasie bij wilsonbekwamen.

Moet levensbeëindiging ook mogelijk worden bij jonge kinderen? Sinds 2002 biedt de Euthanasiewet die mogelijkheid bij patiëntjes vanaf twaalf jaar. Het Gronings Protocol regelt die mogelijkheid bij pasgeborenen. De kinderartsen Paul Brand en Eduard Verhagen pleiten ervoor om ook het gat tussen kinderen van 1 tot 11 jaar te dichten.

Want waarom mag het leven van volwassenen en baby's wel beëindigd bij ernstig lijden en dat van zwaar zieke kinderen niet? België ging ons, als enige land in de wereld, al voor. Vandaag spreekt de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde erover.

Het voorstel van de kinderartsen lijkt mij een slecht idee. Om te beginnen: het gaat om zeer kleine aantallen. Levensbeëindiging tot één jaar wordt in plaats van de verwachte tien jaarlijks slechts één keer gemeld. Hetzelfde beeld bij twaalfjarigen: van de 25.000 euthanasiën in Nederland sinds 2002 betrof tot dusverre slechts één een kind van twaalf. Nu kun je zeggen: elk geval is er één. Denk aan het onzegbare leed bij sommige jonge kinderen.

Ik wil dan ook niets afdoen aan de betrokkenheid en de professionaliteit van de betrokken kinderartsen. Maar wat zij zich niet realiseren, is dat hun pleidooi een moeizaam verkregen Nederlandse consensus ondergraaft. Na lang discussiëren besloten we midden jaren tachtig van de vorige eeuw dat euthanasie alleen mag bij mensen die daar om vragen. Nationaal en internationaal oogstten we met die beperking respect.

undefined

Wilsbekwamen

Boven wetsvoorstellen in andere landen kwam in soms nog grotere hoofdletters de zin 'alleen voor wilsbekwamen' te staan. Niet dat euthanasie voor anderen niet soms een genadig einde zou kunnen zijn. Maar de mogelijkheid dat mensen voor anderen gaan besluiten dat die maar beter dood kunnen zijn, bergt te grote risico's in zich.

Zijn jonge kinderen dan nooit wilsbekwaam? Ongetwijfeld zijn er vroegrijpe pubers die in de buurt komen en zullen sommige nog jongere kinderen als gevolg van een ernstige ziekte relatief snel verstandig worden. Toch kun je onmogelijk alle minderjarigen wilsbekwaam verklaren. De wet laat geen ruimte om hier al van wilsbekwaamheid te spreken.

Intieme relaties mogen zij nog niet aangaan en evenmin kunnen zij financiële knopen doorhakken. Tekenend is dat het grote publiek bijna liefkozend spreekt over 'kindereuthanasie'. Daarmee zijn we terug bij de jaren zeventig en eerder, toen euthanasie vooral bekend stond als 'genadedood', met of zonder verzoek. Het vervolg laat zich raden: velen zien in het pleidooi van de kinderartsen aanleiding om ook levensbeëindiging bij andere wilsonbekwame patiënten bespreekbaar te maken. Zij hebben niet ongelijk: ethisch en juridisch bestaan er tussen levensbeëindiging bij jonge kinderen en bij wilsonbekwame volwassenen vele overeenkomsten.

undefined

Wilsonbekwamen

Vroeg of laat zal men gaan wijzen op de rechtsongelijkheid van andere groepen: waarom wel het leven van een ernstig lijdende peuter beëindigen en niet dat van een even wanhopige, maar wilsonbekwame volwassen gehandicapte? En waarom niet ook dat van een ernstig lijdende patiënt met gevorderde dementie die het ongeluk heeft dat hij geen wilsverklaring heeft opgesteld?

De kinderartsen maken zich met het argument "daar gaan wij niet over" te gemakkelijk van dit beheersbaarheidsrisico af. Het 'Groninger protocol' kun je nog zien als een implicatie van een regeling van late zwangerschapsafbreking. Maar actieve levensbeëindiging bij wilsonbekwame kinderen toestaan, al is het met nobele intenties, is het feitelijke einde van het unieke Nederlandse euthanasiemodel waarin de wilsbekwaamheid heilig is. Laten we voor de weinige gevallen waar het nu (nog) om gaat, daarom naar andere wegen zoeken. Artsen hebben door de eeuwen heen de kunst verstaan om hun patiënten niet al te zeer te laten lijden. Niet alle tragiek is in regels te vatten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden