Kinderen voor de toekomst van het kalifaat

In kampen schoolt IS jongeren. Ze krijgen onder meer westers ogende poppen in oranje overalls.Beeld Of de foto¿s echt zijn, is niet te beoordelen: ze komen uit propagandavideo¿s van is en van raqqa-sl.com

IS gebruikt kinderen op alle niveaus van haar operaties: bij bewaking, verzorging van gewonden maar ook aan het front en bij de executie van tegenstanders. Hoewel dat in strijd is met internationale wetten en verdragen, vormen kinderen de toekomst van het kalifaat van IS.

Kinderen zijn belangrijk voor de radicale moslimgroep IS - misschien nog wel belangrijker dan volwassenen. In het Iraakse IS-bolwerk Mosoel bewaken ze controleposten en kruispunten, in het Syrische Raqqa werken ze niet alleen als koks en bewakers, maar spioneren ze ook in hun eigen wijk en rapporteren over anti-IS-sentimenten. En tientallen kinderen zijn ingezet bij zelfmoordaanslagen.

Om hen zover te krijgen, wordt dwang en geweld gebruikt. Jongens die vorige zomer in Irak ontvoerd werden door IS, vertellen achteraf dat ze werden uitgehongerd en geslagen om hen te dwingen tot het reciteren van de Koran.

"De onderwijzer droeg ons op hem na te zeggen, anders had hij een stok en sloeg hij ons", zei de 14-jarige Habib Khalesj, een yezidi-jongen die na maanden had weten te ontsnappen en in december tegenover Trouw zijn verhaal deed. "We verborgen ons achter elkaar om geen beurt te krijgen. Maar ik werd liever geslagen dan dat ik het zou leren."

Afhankelijk van kinderen
Habib behoorde tot een minderheid die zich bleef verzetten tegen een bekering tot de islam. Andere jongens gaven toe, en begonnen aan een trainings- en indoctrinatieprogramma waarmee de groep kinderen klaarstoomt om de nieuwe generatie strijders te worden voor het kalifaat van IS-leider Al-Baghdadi - en voor het paradijs.

Habib kon het navertellen, want hij ontsnapte met zijn familie. Omdat IS niet toegankelijk is voor buitenstaanders, zijn we afhankelijk van kinderen als hij om een beeld te krijgen wat er binnen gebeurt. En van met IS bevriende verslaggevers, zoals Medyan Dairieh van Vice News, die drie weken embedded was bij de jihadisten.

Zo zweert een 11-jarige uit Aleppo voor zijn camera ernstig trouw aan de kalief. Een jihadist uit België laat zijn zoontje Abdullah van een jaar of zes vertellen dat hij jihadist wil worden, "om de ongelovigen te doden, want die doden de moslims". Een andere 11-jarige vertelt dat hij na de ramadan naar een kamp gaat, "om te trainen met de kalasjnikov, en te vechten tegen de Russen en de Amerikanen".

Westerse kinderen krijgen koranles op IS-scholen.Beeld Isis video

"Dit is de generatie van het kalifaat", vertelt een jongeman, "die zal vechten tegen de ongelovigen en de afvalligen, tegen de Amerikanen en hun bondgenoten. De juiste doctrine wordt in hen geïmplanteerd."

Ook de kinderen die aanhangers uit het Westen meebrengen, krijgen op IS-scholen en in IS-kampen koranlessen en vechttrainingen. En omdat onder IS alle scholen zijn gedwongen hun curriculum te veranderen, wacht lokale kinderen hetzelfde lot. "De jongens studeren, niet om te leren, maar om moedjahedien (strijders, red.) te worden", klaagde een vader uit Falluja tegenover persbureau Associated Press (AP). Hij haalde zijn gezin uit de Iraakse stad weg toen hij merkte hoe zijn zoontje op school geïndoctrineerd werd.

Schokkende filmpjes
IS gebruikt kinderen graag voor z'n propaganda. Daarom heeft de groep een video op YouTube gezet van een groep jongens van een jaar of tien, allemaal in zwarte, lange shirts over hun zwarte broeken, die door een twintiger in soortgelijke kledij om de beurt in hun buik en zij worden getrapt. De jongens springen snel rechtop, de stoffige voetafdruk staat op hun zwarte kleding. De drill lijkt afgekeken van een commando-training. Daarna rennen de jongens met kalasjnikovs een veld in, waar ze dekking zoeken en schoten lossen.

De meer recente opnamen van een hooguit twaalfjarige jongen die emotieloos met een pistool twee Russische IS-gevangenen executeert, zijn de schokkendste van de vele filmpjes die IS heeft geproduceerd. Al zijn de experts het er ook deze keer niet over eens hoeveel in scène is gezet of gefotoshopt, feit blijft dat IS deze langharige jongen uitkoos om voor de camera de mannen neer te schieten.

Hij is een bekende uit een andere video uit een IS-kamp speciaal voor Kazachse rekruten. Daar reciteert een kind voor de camera: "We zullen jullie doden, o ongelovigen. Als God het wil, zullen we jullie afslachten."

Deskundigen zeggen dat kinderen sneller te indoctrineren zijn dan volwassenen. Ze zijn makkelijker voor de gek te houden omdat ze nog niet anders weten. Dat gold voor de Syrisch-Koerdische tiener Mariwan, die na vier maanden vrijkwam uit handen van IS. Hij was met een groep kinderen ontvoerd in de Koerdische stad Kobani, en opgesloten in een school. Daar kregen ze video's te zien van onthoofdingen en mishandelingen, en kregen ze les in de IS-ideologie. Met als gevolg dat Mariwan na terugkeer bij zijn familie in een gesprek met CNN zei dat IS 'gelijk heeft' en dat 'Koerden ongelovigen zijn'.

Geïsoleerd
Hij was bang in het begin, zei hij, en vroeg zich af wanneer hij vermoord zou worden. "Maar toen ontdekten we dat ze niet zomaar doden. Dat doen ze niet zonder uit te zoeken of iemand ongelovig is of niet."

Kinderen worden geïsoleerd; het contact met hun families wordt verbroken. Dat gebeurde met de 14-jarige Khaled, die met de Huffington Post sprak nadat hij dankzij zijn doortastende moeder na drie maanden uit de organisatie had weten te ontkomen. Ze slaagde erin hem op te sporen in zijn trainingskamp. Omdat hij gewond was geraakt wist ze de kampleiding te overtuigen dat hij een paar dagen naar huis moest, en vandaar ontkwam hij naar Turkije.

Khaled was een van de vele jongens die zijn ingezet voor de strijd. Een Koerdische activist in Syrië vertelde aan persbureau AP dat hij onder gedode IS-strijders de lichamen had gezien van zeker vier jongens, van wie twee jonger dan veertien. Een strijder bij het Vrije Syrische Leger zei dat zijn groep in Syrië 'vrij regelmatig' op tieners stuit in gevechten met IS. Ook zouden ze worden gebruikt voor zelfmoordaanslagen.

Oorlogsmisdaden
Ook andere groepen die tegen Assad vechten in Syrië rekruteren kinderen, maar niet op dezelfde, georganiseerde manier. Voor IS is het onderdeel van de strategie. Omdat het inzetten van kinderen in een oorlog in strijd is met het internationaal recht, stelt een speciale onderzoeksgroep van de Verenigde Naties dat IS 'systematisch en op een georganiseerde manier' oorlogsmisdaden pleegt.

De onafhankelijke internationale onderzoekscommissie voor Syrië voerde gesprekken met driehonderd mensen die IS-gebieden ontvluchtten of er nog wonen, en bestudeerde foto's en video's. Haar conclusie is dat IS de "voorkeur geeft aan kinderen en ze gebruikt als een instrument om langdurige loyaliteit af te dwingen, voor het naleven van de ideologie en om een kader van gedreven strijders te vormen die geweld zien als een manier van leven."

De 14-jarige Khaled meldde zich vorig jaar vrijwillig bij IS. "Ik had gehoord dat ze aardig waren, en voor de revolutie (in Syrië, red)." Vele maanden later, alleen in Turkije en bang dat IS hem alsnog zal vinden, weet hij hoe hij zich vergist heeft.

Khaled zou andere kinderen willen waarschuwen die zich melden tijdens rekruteringssessies in de moskee, of omdat hun geld wordt geboden als ze een training bijwonen. "Sluit je niet aan bij IS. Ze volgen de verkeerde weg." Veel kinderen hebben geen keus, omdat ze ontvoerd zijn. Behalve de honderden yezidi-kinderen heeft IS ook uit andere veroverde gebieden jongens afgevoerd en in speciale kampen getraind.

Kinderen in een IS-trainingskamp. IS noemt ze een 'generatie van leeuwen, beschermers van geloof'.

In de buurt van Raqqa zouden alleen al vijf kampen zijn, met namen als Osama Bin Laden Welpenkamp en Sharia Welpenkamp. In dat laatste zouden tussen de tweehonderdvijftig en driehonderd jongeren van onder de zestien Arabische les krijgen en fysieke en militaire training waarbij ze onder prikkeldraad door kruipen en wapens leren demonteren.

IS noemt deze jongeren een 'generatie van leeuwen, beschermers van geloof, waardigheid en land'. Deze toekomstige generatie is zo belangrijk, dat de organisatie forse druk uitoefent op ouders om toestemming te geven, of zelfs betaalt. Ouders die zijn gevlucht om te voorkomen dat hun kinderen werden omgevormd tot IS-strijders, melden dat op weigeren de dood staat.

Poppen
Ook de vader uit Raqqa van een zoontje dat thuiskwam met een blonde pop en een mes, besloot te vluchten. De dertienjarige werd tegen de zin van zijn vader getraind in een kamp, en had als huiswerk de opdracht die pop te onthoofden. Volgens de website Syria Deeply, die bronnen heeft binnen het trainingskamp, kregen kinderen westers ogende poppen in oranje uniforms, zoals die van gevangenen in de Amerikaanse terroristengevangenis Guantanamo Bay. Dat je ongelovige westerlingen moet haten behoort tot de basislessen.

Zo worden ze niet alleen klaargestoomd voor de strijd, maar ook voor zelfmoordaanslagen. Na de training kunnen ze intekenen op lijsten om die uit te voeren, zo vertelde Amr van zeventien aan Human Rights Watch, dat sprak met een aantal kinderen die IS hebben weten te verlaten. Omdat veel kinderen intekenden zette ook Amr zijn naam op de lijst, "maar met tegenzin, en aan het eind, zodat er een paar honderd namen boven de mijne stonden".

Net als bij volwassenen wordt kinderen een plek in het paradijs in het vooruitzicht gesteld. Voor de 17-jarige Muetazar, die in de moskee van zijn Iraakse dorp werd gerekruteerd voor de strijd, was dat reden om van huis weg te lopen. De imam had hem verteld dat "in het paradijs het grote geluk bestond", en dat hij daar alleen kon komen "door strijd te leveren met de afvalligen van het Iraakse leger en de ongelovigen van de peshmerga".

Na een tijdje zei de emir van zijn groep: "We sturen je op een missie waarvan ik wilde dat ik die zelf kon doen." Muetazar was uitverkoren het paradijs eerder binnen te gaan dan anderen. Hij moest een auto vol met explosieven tot ontploffing brengen - maar werd tijdig ontdekt.

Nooit normaal onderwijs
Vertrekken uit IS is moeilijk, voor kinderen meer nog dan voor volwassenen. Jongens die met Human Rights Watch spraken, gaven aan dat ze geen andere toekomst zagen dan als strijder; ze hadden immers nauwelijks onderwijs gehad, wat zouden ze anders doen?

Hun indoctrinatie gaat ook dieper omdat ze nooit normaal onderwijs hebben gehad. En omdat ze van jongs af aan met bloed en geweld in aanraking zijn geweest.

Het zijn vooral de kinderen die aanwezig zijn bij executies. Kinderen in Raqqa kijken allang niet meer op van een lichaam dat met hoofd en romp gescheiden op een speelplaats is opgehangen, of van hoofden die op hekwerken zijn gespietst - terwijl volwassenen vaak een straatje omlopen om het niet te hoeven zien.

De vraag die voorlopig onbeantwoord zal blijven, is of voor hen na IS nog een normaal leven mogelijk is. En of de leeuwen van IS inderdaad het kalifaat zullen doen voortleven.

In de tussentijd wachten yezidi's in Irak bezorgd op het bericht dat een van hun ontvoerde kinderen een zelfmoordaanslag heeft uitgevoerd. Dat het moment komt, weten ze zeker; de vraag is alleen waar en wanneer.

Dit artikel is gebaseerd op het boek 'De oorlog van Isis' van Judit Neurink, Uitgeverij Conserve 2015, € 14,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden