Kinderen vertellen oorlogsherinneringen

Wie er de komende weken met de kinderen op uit wil, heeft vanwege de meivakantie een ruime keuze. Een selectie van de beste voorstellingen en mooiste exposities.

Op 4 mei, direct na Nationale Dodenherdenking, zetten theatermakers en artiesten in heel Nederland zich in om deze dag van extra betekenis te voorzien. Dit jaar spelen in dertien steden ook jongerenvoorstellingen, die zijn geïnspireerd op oorlogsherinneringen van ouderen.

Suja, suja Rotterdam

Voor veel kinderen is de Tweede Wereldoorlog een gebeurtenis uit hun geschiedenisboek, net als de Tachtigjarige Oorlog met de Spanjaarden. Hoe krijg je hen zover dat zij zich verplaatsen in hoe het écht was in die tijd?

"Kinderen en jongeren kunnen wel de feiten opdreunen, maar het echte verhaal kennen ze niet meer", vertelt Sara Giampaolo. Zij werkt samen met haar collega Els van der Jagt, de een met kinderen tussen de 10 en 12 jaar en de ander met jongeren tussen de 16 en 20 jaar, aan de theaterroute 'Suja, suja Rotterdam'. Daarvoor brachten ze jongeren en ouderen die de oorlog nog hebben meegemaakt met elkaar in contact. In de voorstelling vertellen vijftien kinderen en jongeren de verhalen die ze hebben gehoord.

Giampaolo: "De jonge kinderen wilden vooral weten hoe het dagelijks leven was. Ze vroegen de ouderen: 'Als je in de oorlog uit het raam keek: wat zag je dan?' Of: 'Mocht je met iedereen verkering krijgen?' Maar ook: 'Heb je weleens een afgerukt been gezien?' De jongeren waren nieuwsgierig naar de politiek. 'Wat vond u van Hitler?', vroegen ze."

"De ouderen stelden ook vragen. 'Zou jij met een Joodse vriend bevriend blijven in de oorlog?' Natuurlijk, zeggen de kinderen en jongeren dan. Maar ouderen leggen vervolgens uit dat dit vaak heel gevaarlijk was."

In Rotterdam vertelden achttien ouderen hun verhalen aan de jeugd, eerst in een groep en daarna een op een. "Ouderen vinden het fijn dat ze een publiek hebben dat naar hun verhalen wil luisteren. Soms is er lang over gezwegen, of vertellen ze het zelfs voor de eerste keer. Zij hadden destijds de leeftijd die de kinderen nu hebben en dat schept een band. Een vrouw van wie de vader in het verzet zat, vertelde hoe zij 's nachts stiekem meeluisterde naar de radio. Een ander vertelde over een oom die bij het cabaret was en werd opgepakt omdat hij grappen maakte over de Duitsers. Maar ook dat door de bombardementen de hekken van Diergaarde Blijdorp opengingen: alle dieren liepen op straat! Het dringt dan ook weer tot de ouderen door wat dit alles betekent voor een kind. 'Ik was toen net zo oud als jij toen dat gebeurde', zeiden ze."

Waarom is het zo belangrijk dat zij juist over deze oorlog horen, die meer dan zeventig jaar geleden is? "Juist daarom", zegt zij. "Omdát het geschiedenis is. Als je dit niet doet, verdwijnen de herinneringen tegelijk met de mensen die nu oud zijn. Iemand die het écht heeft meegemaakt, dat beklijft bij kinderen."

Giampaolo verzamelde de verhalen en koos samen met de kinderen welke ze in de voorstelling vertellen. "Het is een montagevoorstelling geworden, een theatrale route met scènes op verschillende plekken in de stad."

In Rotterdam zijn de sporen van de oorlog door de bombardementen zichtbaarder dan in veel andere steden. Minder bekend is het hevige bombardement van de geallieerden op de plek van Park 1943 in Delfshaven. Hier staat het monument 'Het Vergeten Bombardement', waar de voorstelling begint. "Aansluitend aan Dodenherdenking lopen we een route door het park, langs een nieuwbouwwijk en een oud stukje Delfshaven."

In de voorstelling zitten verhalen die op de makers een bijzondere indruk hebben gemaakt, en die laten zien dat niet alles zwart of wit was toen. Giampaolo : "Een mevrouw had het tijdens de hongerwinter thuis zo slecht dat ze met haar broertje is weggelopen. De twee kinderen zwierven een half jaar rond en veel daarvan wist ze zich niet meer te herinneren. Dat heeft ons erg geraakt. Maar we laten niet alleen de nare kant zien. Een ander was buiten aan het spelen, toen er een razzia kwam. Haar vader en moeder hadden zich met haar pasgeboren broertje verstopt. De Duitser die hen vond, maar heeft niets gezegd. 'Er waren ook goede Duitsers', vertelde ze de kinderen."

'Suja, suja Rotterdam' speelt op 4 mei, aansluitend na Dodenherdenking in Park 1943 Rotterdam. Info: www.maastd.nl

Voor andere voorstellingen: www.theaternadedam.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden