Kinderen verdienen betere boekenvoeding dan al die mutsen en losers

Mag mijn kind flutlectuur lezen, of is de gang naar literatuur dan voorgoed verkeken?

Een moeder vraagt zich in deze kinderboekenweek af of ze de literaire opvoeding van haar kroost heeft laten versloffen. Ze voelt zich aangesproken door een opmerking van de uithuizige oudste dochter. Die bladert door een boek van haar zusje en verzucht: "Wat is dit slecht geschreven en slecht vertaald!" Het gaat om het immens populaire 'Dagboek van een muts'. Deel zoveel. Zusje (12) leest niet veel, maar dit vindt ze geweldig. De sinterklaas- en verjaardagslijstjes van broertje (10) worden trouwens al tijden gevuld met 'Geronimo Stilton' en 'Het leven van een loser'. Vergelijkbare vertalingen, moet moeder bekennen. Dat het korte zinnen zijn, grote kleurige letters en dat er op elke pagina een stripje staat, had ze zelf ook wel gezien, maar de kinderen vreten het. En was het credo niet: het maakt niet uit wát ze lezen, áls ze maar lezen? De docent Nederlands op de middelbare school heeft 'de Muts' trouwens ook als leesvoer geaccepteerd.

Kwalitatief niet heel hoogstaand, oordeelt Bas Maliepaard. Maar, vergoelijkt de kinderboekenrecensent van deze krant, dat kinderen plezier hebben in lezen is belangrijk. "Ik zal bij een boek niet snel van bagger spreken. En de verhalen over de muts en de loser liggen dicht bij de belevingswereld van kinderen, ook dat is goed."

Maar: "De verhalen hebben weinig om het lijf, het taalgebruik is eenvoudig, de zinnen zijn kort, er komt nauwelijks beeldspraak in voor en de verhalen hebben psychologisch weinig diepgang. Hoe de personages zich voelen, alles wordt letterlijk ingevuld."

Maliepaard maakt graag onderscheid tussen boeken waar kinderen makkelijk naar grijpen en boeken die een ouder moet aanbieden. Laat ze lekker lezen waar ze enthousiast over zijn, maar haal ook de betere boeken in huis en lees voor, adviseert hij.

Dat laatste kan ook nog bij beginnende pubers. "Leer ze genieten van taal. Laat ze zelf voelen wat er onder een beschrijving zit."

Hij komt regelmatig op scholen en vraagt kinderen dan wat ze mooier vinden: 'De hond ligt in zijn mand, zijn neus is zwart', of: 'De hond ligt in zijn mand, zijn neus lijkt een glimmend dropje'. "Beeldspraak wint het altijd. Als je hen erop wijst, leren ze die waarderen."

Van leerkrachten mag je verwachten dat ze de goede schrijvers kennen, vindt de recensent. "Dat is hun vak. Veel juffen en meesters lezen voor wat leerlingen willen. Maar je vraagt kinderen ook niet elke dag wat ze willen eten. Dan komen ze nooit op een groenteschotel met feta en pijnboompitten. Je moet ze helpen hun smaak te ontwikkelen."

Onze 'eigen' bestsellers - Francine Oomen, Paul van Loon, Carry Slee - vallen volgens Maliepaard ook nog onder de makkelijke boeken. Ze zijn duidelijk beter verzorgd en beter geschreven, maar niet wat hij verstaat onder literair.

Het mooiste is een boek dat én mooie taal, én avontuur én diepere psychologie bevat. Astrid Lindgren, Paul Biegel, Joke van Leeuwen en Tonke Dragt passen daarin. Maar er is ook veel modern moois. Anna Woltz, Enne Koens, Marjolijn Hof en Simon van der Geest, somt Maliepaard op.

Dat 'de Muts' op de middelbare school nog mag, vindt Maliepaard een schande. "Daarvoor is het echt te flutterig. Ook voor pubers zijn er genoeg alternatieven, voor ze aan Mulisch of Vestdijk moeten. Edward van de Vendel, Floortje Zwigtman, John Green. Dat die voor young adults zijn, betekent niet dat het simpele boeken zijn."

Maliepaard heeft niet paraat wat goede boekenvoeding doet. Wel is bekend dat baby's die worden voorgelezen later een veel grotere woordenschat hebben, betere zinsconstructies maken en ook een groter empathisch vermogen ontwikkelen.

Of voorlezen ze vanzelf naar de literatuur leidt, durft hij niet te beweren.

"Mijn broer en ik hebben dezelfde, behoorlijk literaire opvoeding genoten. Ik ben recensent, hij leest nauwelijks nog. Maar we dragen wel allebei de prachtigste verhalen met ons mee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden