Reportage

Kinderen moeten niet in de cel zitten, galmt het in Rusland

Anna Pavlikova in de rechtbank in Moskou. De 18-jarige zat maanden in de cel omdat zij en acht vrienden uit zouden zijn op het omverwerpen van de heersende orde. Haar voorarrest is nu omgezet in huisarrest.Beeld EPA

Russische jongeren die zich kritisch uiten op sociale media staan al snel voor de rechter. Ouders pikken het niet meer.

"Kinderen moeten niet in de cel zitten!" In de stromende regen galmen de woorden uit honderden kelen tegen de grijsmarmeren gevel van het hooggerechtshof. Het scanderen overstemt een zwaar onweer dat juist over Moskou trekt. Een voor een deponeren drijfnatte deelnemers aan het protest pluche speelgoeddieren op de drempel van de rechtbank.

De stoet van enkele honderden Moskovieten is naar het hooggerechtshof getrokken uit protest tegen het groeiende aantal strafzaken tegen Russische jongeren die zich op sociale media zouden hebben bezondigd aan uitingen van 'extremisme'.

Directe aanleiding was het afgelopen week verlengde voorarrest van twee meisjes van achttien en negentien jaar die al maanden in de cel zitten. Anna Pavlikova en Maria Doebovik zouden met acht vrienden uit zijn op het omverwerpen van de heersende orde. Via sociale media zijn ze door een onbekende man verleid tot de oprichting van een ondergrondse politieke groep en daarop gearresteerd.

Russische veiligheidsdienst

De man, volgens de advocaten van de meisjes vermoedelijk een provocateur van de Russische veiligheidsdienst, begon met de jongeren te chatten via Telegram en schreef zelf de statuten van de 'organisatie'.

"Wij zijn hier niet alleen voor die meisjes of de andere mensen die in die zaak terecht staan", benadrukt journaliste Anna Narinskaja, een van de initiatiefnemers van het protest, buiten de rechtbank. "Ik heb twee kinderen, een is nog maar net tien, de ander zeventien. Alle kinderen, alle tieners, zijn in zekere zin gijzelaars, wanneer zulke methoden bij ons mogelijk zijn. En ze worden gebruikt."

De politie waarschuwde de organisatoren van de 'Mars van de Moeders' vooraf met klem voor de gevolgen van de niet-toegestane demonstratie, maar greep uiteindelijk niet in. Nog geen dag na het protest is het voorarrest van Pavlikova en Doebovik alsnog omgezet in huisarrest.

Riskant

Hun zaak is de laatste in een snel groeiende reeks van inmiddels vele honderden strafzaken, die laat zien dat jongeren op sociale media in Rusland uiterst behoedzaam moeten manoeuvreren, ook als ze denken dat er niemand meekijkt. Zelfs berichten liken of delen kan riskant zijn.

"Mijn zoon is 22, mijn dochter 26", zegt Olga Groebian, een vrouw van eind vijftig met kortgeknipt grijs haar. "Ik ben bang voor mijn kinderen. Men kan op Facebook of het Russische Vkontakte tegen iedereen wel iets belastends vinden, en de wet wordt bij ons heel breed geïnterpreteerd."

Vaak, maar lang niet altijd, zijn de gedaagden politiek actieve jongeren die hebben deelgenomen aan straatprotesten, zoals de acties van oppositieleider Aleksej Navalny. 'Belediging van gelovigen' is ook een veelgehoorde aanklacht.

In de Siberische Altaj-regio loopt een strafrechtelijk onderzoek tegen een 38-jarige man die een karikatuur van de Russisch-orthodoxe patriarch had gedeeld.

Lees ook:

Hongerstakende filmmaker vraagt aandacht voor Ruslands politiek

Hollywoodsterren, wereldleiders, de Russische oppositie en duizenden andere mensen in en buiten Rusland bekommeren zich om het lot van de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov. Hij is al drie maanden in hongerstaking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden