Kinderen met leerproblemen hoeven niet naar speciaal onderwijs

ROTTERDAM - Kim (8) heeft een flinke leerachterstand opgelopen. Daarom moet ze eigenlijk naar een speciale school voor kinderen met leerproblemen. Maar sinds kort hebben drie Rotterdamse basisscholen hulpklassen voor kinderen als Kim. Daar zit ze nu een jaartje in.

Kim was een stil meisje geworden en met leren ging het niet goed. Ze liep ongeveer een jaar achter bij haar klasgenootjes. Maar in de hulpklas is ze haantje-de-voorste en kletst de oren van meester Dirk Bergers hoofd. Ze durft weer. "Op mijn eigen school scholden ze me soms uit voor dikkerd. Dat doen ze hier niet."

Sinds september gaat Kim naar de hulpklas van de Johannes Bogermanschool. Daarin zitten negen kinderen tussen de zes en acht jaar. Het leerprogramma wijkt sterk af van wat op basisscholen gebruikelijk is. Een paar methoden zijn afkomstig van speciale scholen voor leer- en opvoedingsmoeilijkheden (Lom) en moeilijk lerende kinderen (MLK). Andere zijn speciaal voor de hulpklassen ontwikkeld.

"Je moet hier veel spelen" , zo typeert Kim de aanpak. "En je krijgt wel rekenen, maar geen taal." Kim heeft niet in de gaten dat 'spelen' taalles is. De lessen lijken ook niet op schrijfoefeningen of hardop lezen. Berger heeft een cassetterecorder aangezet en er klinkt een liedje door de klas. Ik ben zaterdag jahahahaaarig, zingen de kinderen mee. Dan laat Berger plaatjes zien die met het liedje te maken hebben. De kinderen moeten zeggen wat er op staat. Zo leren ze moeilijke woorden als aquarium, parasol, punaise en grabbelton.

Voorbereiding

"Mondelinge taalontwikkeling moet je zien als voorbereiding op de terugkeer naar de basisschool" , legt Berger uit. "Omdat deze kinderen de gewone taallessen niet aankonden, hebben ze hun zelfvertrouwen verloren. Dat krijgen ze door deze tussenstap weer terug."

De hulpklassen maken deel uit van een Rotterdams project dat is bedoeld om minder kinderen naar speciale scholen te verwijzen. Vandaag houdt de gemeente, initiatiefnemer van het 'Hulp op maat'-project, een conferentie over de resultaten.

De hulpklassen lijken te werken. Kim is ieder geval niet bang om na de zomervakantie terug te gaan naar haar eigen school. "Af en toe ga ik even kijken. Ze schelden niet meer. Ik heb de juf beloofd dat ik terugkom." Ook heeft ze schoon genoeg van al die spelletjes in de hulpklas. "Thuis zeggen ze dat het kinderachtig is. Ik wil liever echt leren: lezen, schrijven en rekenen."

Alle kinderen uit Kims klas gaan terug naar hun eigen basisschool. Maar in de andere twee hulpklassen, die aan andere scholen zijn verbonden, zitten vijf kinderen van wie dat niet zeker is. "Als je het totaal bekijkt, heeft twintig procent van de kinderen in de hulpklassen ernstige gedragsproblemen" , vertelt projectleider R. F. Dekker. "Voor hen is het speciaal onderwijs onontkoombaar."

Geen wonder dat Dekker het niet eens is met staatssecretaris Wallage, die Lom- en MLK-scholen volledig wil opdoeken. Rotterdam heeft alleen kinderen met uitzicht op terugkeer naar het basisonderwijs in hulpklassen geplaatst. Zwaardere gevallen zijn direct naar speciale scholen verwezen. Voor hen en voor de kinderen die na een jaar hulpklas niet terug kunnen naar de basisschool, blijft speciaal onderwijs noodzakelijk, aldus Dekker.

Wallage houdt echter vast aan het opheffen van Lom- en MLK-scholen in 1995, blijkt uit de brief die hij vorige week naar de Kamer zond. Het is het logische gevolg van 'Weer samen naar school', het akkoord dat bonden en besturenorganisaties met staatssecretaris Wallage van onderwijs hebben gesloten. De basis- en speciale scholen moeten samenwerkingsverbanden oprichten. Ongeveer vijftien basisscholen en een Lom- of MLK-school gaan gezamenlijk zorgen voor betere opvang van probleemleerlingen in het basisonderwijs. Dan kunnen de speciale scholen op den duur verdwijnen. Dat is beter voor de leerlingen en spaart de staatssecretaris geld.

'Hulp op maat' is door het ministerie van onderwijs tot voorbeeld voor de samenwerkingsverbanden gebombardeerd. Terecht, volgens Dekker. Het hulpklassensysteem is zonder meer over te nemen. Hij berekende dat een gemiddeld verband met drieduizend leerlingen twee hulpklassen nodig heeft om de groei van de speciale scholen te stoppen. Zo'n verband krijgt 85 000 gulden extra subsidie. "Daarvan kun je twee hulpklassen met elk 16 leerlingen betalen, scholing van leerkrachten en aanschaf van lesmateriaal."

Leerkrachten

Op een onderdeel wijkt het hulpklassenproject af van 'Weer samen naar school'. Leerkrachten van de speciale scholen in Rotterdam zijn er niet bij betrokken, terwijl zij volgens 'Weer samen naar school' op den duur in het basisonderwijs moeten worden opgenomen. Dan krijgen de basisscholen de noodzakelijke deskundigheid in huis en blijven de banen van de speciale leerkrachten behouden.

Het ziet ernaar uit dat die tweeslag niet opgaat. Een full-time cursus van twee maanden blijkt in Rotterdam genoeg om een basisschoolleerkracht tot hulpklasbegeleider op te leiden. De deskundigheid van leerkrachten uit het speciaal onderwijs is niet nodig. "De begeleiding van de kinderen ging na de cursus meteen prima" , vertelt meester Berger. "Alleen in het begin had ik wat moeite met de organisatie in de klas."

De leerlingen doen allemaal wat anders. Op de grond zit een kind woordjes te oefenen met strookjes papier. Een paar anderen werken in hun schrift. In een hoekje zitten kinderen met een koptelefoon op. "Dit is technisch lezen" , wil Zeynep wel even uitleggen. Ze wijst op de cassetterecorder. "Die mevrouw leest het boekje voor en ik lees mee."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden