Opinie

'Kinderen hebben nog ogen van verwondering'/RO Theater brengt 'Hondje' als familievoorstelling

ROTTERDAM - Deze maand gaat bij het RO Theater het veelbelovende 'Hondje' in première, een voorstelling met poppen, acteurs, filmbeelden en live-muziek voor de hele familie.

Als een van de weinige, zo niet het enige, grote Nederlandstalige theatergezelschap brengt het RO traditiegetrouw rond kerst een grootschalige familievoorstelling uit. Op een groot filmdoek boven het podium verschijnt een overzicht vanuit de lucht van de wereldstad Parijs. Het beeld zoomt in op een drukke straat, waar tussen de stromen mensen, een piepklein straathondje rond snuffelt. “Ik ben een hondje”, vertelt de theaterversie van het dier op het podium. “Ik kom uit een nest van vijf: drie broertjes, een zusje en ikzelf dus. Mijn broertjes en zusje hebben vijfhonderd franc opgebracht, dat is ongeveer tweehonderd gulden, of honderdvijftig euro. Mij konden ze niet verkopen. Te lelijk.”

Zo begint 'Hondje', een spannend schelmenverhaal rond de overlevingstocht in een chaotische stad, naar het boek 'Cabot Caboche' van de Franse schrijver Daniel Pennac. Beatrijs Persijn ontwierp een cast van vier katten en twintig straat- en rashonden, die de jonge viervoeter de fijne kneepjes van het hondenbestaan leren. De poppenspelers acteren, de acteurs spelen samen met de poppen en twee musici zetten dit alles muzikaal kracht bij met live gespeelde composities.

“De familievoorstellingen zijn een jaarlijkse publiekstrekker, vertelt Rieks Swarte, die samen met Mark Rietman tekent voor de regie. Na 'Wind in de wilgen' en 'Kleine Sofie en Lange Wapper', brengt Swarte met 'Hondje' zijn derde voorstelling uit bij het RO Theater. Zijn producties zijn in theatraal opzicht een feest om naar te kijken, want Swarte ontwerpt tevens de decors en daarin gaat hij zeer fantasierijk te werk. 'Kleine Sofie en Lange Wapper' was gebaseerd op het gelijknamige boek van Els Pelgrom over het zieke meisje Sofie dat samen met de poppen in haar kamer een fantasiewereld schept. De fijne pentekeningen van The Tjong Khing kwamen tot leven in een reeks uitbundig vormgegeven decors en ingenieuze beeldtrucs. Daarnaast betrekt Swarte graag andere kunstenaars bij zijn voorstellingen. Zoals het levendige orkestje onder leiding van Fay Lovsky, dat de voorstellingen muzikaal ondersteunt. Het succes van de jaarlijkse familievoorstellingen lijkt echter vooral te schuilen in de combinatie van een spannend verhaal en een universele thematiek, waarin jong en oud zich kan herkennen.

Swarte: “'Hondje' is een eenvoudig verhaal, met een lekkere vette moraal. Oppervlakkig gezien zie je de drie favoriete kinder-emoties terug: lief, zielig en gemeen. In breder verband gaat het over 'er niet bij horen', over burgermansangsten en het indelen van mensen en dieren in rassen en groeperingen. Mensen zijn zo dom om rashonden onderling te kruisen en van familie die het met familie doet krijg je domme, boze hondjes die maar één ding kunnen...” Guy Cassiers, artistiek leider van het RO, vult aan: “Je kunt het verhaal van 'Hondje' bekijken als de levensloop van een straathondje. Maar ook op het sociaal politieke vlak heeft het verhaal een betekenis. Je kunt het betrekken op de vraag hoe wij met allochtonen omgaan.”

Swarte vervolgt: “Ik zoek materiaal dat zoveel lagen bevat en zo rijk is van zichzelf, dat alle generaties er iets aan beleven. Meestal kom je dan terecht bij avonturen en evergreens uit de wereldliteratuur.”

Ook eerdere voorstellingen van het RO Theater, zoals 'Eiland' en 'Heksen' waren gebaseerd op jeugdboeken. Meeslepende, fantasievolle verhalen, die uitermate aantrekkelijk zijn om uit voor te lezen, omdat zowel jong als oud zich in de thematiek kan herkennen. De wisselwerking die tussen ouders en kinderen kan ontstaan bij het lezen van een verhaal, ontstaat ook tussen het publiek in de zaal. Cassiers: “In de vorige voorstelling van Rieks, 'Kleine Sofie en Lange Wapper', zagen volwassenen het stervensproces van een kind. Maar zo hoefde je het niet te bekijken om de voorstelling te waarderen. De ervaring van een volwassene kan en mag een heel andere zijn dan die van een kind. Van de manier waarop een kind reageert kan een volwassene iets leren en andersom. De momenten waarop een dialoog ontstaat tussen verschillende generaties, is heel boeiend.”

Meer algemeen vertelt Cassiers: “Volwassenen laten zich leiden door codes, zoals het beleefde applaus na afloop. Zelfs als zij zich vervelen, blijven ze luisteren, terwijl kinderen direct tonen of ze het leuk vinden of niet. Ook zien volwassenen in het theater graag een bevestiging van de opvattingen waar zij vertrouwd mee zijn. Net zoals een kind steeds weer de goede afloop van het verhaal van Sneeuwwitje wil horen, zoekt men vanuit een soort overlevingsmechanisme naar zekerheid en duidelijkheid. Men komt niet om het bestaande wereldbeeld te verruimen.” Met kinderen in de zaal ontstaat er ruimte om de verwachtingen te doorbreken. “Kinderen weten dat de wereld nog niet vast ligt en daardoor zijn ze veel ontvankelijker voor nieuwe ervaringen. Ze zijn nieuwsgierig en zuigen alles wat zij zien als een spons in zich op op. Het kan heel stimulerend zijn om af en toe met de ogen van een kinderpubliek te kijken. De ogen van verwondering, die zich af lijken te vragen: Wat is hier in het theater allemaal mogelijk?”

“Het is sowieso voor iedereen een feest om bij de familievoorstellingen betrokken te zijn en het versterkt de onderlinge band”, vervolgt Cassiers. “Tot nu toe waren het steeds voorstellingen waarbij men in theatraal opzicht kon uitpakken en al datgene wat theater kan zijn in al zijn facetten tonen. Voor de technici is het een welkome kans om alles wat zij in huis hebben te gebruiken en een aantal acteurs vindt het geweldig om ook voor kinderen te spelen. Misschien omdat ze ineens van alles kunnen doen wat anders niet mogelijk lijkt te zijn.” Swarte beaamt dit: “In 'Kleine Sofie' zitten scènes die je nooit voor een publiek van alleen volwassenen zou spelen, zoals die met de extravagante koning en koningin. De acteurs vinden het 'een paradijsje' om zo'n scène te spelen.”

Kijkend in de toekomst ziet Cassiers het maken van familievoorstellingen liever als een bron van inspiratie dan als een dwingende traditie. Daarom liggen de keuzes niet op voorhand vast. “Op basis van de ideeën die binnen het gezelschap ontstaan, bekijken wij welk idee geschikt is om uit te brengen als familievoorstelling. Niet omdat er nu eenmaal bij het RO Theater een gewoonte op dit vlak bestaat, maar omdat de betrokken artiesten de noodzaak ervaren om een bepaalde voorstelling te maken. In de eerste plaats vertrekt Rieks Swarte vanuit een idee, waar hij zelf enthousiast over is. En zijn werk is zowel interessant voor kinderen als volwassenen.”

Swarte wil het publiek vooral blijven verrassen: “Vorig jaar heb ik enorm uitgepakt en ik wilde de verwachtingen doorbreken. 'Hondje' is kleinschaliger gemonteerd dan 'Sofie', met kleine poppen. Je ziet de poppenspelers gewoon op het toneel. Als je met piepkleine poppetjes speelt, werken de fysiek en de mimiek van de poppenspeler als uitvergroting.” In plaats van grootschalige decorwisselingen, laat een filmdoek de beelden uit het verhaal zien van Parijs. In de context van de voorstelling spelen die beelden zich af in een film- of televisiestudio in real time. Ook hoofdpersoon 'Hondje' treedt de toekomst met open vizier tegemoet. Over zijn benarde start in het leven zegt hij: “Moet ik mij daardoor uit het veld laten slaan? Nee. Dit hondje zal van zich af bijten!”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden