Kind kan Cobra-kunstje toch niet zomaar na-apen

Onderzoek
'Het begint als kind'. Info: www.cobra-museum.nl

'De succesvolle tentoonstelling Klee en Cobra. Het begint als kind' liet zien hoe Paul Klee, Karel Appel, Constant, Corneille en andere Cobra kunstenaars zich lieten inspireren door de verbeeldingswereld van kinderen. "Dat kan mijn zoontje of dochtertje ook!", is dan ook een veelgehoorde uitspraak over het werk van deze kunstenaars.

Maar is dat écht zo: schilderen kinderen net zo spontaan als Cobrakunstenaars? Ontwikkelingspsychologen van de Universiteit van Amsterdam deden daar tijdens de expositie in het Cobra Museum onderzoek naar. Onlangs publiceerden zij de resultaten.

Die zijn verbazingwekkend: het is juist andersom, zelfs volwassenen op leeftijd blijken flexibeler met een tekentaak om te gaan dan kinderen.

De onderzoekers waren twee keer per week in het museum aanwezig om bezoekers van acht jaar en ouder een tekenopdracht te laten uitvoeren. Ze moesten in vier minuten tijd zoveel mogelijk verschillende robots tekenen, variërend van lopende mannetjes tot robotachtige voertuigen en huishoudelijke apparaten. Ook de leerlingen van twee basisscholen deden mee aan het onderzoek: Het Palet-Zuid in Amstelveen en het Florencius in Naarden. In totaal vervulden 272 personen, waarvan 80 volwassenen en 192 kinderen, dezelfde opdracht.

De onderzoekers gebruikten drie maten die in wetenschappelijk onderzoek gangbaar zijn om de creativiteit van proefpersonen te meten. Ze keken naar 'vloeiendheid', oftewel het aantal tekeningen dat iemand in die vier minuten maakte. De 'flexibiliteit' lazen ze af aan de variatie in de soorten robots op de tekeningen. Het aantal unieke afbeeldingen van de tekenaar was bepalend voor de 'originaliteit'.

De resultaten laten zien dat de leeftijd van de tekenaar samenhangt met zowel vloeiendheid als flexibiliteit, maar nauwelijks met originaliteit. De volwassenen maakten in korte tijd de meeste tekeningen. Ook laten de tekeningen van de volwassenen meer variatie zien in soorten robots dan die van de kinderen en jongeren. Wat betreft originaliteit van de tekeningen is er weinig verschil tussen de leeftijdsgroepen, zo is te zien op www.cobra-museum.nl. Of de tekenaars nu 11, 54 of 70 jaar zijn, hun robots hebben zo ongeveer hetzelfde vierkante hoofd en meestal armen met antennetjes en een zendertje op de buik.

Het idee over de Cobrakunstenaars, dat hun kunst op kindertekeningen lijkt, zou weleens op een misverstand kunnen berusten. Op de museumsite www.krskrscobra, die kinderen inwijdt in de Cobrakunst, schrijft een meisje daarover: "Ik ben Claire, ik ben 11 jaar en als iemand zou zeggen: "Dat kan iedereen!", dan zou ik zeggen: "Nee hoor, niet iedereen heeft de inspiratie en fantasie om dit te verzinnen!"

Kinderateliers
Het Cobra Museum heeft elke zondag een Kinderatelier waar jonge bezoekers kunnen tekenen en schilderen. Na een wandeling door het museum gaan ze, geïnspireerd door de kunstwerken die ze daar zien, aan de slag. Begeleiders zijn aanwezig maar laten de kinderen in de geest van de Cobrakunst hun eigen gang gaan. In juli en augustus is er een zomerstop. De kinderen krijgen dan een koffertje met tekenspullen mee en ze mogen in de museumzalen tekenen, bij de expositie 'Cobra - Andere Tijden'. Hierin is onder meer werk te zien van hedendaagse kunstenaars die zich door de beweging lieten inspireren.

Info: www.cobra-museum.nl

Ook in het ruime atelier van het Van Gogh Museum kunnen kinderen zelf aan het werk. Samen met museumdocenten bekijken ze de kunst van de wereldberoemde schilder om daarna achter grote schildersezels aan het werk te gaan. Ze maken, net als Vincent van Gogh, bijvoorbeeld een zelfportret of een schilderij in de stijl van het pointillisme. Het is inspirerend om vooraf de audiotour door het museum te volgen met de stem van Frank Groothof, die vertelt over de kunst, het leven en het karakter van de schilder. Info: www.vangoghmuseum.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden