Kind in het Jappenkamp

Rondom Tien, 22.02 uur, Ned. 1.

Modeontwerpen Edgar Vos heeft dat gedaan met zijn kinderjaren in een Jappenkamp. Violet Falkenburg praat vanavond in 'Rondom tien' met Vos over die periode. Andere gesprekspartners zijn monseigneur Ronald Bür, tot voor enige jaren bisschop van Rotterdam; schrijfster Mischa de Vreede en de vroegere televisiepresentator Kick Stokhuyzen. Zij behoren tot de 100 000 Nederlanders en Indische Nederlanders die in de periode 1942-1945 door de Japanners werden geïnterneerd. Degenen die dat als kind meemaakten, hebben allen hun eigen herinneringen aan die tijd. Het meest ingrijpende was, dat zij in vele gevallen van hun ouders werden gescheiden. Zij vertellen over het dramatische moment van afscheid moeten nemen alsof dat gisteren plaats vond.

Mischa de Vreede zag haar moeder afvoeren wegens haar anti-Japanse activiteiten. Dat zij het overleefde mag een wonder heten. Tussen moeder en dochter is het later nooit meer goed gekomen. Mischa bleef het haar, inmiddels overleden, moeder kwalijk nemen dat zij haar tijd spendeerde om zich anti-Japans te profileren inplaats van haar kinderen te steunen. “Het was voor ons rampzalig. Er was, toen moeder weg was, niemand die voor ons opkwam.”

Kick Stockhuyzen vertelt hoe hij in een jongenskamp mede als taak kreeg lijken af te voeren. De dood kwam in die kampen heel dichtbij. Mischa de Vreede ging dat naar haar zeggen als 'doodgewoon' ervaren. “Het leven werd zo opgediend. Je wist op den duur niet meer wat gewoon was. Alles wat we nu erg noemen, was toen gewoon.” Dat haar nu regelmatig wordt verweten, dat zij als schrijfster nogal droevig is, valt mogelijk aan die jeugdervaringen toe te schrijven. Edgar Vos doet met moeite zijn triest verhaal. Toen hij en zijn broer Henk buiten de omheining van het jongenskamp op voedseljacht gingen, werden zij gepakt. Er volgde een vreselijke strafmaatregel. Beiden werden boven een bak met water geplaatst waaruit zij constant moesten drinken. Ze kregen te horen dat ze zouden worden neergeschoten zodra ze zouden plassen. Het gevolg was voor Henk een gescheurde blaas waaraan hij na korte tijd bezweek. Edgar Vos toont het dagboek dat zijn broer in het kamp bijhield en leest de passage voor waarmee hij dat boek van zijn broer afsloot. Het is voor het eerst sinds 1945 dat dit dagboek tevoorschijn is gehaald.

Het overlijden van zijn broer bleef Edgar Vos achtervolgen omdat zijn ouders hem later min of meer verweten dat zijn broer en niet hij was bezweken. Immers Henkie was zo goed in Frans geweest, terwijl Edgar bij het studeren niet uitblonk. Moeder Vos had er ook een handje van, als het zo te pas kwam, op te merken dat Henkie zoiets nooit zou hebben gedaan.

Bisschop Bür is ervan overtuigd dat zijn kampervaringen hem naar een religieuze loopbaan hebben geduwd. “In het kamp heb ik vele opstandige momenten gehad maar uiteindelijk heb ik geleerd, dat er in je leven nu eenmaal dingen gebeuren waar je niet om vraagt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden