Kind hoogopgeleide ouders vaker naar vwo

Ook met een mbo-opleiding is genoeg werk.Beeld Anp

Neem twee kinderen van twaalf met een citoscore die aangeeft dat havo of vwo er wel inzit. In principe hebben beide kinderen dezelfde uitgangspositie, maar volg die kinderen dertien jaar lang en dan blijkt dat de leerling met hoogopgeleide ouders vaker een hoger onderwijsdiploma op zak heeft dan het kind met lager opgeleide ouders. Dat blijkt uit onderzoek dat het CBS heeft uitgevoerd onder negentienduizend jongeren die in 1999 aan de brugklas begonnen.

Het verschil tekent zich al aan het einde van de basisschool af. "Kinderen van hoogopgeleide ouders krijgen bij dezelfde citoscore een hoger advies dan kinderen van ouders met een mbo-diploma", zegt Tanja Traag van het CBS.

Die verschillen zijn vooral groot binnen de groep met een score die past bij een advies voor havo en vwo. Ongeveer de helft van de kinderen met laag- of middelbaar opgeleide ouders krijgt in dat geval daadwerkelijk een havo-advies van de docent, terwijl kinderen uit een hoogopgeleid gezin in zeven op de tien gevallen dat advies krijgen.

Die kinderen krijgen, nog steeds met dezelfde score, ook vaker een vwo-advies. Een vergelijkbaar effect tekent zich af voor kinderen met vmbo of havo adviezen. Zelfs kinderen met de hoogste score (tussen de 545 en 550) krijgen vaker een vwo-advies als hun ouders ook bollebozen zijn.

Volledige schoolloopbaan
In het voorjaar trok de Inspectie van het Onderwijs een vergelijkbare conclusie, maar het CBS laat nu zien hoe de hele schoolloopbaan eruit ziet na het eindadvies van de basisschool.

Daar houdt het namelijk niet op. Kinderen van hoogopgeleide ouders krijgen niet alleen een hoger advies, ze starten hun loopbaan ook vaker op een hoger onderwijsniveau. Traag: "En vanuit een vmbo-brugklas is het minder makkelijk om door te stromen naar het hoger onderwijs dan vanuit aan havo of vwo-brugklas." Vervolgens blijkt uit ook nog eens dat kinderen van hoogopgeleide ouders in de brugklas al beter scoren dan hun leeftijdsgenootjes.

Een verklaring geeft het CBS niet, al zeggen hoogopgeleide ouders wel vaker dat ze met hun kinderen praten over school en huiswerk. "Of dat dé verklaring is weet ik niet", zegt Traag. "Maar ik kan me voorstellen dat het meespeelt."

Natascha Notten, socioloog verbonden aan de Radboud Universiteit
"Hoogopgeleide ouders kunnen hun kinderen makkelijker helpen met huiswerk maken, of plannen. Ook hebben ze vaker de financiële mogelijkheden om bijlessen te kopen. Maar er spelen ook minder bewuste processen mee.

Ouders dragen een bepaald taalgebruik, hun smaak en een netwerk over op hun kinderen. Een kind uit een lager opgeleid milieu voelt zich daardoor niet meteen thuis in een wereld die hij niet kent en moet net iets harder lopen om alles bij te benen. Dat kan het verschil maken tussen iemand die het net niet en net wel redt.

Ik vind het een gebrek van het Nederlandse onderwijssysteem dat het ons niet lukt om die verschillen tussen kinderen weg te werken. Het zou helpen als kinderen hun keuze voor een onderwijsniveau met een paar jaar kunnen uitstellen. Plannen en vooruit kijken is gewoon lastig als je jong bent, vooral jongens hebben wat meer tijd nodig. Het lijkt mij positief om ze die tijd te geven."

Didier Fouarge, econoom van het Researchcentrum voor onderwijs en arbeidsmarkt
"Uit al onze onderzoeken blijkt dat een diploma van een hogeschool of universiteit de meeste kansen biedt op een baan. Ook het loon ligt hoger naarmate de opleiding hoger is. Het lijkt mij dus buitengewoon kwalijk dat we in ons onderwijs niet al het potentieel uit mensen halen.

Dat betekent overigens niet dat een mbo-diploma altijd waardeloos is, natuurlijk niet. Met een mbo-opleiding techniek heb je meer kans op een baan dan met een universitaire opleiding op het gebied van gedrag en maatschappij. Maar als je een technisch mbo-diploma hebt, loont het wel om in dezelfde sector door te leren.

De grootste groep mensen is nog steeds middelbaar opgeleid maar de vraag naar die werknemers slinkt wel op de arbeidsmarkt, al gaat deze ontwikkeling in Nederland minder hard dan in andere landen. We verwachten geen einde aan de trend dat werkgevers steeds meer behoefte hebben aan hoger opgeleiden. De groei van de werkgelegenheid zit vooral in complexe banen en daarvoor heb je nu eenmaal de vaardigheden en kennis nodig die je in het hoger onderwijs opdoet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden