De Opvoedvraag

Kind aan de riem of lekker laten drentelen in de vertrekhal?

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Steeds meer kinderen lopen aan een riempje. Is dat niet funest voor hun ontwikkeling?

Een stel op het vliegveld, op weg naar de gate, heeft zijn kind aan een touwtje. De voorbijgangster moet twee keer kijken of ze het goed ziet. "Wat een bescherming, alsof de navelstreng nog niet is doorgeknipt." Ze mailt een opvoedvraag: "Moet je zo'n kind niet een beetje verantwoordelijkheid geven? Het hoort er toch bij dat je af en toe denkt: 'Hé, waar is papa of mama nou?' Met als les: 'O ja, ik moet wel bij ze in de buurt blijven.'

De lezeres heeft zo'n riempje eerder gezien in de Efteling. Ze vreest dat het kinderen enorm remt in hun ontwikkeling en spontaniteit. "Het is toch een beetje alsof je ze met een pleister op de mond de snoepwinkel instuurt. En dan moet het bij elk leuk klimtoestel vragen of ie even 'los' mag. Brr, vreselijk."

'Functionslust'

Het ziet er mal en suffig uit, erkent ontwikkelingspsycholoog Steven Pont meteen. Vooral omdat we honden op dezelfde manier bij ons houden. Maar of het kwaad kan? "Het ziet er overbeschermend uit, het dient vooral het gemak van de ouders, maar ik denk niet dat het kind er psychologische schade van ondervindt."

Onder heel drukke omstandigheden, op het vliegveld, met Koninginnedag, kan Pont zich er zelfs wel iets bij voorstellen. En hij vindt het een beter alternatief dan dat ouders hun kind in een buggy zetten. "Dan hebben ze nog minder bewegingsvrijheid."

Een kind begint al rond te kijken in de wieg, kruipend gaat het op ontdekkingstocht door de huiskamer en nog later mag het door het tuinhek naar de wipkip in de buurt. "Als hij eenmaal kán lopen, of fietsen, dan wil hij dat ook, zegt Pont. "In Duitsland noemen ze dat met een heel mooi woord Functionslust. Het kind vindt het bewegen zelf al aantrekkelijk."

Gevaarlijke wereld

Bewegingsruimte is ook nodig, want een kind leert door te experimenteren, alleen dan ondervindt het dat bepaalde acties gevolgen hebben. Ouderschap is erop gericht overbodig te worden, een jong mens moet richting leren geven aan het eigen leven, zegt de ontwikkelingspsycholoog. Maar ook: "Daar doe je gemiddeld zo'n achttien jaar over." Dus bij een peuter of kleuter is het belangrijk dat de ouder de controle houdt. "Een kind mag zijn ouders even kwijt zijn, maar ouders niet het kind."

Breinprofesssor Jelle Jolles zegt dat ook. Zodra een kind gaat kruipen kun je het loslaten in de huiskamer, óf vasthouden in de box. Vaardigheden groeien juist met ervaring, met het doen van dingen die je niet eerder hebt gedaan. "Kinderen zijn daarom ook gericht op nieuwigheden."

De neuropsycholoog is echter meer voor leuke ervaringen dan dat een kind ontroostbaar moet worden afgehaald bij de balie in een groot warenhuis of Franse supermarkt. "Evident is dat een zeer jong kind nog niet echt in staat is om verantwoordelijkheid te nemen. Grote schrik kan ook een fobie veroorzaken, of een kind het idee geven dat de wereld gevaarlijk is."

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Dosering

In alle gevallen hoort bij het geven van vrijheid het geven van feedback. "Als ouders hun kind aan een touwtje hebben, betekent dat niet dat ze moeten stoppen met praten en vertellen over de omgeving, wie er allemaal rondloopt op de luchthaven, wat er gebeurt met de tassen. Als ze loslaten, zorgen ze er voor dat hun kleintje niet in een groot trapgat valt, of ondersteboven wordt gelopen. Dat ziet het kind niet aankomen."

Jolles heeft zelf naar ouders staan kijken die hun kind wel lieten schuifelen in de vertrekhal. "Ze verloren het niet uit het oog. Toen het viel was er even schrik, en een blik naar de ouders, maar die konden de jongen meteen geruststellen dat een keer vallen niet zo erg is. Mini-risico's moet een kind kunnen lopen, maar je gooit ze niet in het diepe. Als ze kunnen klimmen en zitten dan mogen ze in het speeltuintje bijvoorbeeld zelf van de glijbaan, kunnen ze zich nog niet vastgrijpen, dan sta je erbij."

Ook Steven Pont pleit voor dosering. In de drukte, op gevaarlijke plekken, dan mogen ouders van hem aanlijnen. "Dat anderen het er lullig vinden uitzien, daar moeten ouders zich geen moer van aantrekken." Maar als ze toch nergens heen moeten, op het strand, of in het bos, laat ze dan lekker los. "Volg dan voor de verandering eens het pad van je kind, in plaats van dat het jou altijd maar moet volgen."

Zelf een kwestie indienen? Opvoedvraag@Trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden