Kijkje door de viewmaster

'Rietveld'-debutante schotelt je steeds nieuwe beelden voor

Talent heb je of niet, wordt soms gezegd, daar helpt geen schrijfopleiding aan. Toch levert de afdeling Beeld & Taal van de Amsterdamse Rietveld Academie helemaal geen onverdienstelijke auteurs af. Kijk maar naar dichteres Els Moors, die met haar haar debuut meteen een nominatie voor de C. Buddingh'-prijs in de wacht sleepte, of naar Alma Mathijsen wier debuutroman wordt verfilmd. Onlangs debuteerde Bernke Klein Zandvoort (lichting 2011) als dichteres met 'Uitzicht is een afstand die zich omkeert'. Veel 'Rietveld-dichters' hebben iets gemeen: hun werk is vaak nogal vrij van vorm en heel beeldend. Dat geldt ook voor dit debuut. In de eerste regels komen al 'vlokken schapen' voorbij, loopt iemand over een 'slobberweggetje', en probeert een kudde koeien 'een wolk voor te blijven/ die zijn reusachtige schaduw op het gras achter zich aan trekt'.

Dat maakt nieuwsgierig naar meer. En dat volgt, een hele reeks van aansprekende beelden zelfs. Klein Zandvoorts gedichten zijn als de ouderwetse viewmaster, een soort camera waar je ronde schijfjes met plaatjes in kon stoppen. Door een druk op de knop schoof steeds een nieuw plaatje voor je ogen. Bij dat apparaat vertelden die gekleurde beelden samen vaak een samenhangend verhaal. De meer associatieve beelden bij Klein Zandvoort staan soms te veel op zichzelf en geven hun verband niet altijd even makkelijk prijs. Een van de titelloze gedichten begint met een ochtendtafereel: hardlopers trekken voorbij, warme koffie in bekers en 'vanachter de gebouwen wordt de zon omhooggetrokken' - opnieuw zo'n bijna tastbare regel. Maar dan wordt de lezer meegevoerd naar een vroeger en wordt het zicht troebel.

In deze ietwat naïeve poëzie is alles even vanzelfsprekend als vreemd. De ik-figuur dwaalt rond in een bordkartonnen decor waarin toch alles meedeint en meebeweegt. De kat stapt 's ochtends vroeg het huis binnen terwijl de nacht nog aan hem vastzit; we zien een 'razendsnelle hordeloop van muurtjes', en niet het schip beweegt, maar het land. Klein Zandvoort kantelt de blik, vaak ook letterlijk. Als in een caleidoscoop vallen beelden uit elkaar, en komen langzaam samen tot iets nieuws. En wat in het dagelijks leven natuurlijk is of vanzelfsprekend lijkt (zoals het opgaan van de zon), wordt hier kunstmatig of gaat schuiven.

De gedichten zijn het sterkst als ze niet naar allerlei kanten uitzwenken. Zoals het gedicht hiernaast, waar een kampeeruitje op een eiland het verbindend element zou kunnen zijn voor beelden die als vanzelfsprekend uit elkaar voortrollen: "op het wasblok aan de duinrand draait een nachtmot rondjes in een druppel water/ rondjes die op de achtergrond de eerste sterren aandraaien."

Bernke Klein Zandvoort: Uitzicht is een afstand die zich omkeert. Querido, Amsterdam; 40 blz. euro 17,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden